طالبان شبه نظامیان اویغور را از مرز افغانستان و چین بیرون می‌کنند

منبع: رادیو اروپای آزاد

نویسنده: رید استاندش

مترجم: احمدذکی نیازی


منابع به رادیو اروپای آزاد گفته‌اند که طالبان جنگ‌جویان اویغور را از منطقه‌ای در نزدیکی مرز افغانستان با چین بیرون کرده‌اند؛ حرکتی که به گفته کارشناسان، نشان‌دهنده همکاری بیش‌تر بین بیجینگ و طالبان است.

گفته می‌شود جنگ‌جویان اویغور که در داخل افغانستان جابه‌جا شده‌اند، اعضای حزب اسلامی ترکستان هستند؛ گروه افراطی اویغوری که چین آن را مسبب ناآرامی در ولایت غربی سین‌کیانگ می‌داند و به نام قبلی جنبش اسلامی ترکستان شرقی «ETIM» نیز یاد می‌شود.

طالبان به گروه‌های اویغور اجازه فعالیت در افغانستان را در دهه ۱۹۹۰ دادند و هنوز باور بر این است که با آنان [گروه‌های اویغور] ارتباط دارند. چین اما از طالبان خواسته ‌است که هر گونه ارتباط با این جنگ‌جویان را قطع کنند.

کارشناسان می‌گویند این تصمیم طالبان یک گام مهم در روابط آنان با بیجینگ است، زیرا این نخستین بار است که شبه نظامیان افغان از زمان به دست گرفتن قدرت در ماه اگست، برای رفع نگرانی‌های امنیتی چین اقدام می‌کنند.

بردلی جاردین، یکی از همکاران موسسه کیسینجر مستقر در مرکز ویلسون امریکا، به رادیو اروپای آزاد گفت: « این همان چیزی است که چین می‌خواهد و طالبان برای گسترش روابط با بیجینگ، باید آن را برآورده سازند».

سوال اصلی این است که آیا آنان قادر خواهند بود این کار را انجام دهند یا خیر». یک مقام نظامی پیشین افغان که از این رویداد اطلاع دارد، به این رادیو گفت که این جنگ‌جویان در امتداد مرز ۷۶ کیلومتری با چین واقع در بدخشان، ولایتی در شمال شرقی افغانستان، قرار داشتند و از آن زمان به مناطق دیگر از جمله در ولایت شرقی ننگرهار رفته‌اند.

یک مرزبان تاجیکستان در این منطقه، به نقل از گزارش‌های استخباراتی گفت که جنگ‌جویان اویغور تا هفته گذشته در بدخشان حضور داشتند، اما از آن زمان تا کنون از منطقه بیرون شده‌اند.

یک مقام رسمی بخش مرزبانی تاجیکستان که نخواست نامش فاش نشود، به رادیو اروپای آزاد گفت: «هنوز مشخص نیست که آیا طالبان جنگ‌جویان را به مقامات چینی تحویل می‌دهند یا نه».

بیجینگ و طالبان

چین در سال های گذشته، یک رویکرد و رابطه عملگرایانه و گاهی پرتنش را با طالبان دنبال کرده است و مساله محوری آن  مبارزه با تروریسم بوده است. پیش از فروپاشی دولت افغانستان که تحت حمایت غرب قرار داشت، بیجینگ با کابل رابطه تنگاتنگی داشت و نیروهای افغان به درخواست چین، در نظارت و هدف قرار دادن سازمان‌های شورشی اویغور به چین کمک کردند.

با تصرف کابل توسط طالبان در پانزدهم آگست، چین به سوی تقویت روابط با این گروه گام براشته است و وعده کمک‌های اقتصادی و توسعه‌ای در قبال توجه به نگرانی‌های امنیتی چین، از جمله نظارت و ندادن پناهگاه به گروه‌های اویغور در افغانستان را داده است.

حکومت طالبان چین را شریک نزدیک خود خوانده است و خواستار همکاری بیش‌تر با بیجینگ شده است. با این‌که دور شدن جنگ‌جویان اویغور از مرز چین یک گام مهم در روابط بیجینگ و طالبان است، ولی کارشناسان هشدار می‌دهند که طالبان در قسمت گسترش روابط با چین با احتیاط قدم برمی‌دارد.

 طالبان در جریان حاکمیت طالبان خود از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، اویغورها را از مناطق مرزی با چین به نواحی دیگر افغانستان جابه‌جا ‌کردند تا نگرانی چین را رفع سازند، اما از تسلیم‌دهی جنگ‌جویان به مقامات چینی امتناع می کردند که این موضوع باعث  تیره‌گی روابط دوجانب شد.

به گفته اندرو اسمال، پژوهشگر «صندوق مارشال آلمان» در برلین که فعالیت‌های چین در جنوب آسیا را زیر نظر دارد، ممکن است طالبان به فکر رویکرد قبلی خود بیفتند. اسمال افزود: «اگر آنان بار دیگر این سیاست را در پیش گیرند، تجربه گذشته را تکرار خواهند کرد. طالبان همواره تلاش کرده‌اند که به خاطر فعالیت های شورشیان اویغور به دردسر با چین نیفتند، اما اگر این بار طالبان آنها را به چین تحویل دهند، داستان کاملاً متفاوت خواهد بود».

هراس چینی‌ها

طالبان در ماه سپتامبر اعلام کدند که شبه نظامیان اویغور دیگر در افغانستان فعالیت ندارند، اما جابه‌جایی جنگ‌جویان حاکی از حضور مداوم آنان در این کشور جنگ‌زده است. سیاست‌گذاران چینی از مدت‌ها نگران استفاده گروه‌های اویغور از افغانستان به عنوان پایگاه هستند که برای سین‌کیانگ مستقل مبارزه می‌کنند و آن را ترکستان شرقی می‌نامند.

وانگ یی، وزیر خارجه چین، در دیدار با طالبان در ماه جولای در آن کشور، تاکید کرد که این گروه همه روابط خود را با شورشیان [اویغور] را قطع کند. چین از تروریسم نگرانی شدید دارد که نحوه برخورد با آن یکی از سیاست های بسیار بحث‌برانگیز  رییس جمهور چین شی جین پینگ شده است: «برپایی سیستم اردوگاه‌های وسیع باآموزی و کار اجباری که در آن‌جا بیش از یک میلیون اویغوری، قزاق، قرقیزی و دیگر اقلیت‌های مسلمان از سال ۲۰۱۷ در زندانی اند».

 اقلیت‌های مسلمان بیش‌ترین جمعیت سین‌کیانگ را تشکیل می دهد و مقام های چینی از مدت‌ها پیش نسبت به وفاداری آنان [به دولت] مشکوک بوده‌اند. فعالیت های تروریستی در نواحی وسیع مرزی چین با آسیای میانه انجام یافته که بیجینگ معمولاً ان را به حزب اسلامی ترکستان و جنبش اسلامی ترکستان شرقی نسبت داده است.

اسنادی [دولت چین] که در سال ۲۰۱۹ به دست روزنامه نیویارک تایمز افتاد، نشان می‌دهد که مبارزه با تروریسم و نگرانی از افراط‌گرایی، توجیه حزب کمونیست چین برای سرکوب مسلمانان در سین‌کیانگ و ایجاد اردوگاه های مذکور بوده است.

با این حال، در فقدان یک تصویر کامل از تهدید جنگ‌جویان اویغور، آن‌چه در باره آنها گفته می‌شود، جای بحث دارد و بسیاری از کارشناسان می‌گویند که این گروه‌ها از هماهنگی و صلاحیت لازم برای انجام فعالیت بزرگ تروریستی برخوردار نیستند.

واشنگتن هم جنبش اسلامی ترکستان شرقی را از فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی در سال ۲۰۲۰  حذف کرد و گفت که هیچ «مدرک معتبری» در مورد موجودیت این گروه وجود ندارد.

با این حال، طبق گزارش شورای امنیت سازمان ملل در سال ۲۰۲۰، گمان می‌رود که چند صد تن از جنگ‌جویان اویغور در افغانستان حضور داشته باشند. پکن و سازمان ملل متحد هنوز جنبش اسلامی ترکستان شرقی را به عنوان یک گروه تروریستی می‌شناسند.

نگرانی اویغورها

همکاری بیش‌تر میان طالبان و چین، ترس را در میان اویغورها در افغانستان ایجاد خواهد کرد. بسیاری از اویغور‌های افغانستان که تعدادشان بیش از دو هزار تن تخمین زده می‌شود، نسل دوم افغان‌هایی هستند که والدین آن‌ها دهه‌های پیش چین را ترک کردند.

در حالی‌که پکن و طالبان روابط نزدیک‌تری ایجاد می‌کنند، بسیاری از مردم این قوم نگران هستند که ممکن آنان نیز دچارآزار و اذیت وسیع چین علیه اویغورها شوند. پکن به دنبال سانسور و تهدید فعالان اویغور و استرداد آنان به این کشور بوده و در مواردی نیز توانسته است که آنان را به سین‌کیانگ برگرداند.

چهار تن از اویغورهای ساکن افغانستان که نخواستند نام‌شان را به دلیل انتقام جویی طالبان فاش سازند، به رادیو اروپای آزاد گفتند که آنان از تحویل خود به چین توسط حکومت طالبان هراس دارند.

آنها نگران اند که اصلیت‌شان در تذکره‌های افغانستانی‌شان که توسط رادیو اروپای آزاد دیده شده است، «اویغور» یا «پناهنده چینی» نوشته شده است که به این سبب  تشخیص‌شان خیلی ساده‌ است.

هرچند هیچ نشانه‌ای از قصد طالبان برای هدف قراردادن ایغور ها در افغانستان دیده نمی شود،  اما کارشناسان هشدار می‌دهند که شرایط برای وخیم شدن وضعیت این قوم در افغانستان وجود دارد.

جاردین می‌گوید: «وضعیت ایغورها از این رو در افغانستان خطرناک است که به سادگی می توان برچسپ شورش‌گر را بر آنها زد. چین پیش‌تر از این برچسب سوءاستفاده کرده است و بدون وضاحت و برخورد مسولانه، تعیین این‌که چه کسی یک شبه نظامی است، دشوار خواهد بود».


https://gandhara.rferl.org/a/taliban-uyghur-militants-afghan-china

دکمه بازگشت به بالا