طالبان در یک چهار‌راهی

منبع: روزنامه دان پاکستان - نویسنده: محمد‌امیر رنا - برگردان: سیداکرم بارز

به نظر می‌رسد دوباره طالبان افغانستان در چهارراهی قرار دارند. آن‌ها در در مورد استراتژی سیاسی آینده بدون از دست دادن بیش از حد قوت جنگی‌شان تصمیم می‌گیرند. تا هنوز رهبری طالبان پیش‌بینی می‌کنند که پروسه صلح به پیروزی آن‌ها منجر خواهد شد. درواقع آن‌ها با احساس پیروزی وارد مذاکره شدند و ثابت ساختند که مذاکره‌کننده‌های جدی‌اند.

طالبان کاملاً آماده بودند تا به صورت پیروزمندانه وارد جاده‌های کابل شوند، اما رییس جمهور ترمپ در ساعت ۱۱ با لغو نمودن ملاقات مخفی با نماینده‌های طالبان در کمپ دیوید، جایی که بسیاری‌ها به این باور بودند که محل امضای توافق صلح خواهد بود، رؤیای آن‌ها را پریشان ساخت. در حالی که طالبان به نقطه آخر نزدیک شده بودند، این تصمیم امریکا به لحاظ سیاسی موقف رهبری آن‌ها را تضعیف کرد.

بسیاری بیم دارند که روند صلح از بین رفته است. طالبان به مجراها و منابع حمایت سیاسی‌شان از جمله مسکو، بیجینگ و اخیراً اسلام‌آباد مراجعه کردند و مشوره همه به آن‌ها برگشت به پروسه صلح بود. مشوره‌ها مؤثر افتاد و طالبان خشونت‌ها و خون‌ریزی‌های بیش‌تر در انتخابات ریاست جمهوری انجام دادند تا نشان دهند در صورتی که مذاکرات از سر گرفته شود، آن‌ها آماده کاهش سطح خشونت‌ها می‌باشند.

آشکارا طالبان تاکنون در خصوص یک استراتژی توافقنامه پسا‌صلح و این‌که چگونه آن‌ها سازوبرگ جنگی‌شان را به سرمایه سیاسی گذار دهند، بحث نکردند و در حال حاضر آن‌ها روی بزرگ‌نمایی خروج نیروهای خارجی و ایجاد فرمول شریک‌سازی قدرت با سایر جوانب ذی‌دخل کار می‌کنند. طالبان مطمین‌اند که به آسانی به توافق صلح رسیده و به قدرت دست خواهند یافت، به گونه‌ای که به آن‌ها اجازه داده خواهد شد تا جنگ‌جویان‌شان را از مناطق روستایی به شهر‌ها بیاورند، به رغم این‌که پروسه سیاسی دینامیک‌های خویش را دارا می‌باشد.

هیأت طالبان به رهبری ملا برادر که اخیراً از اسلام‌آباد بازدید نمودند، ملاقات‌های مهم را انجام دادند که دال بر نرم‌سازی موضع آن‌ها است. این هیأت با صدراعظم و وزیر امور خارجه پاکستان ملاقات کردند و ملاقات با خلیل‌زاد نیز بسیار مهم تلقی گردیده است.

هر‌چند یک مقام امریکایی انکشافات و نشانه‌های مبنی بر از‌سرگیری مذاکرات را رد کرد، اما واضح است که امریکا تصمیم خواهد گرفت که چه زمانی مذاکرات دوباره آغاز گردد.

روشن نیست که آیا آن‌ها مذاکرات را از نقطه‌ای که به شکست منتهی شد از سر می‌گیرند یا دو طرف روی عناوین و فرم‌های مشخص دوباره مذاکره خواهند کرد.

امریکا می‌تواند روی آتش‌بس پافشاری و به رهبری سیاسی آینده در کابل به عنوان بازیگر مشروع اذعان کند. طالبان ممکن است درباره تغییرات در مسوده توافق شده مقاومت نشان دهند؛ آیا در این میان پاکستان می‌تواند آن‌ها را متقاعد به مذاکره مجدد کند؟

اقدام اخیر امریکا، تلاش عمدی توسط آقای ترمپ مبنی بر فشاردادن طالبان است و در حال حاضر این تلاش موثر واقع گردیده است. به رغم این‌که امریکا گزینه‌های محدود در مورد افغانستان دارد، خروج یک‌جانبه این کشور جنگ را در چندین جبهه داخلی تشدید خواهد کرد و بازیگران خارجی را برای پرورش عوامل نیابتی تشویق می‌کند. چنین وضعیتی، جنگ را پایان نخواهد داد. یگانه گزینه ممکن برای دولت افغانستان، پیگیری یک راه حل سیاسی توافق شده با جوانب ذی‌دخل از جمله طالبان است.

امریکا هم‌چنان نمی‌تواند استفاده از تکتیک‌های تأخیر‌کننده برای ایجاد فشار علیه طالبان را ادامه دهد، اما به دلیل موقف نهایتاً ظریف پاکستان به خاطر آن‌چه که در کشمیر تحت تسلط هند می‌گذرد، به نظر می‌رسد این کشور از امریکا در مذاکرات صلح افغانستان حمایت همه‌جانبه کند. پاکستان خواهان عادی‌سازی روابط با امریکا جهت تحکیم مواضع استراتژیک و اقتصادی‌اش در رویارویی با هند است. برای نگهداشتن موضوع کشمیر در محور گفت‌وگوهای سیاسی جهانی، به حمایت سیاسی نیاز است‌. در صورتی که ترامپ به ادامه میانجی‌گری تاکید نماید، این عمل برای ایجاد فشار علیه هند و رسیدن به مقاصد مورد نظر پاکستان کمک خواهد کرد. ایده‌ای که در میان برخی حلقات پالیسی‌ساز در اسلام‌آباد دست به دست می‌شود، رویکرد تحمل صفری و قاطعیت پاکستان در برابر گروه‌های مختلف جنگ‌جو است که این امر ادعای هند مبنی بر ارتباط‌ پاکستان با تروریزم را در سطح جهانی تضعیف کرده است. هند از نظر اقتصادی، سیاسی و استراتژیک وجهه و نمایه قوی دارد و بسیاری کشورها خواهان تجارت با آن کشور می‌باشند، اما استراتژی جدید پاکستان و رها نمودن پالیسی‌های قبلی در مورد کشمیر، ممکن است آن را مختل سازد.

به صورت انتقام‌جویانه، هند می‌تواند از طریق دست زدن به اقدام محدود نظامی علیه پاکستان، صدمه سیاسی و اقتصادی به این کشور وارد کند. این برداشت و فهم بر‌اساس ترس استوار است و همکاری امریکا با پاکستان راجع به افغانستان، مسلماً جلو بی‌باک‌بودن بیش از حد هند را خواهد گرفت.

پاکستان ناگزیریهای خود را دارد. چین با علاقه‌مندی نظاره‌گر اوضاع افغانستان است. خروج یک‌جانبه امریکا از افغانستان، سناریوی کابوس‌گونه برای چین بوده و به همین دلیل این کشور از مذاکرات طالبان و امریکا کاملاً حمایت می‌کند.

چین آماده نیست تا نقش رهبری‌کننده حل‌وفصل جنگ افغانستان را عهده‌دار گردد و در عین زمان بیم دارد که اگر پروسه صلح به شکست منتهی شود، تأثیرات مخرب آن به مشکلات چین در منطقه سینکیانگ خواهد افزود. بی‌ثباتی در افغانستان می‌تواند منطقه را بی‌ثبات نموده و ابتکار «یک کمربند یک جاده» چین را متأثر سازد. متخصصان چینایی در مورد دهلیز اقتصادی چین و پاکستان نگرانی دارند و هرگونه بی‌ثباتی در مقیاس منطقه‌ای این ابتکار را متضرر ساخته و پاکستان را مجبور به ترجیح‌دهی اولویت‌های ژئواستراتژیک قبل از ظهور جغرافیای اقتصادی منطقه‌ای نماید.

چین از امریکا خواستار تکمیل ماموریت صلح است. در بدترین سناریو، چین ترجیح می‌دهد تا از پلتفورم‌های منطقه‌ای مانند سازمان همکاری شانگهای برای پیش‌برد گفت‌وگوها استفاده کند. عمران‌خان، صدراعظم پاکستان به زودی از چین دیدار می‌کند، جدا از بحث بر سر موضوعات مربوط به دهلیز اقتصادی مشترک میان دوکشور، صلح افغانستان نیز مورد بحث قرار خواهد گرفت. چشم‌انداز تغییر احتمالی در رهبری سیاسی افغانستان، اوضاع و سرنوشت جدید پروسه صلح، نیز از مباحث دو طرف است و به نظر می‌رسد دو طرف، طالبان را تشویق به شرکت پروسه صلح افغانستان کنند.

اگر طالبان حتا به یک آتش‌بس موقت توافق کنند، دست‌آورد عالی به همه طرف‌ها محسوب می‌گردد؛ اما طالبان باید با یک چالش دیگر که همانا متقاعد‌سازی فرماندهان جنگی‌شان در میدان‌های نبرد مبنی بر اعلام پیروزی آن‌ها بعد از مرحله اول پروسه صلح می‌باشد، مواجه‌اند. طالبان تاکنون چیزهای زیادی را از دست نداده‌اند، اما سرنوشت جنگ‌جویان آن‌ها به پلان‌های آینده‌شان وابسته است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن