تسلط طالبان بر هفت گذرگاه تجارتی؛ عملیات بازپس‌گیری با تجدید قوا آغاز می‌شود

حسین حیدری

حدود سه هفته می‌شود که گروه طالبان بر هفت گذرگاه‌ تجارتی در ولایت‌های هرات، فراه، تخار، کندز، قندهار و پکتیا تسلط پیدا کرده‌اند. برای اولین‌بار، شیرخان بندر، مهم‌ترین گذرگاه مرزی در شمال کشور، به دست گروه طالبان افتاد. این بندر که در ولسوالی امام‌صاحب ولایت کندز موقعیت دارد، از نظر زیرساخت‌ها یکی از بنادر خوب به حساب می‌آید.

وزارت مالیه می‌گوید که در حال حاضر در گذرگاه‌های اسلام‌قلعه، تورغندی، ابونصر فراهی، اسپین‌بولدک، آی‌خانم، دند پتان و شیرخان بندر، هیچ نوع فعالیت گمرکی ندارند. محمدرفیع تابع، سخنگوی این وزارت، در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که این امر روی عواید دولت و تجارت تاثیر منفی گذاشته است. به گفته وی، وزارت مالیه در ماه جوزای سال روان، از گذرگاه‌های تجارتی هفت میلیارد و ۳۰۰ میلیون افغانی درآمد داشته‌، اما این رقم در ماه سرطان به چهار میلیارد و ۶۰۰ میلیون افغانی کاهش یافته ‌است. براساس این آمار، وزارت مالیه دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون افغانی درآمدش را از این هفت گذرگاه در این مدت از دست داده است.

آمارهای وزارت مالیه نشان می‌دهد که در جریان شش ماه اول سال روان مالی، ۴۱ میلیارد افغانی عواید جمع‌آوری شده است. سخنگوی وزارت مالیه می‌گوید که تا اول ماه سرطان حدود ۳٫۵ میلیارد افغانی از اسلام‌قلعه و ۲٫۴۸ میلیارد افغانی از بندر ابونصر فراهی عاید جمع‌آوری شده است. به گفته او، وزارت مالیه در نظر دارد تا در سال روان مالی حدود ۲۱۶٫۵ میلیارد افغانی عواید از حدود ۳۰ گمرک و بندر تجارتی جمع‌آوری کند.

در همین حال اجمل عمر شینواری، سخنگوی مشترک نهادهای امنیتی، می‌گوید در ساحاتی که تهدیدات امنیتی بلند است، نیروهای ما به حالت دفاعی قرار گرفته‌اند. آقای شینواری افزود: «در قدم نخست ما مدافع خود را متین کنیم و پس از آن‌که تجدید قوا شود، حالت تعرضی به خود می‌گیریم.» آقای شینواری افزود که در بنادر استراتژیک، نقاط استراتژیک و شهرهای استراتژیک که تهدیدات بلند است، وضعیت به زودترین فرصت به حالت عادی بر‌می‌گردد.

طبق طرح مشترک وزارت صنعت و تجارت، وزارت مالیه، وزارت اقتصاد، وزارت زراعت، آبیاری و مالداری، نماینده‌گان سکتور خصوصی و ارگ ریاست جمهوری قرار بود به‌زودی عملیات ویژه‌ای برای بازپس‌گیری این بنادر آغاز شود، اما تا هنوز این طرح اجرایی نشده است. این طرح حدود دو هفته پیش نهایی شده بود.

در همین حال وزارت صنعت و تجارت می‌گوید که مطابق این طرح مواد اولیه را در بازار سکتور خصوصی فراهم می‌کند و جای نگرانی نیست. احمدفواد احمدی، سخنگوی وزارت صنعت و تجارت، در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که سکتور خصوصی در حال حاضر مواد اولیه و مورد نیاز مردم را تامین می‌کند. وی در رابطه به بلند رفتن نرخ‌ها در بازار گفت: «نرخ مواد نفتی در سراسر دنیا بلند رفته است و این مساله روی نرخ و نوا در افغانستان هم تاثیر گذاشته است. افزایش نرخ دالر و کاهش نرخ افغانی باعث شده است که ما با مشکل افزایش قیمت‌ها مواجه شویم. چالش‌های امنیتی در بنادر نیز سبب بلند رفتن قیمت‌ها شده است.» وی تصریح کرد که مواد اولیه مورد نیاز از طریق دهلیزهای هوایی و سایر بنادر نیز وارد کشور می‌شود.

آگاهان مسایل اقتصادی به این باور‌‌ند که وارد کردن مواد اولیه از طریق دهلیزهای هوایی، هزینه‌بر است و به نفع دولت و مردم نیست.

فعالیت در گذرگاه‌های تجارتی زیر تسلط طالبان چگونه است؟

مسوولان اتاق‌های تجارتی و سرمایه‌گذاری ولایت‌های هرات و قندهار می‌گویند که فعالیت گذرگاه‌های اسلام‌قلعه، تورغندی و اسپین‌بولدک که تحت تسلط گروه طالبان قرار دارد، عادی است.

سعید عظیمیان، معاون اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری هرات، می‌گوید که در حال حاضر مشکل خاصی در این گذرگاه‌ها وجود ندارد، اما هر موتری که از این بنادر عبور می‌کند، طالبان با توجه به نوعیت جنس از ۱۵ الی ۵۰ هزار افغانی محصول می‌گیرند. آقای عظیمیان می‌افزاید که پیش از این طالبان در شاهراه کابل – هرات در ساحات فرا‌رود و دلارام گمرگ داشتند و از موترهای باربری پول می‌گرفتند، اما حالا همین مقدار پول را در بنادر از موتروان‌ها می‌گیرند.

بنادر اسلام‌قلعه و تورغندی حدود دو هفته پیش به دست طالبان افتاد. این بنادر که در مرز ایران و ترکمنستان قرار دارند، در تجارت میان افغانستان و این دو کشور از اهمیت بالایی برخوردارند.

معاون اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری هرات هم‌چنان گفت که مشکل کمبود آرد در هرات رفع شده است. پیش‌تر اتحادیه نانوایان هرات از کمبود آرد و احتمال مسدود شدن برخی نانوایی‌ها هشدار داده بود. سعید عظیمیان می‌گوید که براساس تقاضای دولت افغانستان، ترکمنستان مدتی به واگون‌هایی که آرد، گندم و مواد غذایی بارگیری کرده بود، اجازه نداد تا وارد کشور شود. به گفته وی، این مشکل دو روز پیش حل شد و ترکمنستان اجازه خروج واگون‌های مواد غذایی را به افغانستان داد. معاون اتاق تجارت هرات خاطرنشان کرد که بیش از دو هزار تن گندم و آرد وارد هرات شده است.

از جانب دیگر عبدالباقی بنا، معاون اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری قندهار، می‌گوید که با وجود تسلط طالبان، گمرگ اسپین‌بولدک فعال است و کدام مشکل خاصی وجود ندارد. آقای بنا می‌افزاید: «اوضاع عمومی وخیم است، اوضاع حکومت خراب است و این روی تجارت تاثیر منفی گذاشته است.» گذرگاه سپین‌بولدک در قندهار، ۱۲ روز پیش به دست گروه طالبان افتاد.

پیش از اسپین‌بولدک، بندر ابونصر فراهی نیز به دست گروه طالبان سقوط کرده بود. محمدرحیم تلاش، رییس شورای مردمی فراه، می‌گوید که در حال حاضر، تاجران کم‌تر از این بندر اموال‎شان را وارد می‌کنند. آقای تلاش افزود که پیش از این موترها ۱۰ الی ۱۵ روز در گذرگاه فراه توقف داده می‌شد، اما حالا بیش‌ از یک ساعت منتظر نمی‌ماند. وی هم‌چنان گفت که طالبان نظر به اجناس مختلف از هر موتر ۲۰ تا ۵۰ هزار افغانی محصول می‌گیرند.

 

دکمه بازگشت به بالا