تخار؛ بی‌نظمی، بی‌قانونی و همه‌جا مسلح

حبیب حمیدزاده

ولایت‌های شمال کشور که بعد از شکست طالبان و روی کار آمدن نظام جدید امن‌ترین ولایت‌های کشور بودند، ‌حالا نا‌امن‌ترین ولایت‌های کشور به حساب می‌آیند. باشنده‌گان ولایت‌های شمال هیچ روز بدون اندوه و غم نیستند؛ اندوه و غمی که طالبان یا افراد مسلح غیر‌مسوول و یا هم زورمندان محل برای‌شان تدارک می‌بینند. در این شب و روز، سفر کردن به این ولایت‌ها بازی کردن با جان است. تمامی عابران جان بر کف، با ترس و لرز در شاهراه‌های شمال سفر می‌کنند. شاهراه شمال یکی از نا‌امن‌ترین شاهراه‌های کشور است. مسافران این شاهراه (یا اهل ولایت‌های شمال باشند یا از دیگر مناطق که قصد داشته باشند به ولایت‌های شمال سفر کنند) با ترتیبات ویژه سفر می‌کنند. انتخاب هویت جدید برای سفر به ولایت‎های شمال، ضروری است. مثلاً مجبور استید شناس‌نامه/تذکره‌ی‌تان را با خود نداشته باشید. هویت‌هایی چون سرباز ارتش، استاد، کارمند دولت و دیگر هویت‌های از این‌دست برای کسی که قصد سفر به ولایت‌های شمال دارد، خطرساز است. با این هویت‌ها اگر گیر طالب بیفتید، رها شدن‌تان معجزه است. بهتر است خود را محصل یا دکان‌دار و یا دهقان معرفی کنید. دریشی، نداشتن ریش، تمیزی و پاکی نیز دردسرساز است و ممکن است جان شما را به خطر بیندازد. تلفن‌های هوشمند که در آن موسیقی یا عکس‌هایی وجود داشته باشد، مثل پاکی و نداشتن ریش، سبب مرگ می‌شود.

در قسمت‌هایی از ولایت‌های بغلان، کندز و تخار ممکن است هر دقیقه طالبان روی جاده‌ی عمومی ایست بازرسی بزنند و عابران را با خود ببرند. در قسمت‌هایی از این مسیر از طرف شب دولت به کلی وجود ندارد و سفر کردن هم کار معقول و عقلانی شمرده نمی‌شود. در قسمت‌های دیگر حتا از طرف روز هم دولت وجود ندارد و در نتیجه قلمرو طالبان شمرده می‌شود. در قسمت‌هایی از این مسیر چشم عابر به پوسته‌های متعلق به دولت می‌خورد که مورد اصابت راکت‌های طالبان قرار گرفته و سوخته و سیاه است. خلاصه شاهراه شمال و ولایت‌های شمال کشور بین طالب و دولت تقسیم است. یکی از ولایت‌های امن، سرسبز و دیدنی ولایت تخار بود که اکنون میان دولت و طالب، زورمند و افراد مسلح غیر‌مسوول تقسیم شده است و هر کدام از این گروه‌ها در هر بخش این ولایت عرف و قانون خودش را دارد.

ولایت تخار که تا چند سال قبل یکی از ولایت‌های امن کشور به شمار می‌رفت، ‌حالا یکی از ولایت‌های نا‌امن، دارای حکومت محلی بی‌کفایت، بی‌قانون، لبریز از مردان مسلح غیر‌مسوول، زورگیری و نبود حکومت محلی پاسخ‌گو است. پس از سقوط طالبان، این ولایت یکی از بخش‌های امن کشور بود، ولی اکنون به جولانگاه مردان مسلح غیر‌مسوول و میدان رژه و قدرت‌نمایی طالبان مبدل شده است. طالبان مدتی است گلوی این ولایت را محکم گرفته‌اند و نمی‌گذارند به راحتی نفس بکشد. طالبان از چند سمت در دروازه‌های ورودی شهر تالقان اطراق کرده‌ و بالفعل شهر را محاصره کرده‌اند. بخش اعظم ولایت تخار به دست طالبان و بخش دیگرش به دست مردان مسلح غیر‌مسوول است. حکومت محلی فقط ادارات دولتی را در اختیار دارد. چند هفته قبل که با دوستان به این ولایت سفر کرده بودیم، فقط دفتر اتحادیه خبرنگاران این ولایت را مسلح ندیدیم. مرکز ولایت و ولسوالی‌ها ـ هرجا که ما رفتیم و دیدیم ـ همه‌جا مسلح بود و همه‌جا زورگویی جریان داشت. این امر زنده‌گی عادی مردم این ولایت را برهم زده و فغان مردم این ولایت را کشیده است. اما متاسفانه نه حکومت مرکزی و نه حکومت محلی توجهی به ملاحظات و مشکلات مردم نمی‌کنند. شب و روزی نیست که جوانی و بی‌گناهی یا با تیر طالبان و یا با تیر افراد مسلح غیر‌مسوول در خیابان‌های شهر تالقان و ولسوالی‌های این ولایت کشته نشود. غصب زمین‌های مردم توسط زورمندان و تفنگ‌داران غیر‌مسوول در مرکز و ولسوالی‌ها یک امر عادی و ساده شده است. در تازه‌ترین مورد، بر اساس گزارش خبرهای ساعت ۶ طلوع، اکرام‌الدین معصومی، رییس انسجام حزب جمعیت اسلامی افغانستان، خانواده‌ای را به زور از خانه‌اش بیرون کرده و خانه‌اش را به ملکیت شخصی خود در‌آورده است. در برابر همه‌ی این بی‌قانونی‌ها و به‌هم‌‌ریخته‌گی‌ها حکومت محلی تا هنوز از خود بی‌کفایتی و سستی نشان داده است. همین بی‌کفایتی و بی‌توجهی حکومت محلی سبب قوت‌گیری طالبان و مسلح شدن افراد غیر‌مسوول در داخل شهر و ولسوالی‌‌های تخار شده است. قوت‌گیری طالبان، نبود امنیت لازم و بی‌قانونی که این همه از بی‌کفایتی حکومت محلی است، سبب شده است تا پروژه‌های بزرگ بازسازی در این ولایت یا کاملاً تعطیل شوند و یا به کندی پیش بروند.

طالبان در چند ولسوالی این ولایت مثل بهارک، خواجه‌غار، ‌اشکمش و دیگر ولسوالی‌ها حاکمیت دارند. راه چند ولسوالی دیگر ولایت تخار که از این چند ولسوالی می‌گذرد، دشوارگذر شده و در بعضی اوقات مثل شب غیر‌ممکن است. افزون بر این طالبان مدتی است در دروازه‌های شهر تالقان قرارگاه دارند و گاه و ناگاه مرکز ولایت را تهدید به تسخیر و تصرف می‌کنند.

از وقتی که طالبان بر بخش‌هایی از این ولایت حاکم شده‌اند، شبکه‌های مخابراتی را از طرف شب قطع می‌کنند. وقتی شبکه‌های مخابراتی به دستور طالبان قطع و به دستور آنان بازگشایی می‌شوند، معنایش حاکمیت طالبان در این ولایت است و این‌که در شهر دستورات آنان اجرا می‌شود، نه حکومت محلی. شاهراه تخار-کندز و راه تخار به ولسوالی‌های ماورای کوکچه اغلب نا‌امن است و از طرف شب در این مسیرها نمی‌توان رفت‌و‌آمد کرد. در چند کیلومتری شهر تالقان دزدان مسلح شب‌هنگام موترهای مسافربری را توقف می‌دهند و کیسه مردم فقیر را خالی می‌کنند. این همه را دولت بی‌کفایت محلی فقط نظاره می‌کند و بس.

نزدیک شدن طالبان به شهر تالقان، نا‌امنی ولسوالی‌های ماورای کوکچه، فعالیت افراد مسلح غیر‌مسوول در مرکز و ولسوالی‌های این ولایت، نا‌امن بودن شاهراه تخار-کندز،‌ غیر فعال شدن شبکه‌های مخابراتی از طرف شب به دستور طالبان، بی‌کفایتی مسوولان حکومت محلی در برابر این همه و… چالش‌ها و مشکلات عمده این روزهای مردم ولایت تخار است. این چالش‌ها مردم این ولایت را در وضعیت بد و غیر قابل تحمل قرار داده است. برای همین باشنده‌گان ولایت تخار دیروز انزجار و عدم رضایت خود را از حکومت محلی تخار از طریق یک حرکت مسالمت‌آمیز ابراز کردند. آن‌ها انتظار دارند که حکومت مرکزی برای بهتر شدن وضع اسفبارشان تصمیم جدیدی اتخاذ کند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن