سروی اداره احصاییه و معلومات؛ ۴۷.۳ درصد مردم زیر خط فقر زنده‌گی می‌کنند

حسیب بهش

اداره ملی احصاییه نتایج ابتدایی «سروی عاید و مصرف خانوار و نیروی کار در افغانستان ۱۳۹۹» را نشر کرد. بر‌اساس یافته‌های این نهاد، نزدیک به نصف شهروندان زیر خط فقر زنده‌گی می‌کنند. آمارهای این اداره نشان می‌دهد که درصد افراد زیر خطر فقر در سال ۱۳۹۹ در مقایسه با سال ۱۳۹۵ حدود ۷٫۲ درصد کاهش یافته است. مبتنی بر این آمار، میزان «فقر چند‌بُعدی» و «نسبت سرانه فقر» کم‌تر شده است، اما آمارهای «شدت فقر» افزایش را نشان می‌دهد. افزون بر این ۳۷ درصد مردم مصونیت غذایی ندارند و خط فقر سرانه نیز در سال روان به دو هزار و ۲۵۸ افغانی در هر ماه می‌رسد. این در حالی است که بر‌اساس آمارها، ۲۳٫۹ درصد مردان و ۱۸٫۶ درصد زنان بیکار هستند و میزان بیکاری به گونه معمول در فصل زمستان به بالاترین حد خود می‌رسد. هم‌چنان میزان سواد جوانان به ۵۴ درصد و میزان سواد بزرگ‌سالان به ۳۶٫۱ درصد می‌رسد. از سویی هم در میان زنان متاهل افغان، ۴٫۴ درصد‌شان در شرایطی زنده‌گی می‌کنند که شوهران‌شان بیش از یک همسر دارند. مبتنی بر این یافته‌ها، یک دهم از شهروندان به انترنت دست‌رسی دارند.

هم‌زمان با شیوع موج دوم ویروس کرونا و نگرانی از بدتر شدن وضعیت اقتصادی، اداره ملی احصاییه نتیجه ابتدایی سروی خود در مورد عاید، مصرف خانوار و نیروی کار در سال جاری را نشر کرد. احمدجاوید رسولی، رییس این نهاد، روز دوشنبه، هفدهم قوس، در یک نشست خبری گفت که این سروی برای اولین بار توسط اداره ملی احصاییه و معلومات و بدون حمایت مالی جامعه جهانی انجام شده است. این سروی با استفاده از تبلت و تکنولوژی مدرن صورت گرفته و در آن ۲۱ هزار خانواده در نقاط مختلف کشور انتخاب شده‌اند.

بر‌اساس گزارش این نهاد، سروی ابتدایی با همکاری بانک جهانی، صندوق کودکان سازمان ملل متحد، سازمان زراعت و غذا و سازمان‌ جهانی کار انجام شده است. در گزارش اداره ملی احصاییه و معلومات آمده است که پول اجرای این سروی از بودجه ملی تخصیص یافته است. این گزارش مبتنی بر ارقام خانوارها، شورای محلی و مارکیت ولسوالی تهیه شده و افراد در سطح ملی،‌ ولایتی و کوچی انتخاب شده‌اند. اداره احصاییه و معلومات این سروی را در ۳۴ ولایت، ۳۲۹ واحد اداری و یک هزار و ۸۳۵ ساحه انجام داده است. با ۱۸ هزار و ۳۵۰ خانواده به ‌شمول ۵۳۰ خانواده کوچی که ۱۳۶ هزار و ۸۴۸ تن را در بر می‌گیرد، مصاحبه شده است.

نزدیک به نصف مردم زیر خطر فقر زنده‌گی می‌کنند

بر‌‌اساس یافته‌های اداره ملی احصاییه و معلومات، ۴۷٫۳ درصد نفوس کشور در سال جاری زیر خط فقر زنده‌گی می‌کنند. این آمار در مقایسه با سال ۱۳۹۵ حدود ۷٫۲ درصد کاهش یافته است. این ارقام در سال ۱۳۹۵ به ۵۴٫۵ درصد می‌رسید. بر‌اساس آمارهای قبلی، درصدی نفوس زیر خط فقر در سال ۱۳۹۱ ۳۸٫۳ و در سال ۱۳۸۶ ۳۳٫۷ درصد بوده است. در فصل‌های سال، فصل بهار سال ۱۳۹۹ با توجه به اجرایی شدن طرح قرنطین، بیش‌ترین درصد فقر را داشته است. بر‌اساس آمارها، ۵۳ درصد در فصل بهار و ۴۷ درصد در فصل تابستان زیر خطر فقر زنده‌گی کرده‌اند.

این آمار در خزان ۱۳۹۸ به ۴۲ درصد و در زمستان آن سال به ۴۸ درصد می‌رسید. مبتنی بر نمودار این اداره، خط «فقر ملی» در سال ۱۳۹۹ به دو هزار و ۲۵۸ افغانی می‌رسد. این در حالی است که خط فقر غذایی یک هزار و ۳۲۱ افغانی و خط فقر غیرغذایی ۹۳۷ افغانی است. مبتنی بر آمار وزارت، در کُل ۳۷ درصد نفوس کشور مصونیت غذایی ندارند. بدین ترتیب در میان این آمار، ۴۷ درصد از شهرنشینان، ۳۴ درصد از ده‌نشینان و ۳۵ درصد از کوچی‌ها در این گزینه شامل‌اند. اداره ملی احصاییه و معلومات اما تصریح کرده است که میزان عدم مصونیت غذایی در سال ۱۳۹۵ در مجموع به ۴۴ درصد می‌رسید.

یک پنجم نفوس کشور بیکار اند

در همین حال، این اداره در سروی خود دریافته است که بیش‌تر اقتصاد افغانستان در بازار کار را کارهای غیرتنظیم شده، غیررسمی و غیرقانونی تشکیل می‌دهد. بدین ترتیب مردم با استفاده از کار خانواده‌گی، کار غیرمنظم، کار کودکان، مهاجرت برای کار، کارهای شاقه و اضافه‌کاری در کشور امرار معاش می‌کنند. در میزان مشارکت کار در سال ۱۳۹۹، حدود ۶۸٫۴ درصد مردان و  ۱۶٫۵ درصد زنان نقش داشته‌اند و این آمار در مجموع به ۴۱٫۹ درصد می‌رسد. بر اساس ارقامی که در سال ۱۳۹۵ ثبت شده بود، ۸۰٫۶ درصد مردان و ۲۶٫۸ درصد زنان در روند کار دخیل بوده‌اند که در مجموع ۵۳٫۹ درصد را احتوا می‌کرد.

سروی اداره ملی احصاییه و معلومات هم‌چنان نشان می‌دهد که در سال جاری، ۱۵٫۲ درصد مردان و ۳۲ درصد زنان در کشور بیکار اند. این آمار در مجموع به ۱۸٫۶ درصد است، در حالی که پنج سال پیش به ۲۳٫۹ درصد می‌رسید. بدین ترتیب، سروی این نهاد نشان می‌دهد که درصدی بیکاری نسبت به سال ۱۳۹۵ کاهش یافته است. بر‌اساس یافته‌های این نهاد، درصدی بیکاری در فصل‌های‌ زمستان و خزان ۱۳۹۸ به بالاترین حد خود رسیده و پس از آن، روند بیکاری در کشور در فصل‌های بهار و تابستان سال جاری سیر نزولی گرفته است.

اداره ملی احصاییه و معلومات تصریح کرده است که از میان آمار افراد کار، ۴۵٫۴ درصد نفوس کشور مصروف زراعت هستند و سایر افراد نیز به خدمات محلی تهیه غذا و مسکن، ساخت‌وساز، صنایع تولیدی و دیگر کارها مصروف‌اند. در میان بخشی از این شغل‌ها، زنان تنها در خدمات محلی تهیه غذا و مسکن، صنایع تولیدی و معادن مصروف کار اند. این سروی هم‌چنان نشان می‌دهد که درصدی کارهای شاقه‌ کودکان بین پنج تا ۱۷ سال کاهش یافته است. در میان ارقام ارایه شده، نُه درصد کودکان در حال حاضر مصروف کارهای شاقه‌اند، در حالی که این آمار در سال ۱۳۹۳ به ۲۶٫۵ درصد می‌رسید. هم اکنون ۱۲٫۵ درصد کودکان پسر و ۵٫۱ درصد کودکان دختر به کارهای شاقه در کشور مصروف‌اند.

در مهم‌ترین مورد، درصد فقر چندبعدی در کشور به ۲۶٫۵ درصد می‌رسد. این فقر در واقع پنج بُعد را شامل است که ۱۸ شاخص مختلف را در بر می‌گیرد. سرحد این شاخص‌ها برای فقر، ۴۰ درصد خوانده شده است. مبتنی بر آمار ارایه شده، هم اکنون ۲۶٫۵ درصد نفوس از فقر چندبعدی رنج می‌برند، در حالی که این آمار در سال ۱۳۹۵ به ۲۷٫۲ درصد می‌رسید. افزون بر این، شدت فقر در کشور در حال حاضر ۵۳٫۶ درصد و نسبت سرانه فقر به ۴۹٫۴ درصد می‌رسید. این آمار پنج سال پیش به ترتیب در حدود ۵۲٫۵ درصد و ۵۱٫۷ درصد ثبت شده بود.

نزدیک به نصف جوانان افغان سواد ندارند

نتایج سروی ابتدایی اداره ملی احصاییه و معلومات هم‌چنان بیان‌گر آن است که ۴۴ درصد دانش‌آموزان در صنوف ابتدایی، ۳۳ درصد در صنوف ثانوی و ۶٫۷ درصد در صنوف عالی درس می‌خوانند. مبتنی بر ارقام، هر سه آمار در مقایسه با سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۳ سیر نزولی گرفته است. در شاخص دیگر، ۵۴ درصد جوانان کشور سواد دارند که در واقع ۶۸٫۸ درصد از نفوس پسران جوان و ۴۰٫۱ درصد از نفوس دختران جوان را شامل است. سواد جوانان افغان در سال ۱۳۸۴ حدود ۳۱ درصد بود و با گذشت زمان سیر صعودی گرفته است. بر‌اساس ارقام ارایه شده در شاخص بزرگ‌سالان، ۵۰٫۴ درصد مردان و ۲۱٫۷ درصد زنان باسواد اند که در کُل ۳۶٫۱ درصد از مجموع نفوس بزرگ‌سالان را شامل می‌شوند.

در بخش شاخص‌های صحی مادران که «ولادت با حضور کارمندان ماهر صحی» را شامل است، ۶۹٫۲ درصد مادران حداقل یک بار ملاقات برای مراقبت پیش از ولادت داشته‌اند. در میان این ارقام، ۶۱٫۸ درصد با حضور کارمند صحی ولادت کرده‌اند و ۲۷٫۶ درصد از این مادران پیش از ولادت‌شان دست‌کم چهار بار با داکتر ملاقات کرده‌اند. مبتنی بر یافته‌های اداره ملی احصاییه و معلومات، ۳٫۱ درصد نفوس کشور را معلولان تشکیل می‌دهند که در واقع ۳٫۵ درصد نفوس مردان و ۲٫۷ درصد نفوس زنان را شامل است. این آمار در سال ۱۳۹۵ به ۳٫۲ درصد می‌رسید. انواع معلولیت‌ها نیز شامل نابینایی، ناشنوایی، معلولیت فزیکی، معلولیت ذهنی، سندروم دان و دیگر موارد است. از مجموع این معلولیت‌ها، ۱۳٫۵ درصد به دلیل مریضی، ۲۳٫۸ درصد به دلیل کهولت سن و ۳۵٫۷ درصد به دلیل دیگر موارد به وجود آمده است.

از چند‌همسری ۴٫۴ درصدی تا دست‌رسی یک دهم نفوس به انترنت

افزون بر سایر موارد، بحث کُلی خانوارها نیز در این سروی ارزیابی شده است. بر‌اساس آمارها، ۳۴٫۹ درصد خانوارها حدود پنج جریب زمین آبی دارند. بر‌اساس این آمار، ۹۸٫۳ درصد ده‌نشینان و ۹۸٫۴ درصد شهرنشینان به یکی از منابع تولید برق دست‌رسی دارند که در کُل ۹۷٫۷ درصد نفوس کشور را احتوا می‌کند. این میزان نفوس از شبکه برق، جنراتور دولتی، جنراتور خصوصی، داینموی خصوصی، جنراتور محلی، داینموی محلی، برق آفتابی، برق بادی و بطری استفاده می‌کنند. هم‌چنان ۱۵ درصد نفوس کشور خانه شخصی ندارند و اوسط خانوارها در کشور نیز به ۷٫۳ درصد می‌رسد. مبتنی بر یافته‌های اداره ملی احصاییه و معلومات، ۶۹ درصد خانواده‌ها بیش از پنج نفر عضو دارند. این آمار اگر در حد نُه عضو خانواده سنجیده شود، حدود ۴۵ درصد خانواده‌ها را احتوا می‌کند.

یافته‌های ابتدایی این نهاد از سروی نشان می‌دهد که ۳۹ درصد مردم در منازل مزدحم زنده‌گی می‌کنند. بدین ترتیب دست‌کم سه نفر در یک اتاق سکونت دارند. از میان نفوس مجموعی در کشور، ۷۵ درصد به آب آشامیدنی سالم و ۱۵٫۱ درصد به آب آشامیدنی صحی مدیریت شده دست‌رسی دارند. این آمار در سال ۱۳۹۵ به ترتیب به ۶۳٫۹ و ۲۱ درصد می‌رسید. حدود نیمی از آب آشامیدنی کشور، به گونه‌ای تثبیت شده که درصد باکتریای ایکولی در آن بلند یا خیلی بلند است. هم‌چنان ۸۳٫۵ درصد شهرنشیان و ۶۵٫۱ درصد از مردم ده‌نشین به سیستم فاضلاب مصون دست‌رسی دارند. این آمار در کُل به ۶۷٫۲ درصد می‌رسد و نسبت به سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است. هم‌چنان مشخص شده است که از هر ۱۰۰ شهروند، تنها ۱۰ تن آن‌ها به انترنت دست‌رسی دارند. این در حالی است که بر‌اساس آمار سایت (Datareportal)، در حال حاضر بیش از سه‌ونیم میلیون کاربر رسانه‌های اجتماعی در کشور ثبت شده‌اند.

مبتنی بر این ارزیابی، ۷۰ هزار و ۴۶۸ خانوار که ۱٫۴ درصد خانوارها را تشکیل می‌دهند، توسط زنان سرپرستی می‌شوند. افزون بر این، ۴٫۴ درصد زنان متاهل افغان در شرایطی زنده‌گی می‌کنند که شوهران‌شان چندین همسر دارند. باید گفت که شاخص تساوی جنسیتی حضور‌یابی ناخالص تعلیمات ابتدایی به ۰٫۷۰، در تعلیمات ثانوی به ۰٫۵۸ و در تحصیلات عالی به ۰٫۴۵ می‌رسد. باید تصریح کرد که بر‌اساس اظهارات مسوولان این اداره، احتمال دارد این سروی در جدی سال جاری پایان یابد و با توجه به شرایط، ارقام کنونی با آن زمان تفاوت زیادی نخواهد داشت. پیش‌تر اداره ملی احصاییه و معلومات نفوس مجموعی کشور ار ۳۲٫۹ میلیون نفر تخمین کرده بود.

دکمه بازگشت به بالا