نشست سازمان همکاری‌های شانگهای؛ افغانستان محور بحث بود

حبیب حمیدزاده

نشست اعضای سازمان همکاری‌های شانگهای در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، برگزار شد. وضعیت نگران‌کننده این روزهای افغانستان محور بحث اعضای نشست بود. تشکیل حکومت فراگیر، آزاد کردن ذخایر پولی افغانستان، تعامل احتمالی بعضی از کشورها با طالبان و کمک و رهنمایی طالبان برای ساختن دولت معتدل، از جمله موضوعاتی بود که در این نشست مطرح شد. هم‌چنان ابراز نگرانی در مورد وضعیت افراد ملکی در پنجشیر و یافتن یک راه‌حل معقول و منطقی برای پایان یافتن جنگ در آن‌جا، موضوع دیگری بود که در حاشیه نشست بین رییس جمهور تاجیکستان و نخست‌وزیر پاکستان به بحث گرفته شد.

به نظر می‌رسد، چین، پاکستان، روسیه و اوزبیکستان، علاقه‌مند شروع کار و تعامل با طالبان هستند و شاید برای اقناع دیگر کشورها برای به رسمیت شناختن طالبان تلاش کنند. زیرا کشورهایی چون چین، روسیه و اوزبیکستان بدون این‌که در مورد تعطیل شدن مکاتب و درس دختران، تشکیل کابینه «تک‌قومی» و مشکلات دیگری که طی یک ماه اخیر در افغانستان روی داده است، اظهار نگرانی کنند، تلویحاً از تعامل و اشتراک مساعی با طالبان سخن گفتند. ولادیمیر پوتین در سخنرانی‌اش گفت: «روسیه نیاز دارد با طالبان کار کند». این در حالی است که روسیه اولین کشوری بود که در مورد نحوه فرار محمداشرف غنی، اظهار نظر و او را متهم به خارج کردن ۱۶۹ میلیون دالر از افغانستان کرد. قرار معلوم، رییس جمهور پوتین از تحول جدید در افغانستان خوش است. او گفت، تحول جدید در افغانستان بدون خون‌ریزی انجام شده و این یک مورد مثبت است.

به نظر می‌رسد، موضع چین در مورد طالبان و افغانستان نیز همانند نظر روسیه باشد. رییس جمهور چین بدون اشاره به مشکلات خلق شده، فرار و مهاجرت مردم و بحران اقتصادی، از کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای خواست که افغانستان را برای ایجاد یک «ساختار سیاسی فراگیر و پیروی از اعتدال در سیاست داخلی و خارجی» رهنمایی کنند. چین بعد از تشکیل کابینه سرپرست طالبان، برای افغانستان کمک مالی کرد که این به نحوی استقبال از کابینه و حکومت طالبان بود.

اوزبیکستان رابطه دیرینه دیپلماتیک با طالبان دارد. کاملوف، وزیر خارجه اوزبیکستان، در ۱۹۹۹ تنها مقام بلندپایه حکومتی‌ بود که به دیدن ملا عمر به قندهار رفت. آقای کاملوف در ۱۷ اسد سال ۱۳۹۸ در اوزبیکستان از هیأت سیاسی طالبان پذیرایی کرد. اکنون شوکت میرضیایف، رییس جمهور اوزبیکستان، در کنفرانس نشست سران سازمان همکاری‌های شانگهای، به کشورهای دیگر پیشنهاد کرد تا پول‌های مربوط به افغانستان را که در بانک‌های خارجی مسدود شده است، به این کشور برگردانند. میرضیایف خواهان گفت‌وگوی کشورهای عضو سازمان همکاری‌های شانگهای با طالبان برای جلوگیری از افراط‌گرایی شد.

کنفرانس مطبوعاتی امام علی رحمان و عمران خان در دوشنبه

امام‌علی رحمان، رییس جمهور تاجیکستان، متفاوت از رهبران دیگر کشورها تاکنون اظهارات روشن و قاطع در مورد طالبان و بحران افغانستان داشته است. او پس از سقوط کابل، چندین‌بار به صراحت اعلام کرده است، دولتی که از راه زور بر افغانستان حاکم شود را به رسمیت نخواهد شناخت و فقط با دولتی که براساس «میل» و «رای» مردم روی کار آید، کار خواهد کرد. او در نشست اعضای سازمان همکاری‌های شانگهای بار دیگر بر مواضع قبلی‌اش تأکید کرد. رحمان حمله بر پنجشیر و محاصره آن ولایت را محکوم و از خاموشی جهان و نهادهای حامی حقوق بشر نیز انتقاد کرد. او که میزبان نشست سران کشورهای عضو شانگهای بود، گفت که تاجیکستان خواهان ایجاد یک «دولت فراگیر» در افغانستان است. رحمان تحمیل نظام سیاسی بالای مردم را برای افغانستان خطرناک ارزیابی کرد و گفت که این کردار «عواقب غیرقابل پیش‌بینی» خواهد داشت. در حاشیه نشست سازمان همکاری‌های شانگهای، امام‌علی رحمان با عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان، کنفرانس مطبوعاتی برگزار کرد. رهبر هر دو کشور در کنفرانس مطبوعاتی‌شان گفتند که برای آتش‌بس در پنجشیر، حل مسالمت‌آمیز بحران افغانستان و تشکیل یک دولت فراگیر ملی در این کشور، کار خواهند کرد.

نظر پاکستان در مورد افغانستان و طالبان روشن است. پس از سقوط کابل، عمران خان گفت که افغان‌ها بندهای اسارت و برده‌گی را پاره کردند. هم عمران خان و هم وزیر خارجه پاکستان بارها در صحبت با رسانه‌ها گفته‌اند که از یک دولت فراگیر و دموکراتیک حمایت می‌کنند؛ اما در مورد تشکیل کابینه حکومت طالبانه هنوز چیزی نگفته‌اند. با توجه به پیشینه سیاست پاکستان در پیوند به افغانستان، به نظر نمی‌رسد، آنان غیر از روی کار بودن یک دولت متمایل به خودشان در کابل، هدف دیگری داشته باشند.

دکمه بازگشت به بالا