یک‌سال کار «آریانا» با زیان مالی؛ فرمان رییس جمهور: اصلاحات در «آریانا» و احیای «باختر»

علی آرش

مسوولان در شرکت هواپیمایی آریانا می‌گویند، از یک سال به این سو، مصارف این شرکت بیش‌تر از عواید آن بوده است و آریانا همین اکنون نیز با مشکلات مالی روبه‌رو است و توان رقابت با دیگر شرکت‌های هواپیمایی را از دست داده است. به همین دلیل محمداشرف غنی، رییس جمهور حدود دو ماه قبل با صدور فرمانی خواستار «ارزیابی، اصلاحات و معیاری‌سازی» این شرکت شده است.

عالم‌شاه ابراهیمی، رییس عمومی شرکت هواپیمایی آریانا، این شرکت را به بیماری تشبیه می‌کند که نیاز به درمان فوری دارد. او تایید کرد که این شرکت در شش ماه نخست سال مالی جاری، نُه درصد کسر بودجه داشته است. رییس عمومی شرکت آریانا گفت: «ارقام سال گذشته نشان می‌دهد که شرکت آریانا به ضرر کار کرده است. در شش ماه نخست سال جاری نُه درصد ضرر مالی داشتیم. لیکن با ترتیب بودجه در آخر سال و کاهش مصارف غیرضروری، ارقام نُه ماه سال مالی جاری نشان می‌دهد که ضرر تا سه درصد پایین آمده است.»

رییس عمومی شرکت آریانا افزود که هنوز هم مصارف و عواید این شرکت هم‌خوانی ندارد و عواید این شرکت، مصارف آن را نمی‌کـَشد. اما او آمار مشخصی از مصارف و عواید آریانا  نمی‌دهد.

وجود قوانین کهنه، بوروکراسی، نبود منابع بشری آگاه به تکنولوژی نوین هوانوردی و نبود بودجه کافی برای خریداری و یا کرایه هواپیماهای چارتر از مشکلات عمده  این شرکت به شمار می‌رود و به همین دلایل ، این شرکت دولتی توان رقابت با شرکت‌های هوایی افغانستان را از دست داده است.

هم‌چنان به دلیل مشکلات مالی، این شرکت نتوانست در سال روان، در انتقال حجاج افغان به عربستان سهم بگیرد. قرار بود ۵۰ درصد از مجموع زایران حج را آریانا به عربستان انتقال دهد، اما مشکلات مالی و ناتوانی، این شرکت در قسمت چارتر کردن یک هواپیمای جدید، آریانا این فرصت را از دست داد و حدود ۳۰ هزار زایر افغان توسط شرکت هوایی خصوصی کام‌ایر به عربستان سعودی انتقال یافتند.

در کنار این، پروازهایی که برای آریانا درآمد خوبی داشت، پروازها به دهلی نو بود؛ پس از آن‌که پاکستان در ماه دلو سال گذشته، فضای خود را پس از تنش با هندوستان به روی ترافیک هوایی بست، آریانا ضررهای هنگفتی متقبل شد.

آریانا یگانه شرکت هوایی دولتی است که قدمت حدود ۷۰ ساله دارد. این شرکت در سال‌های اول، در منطقه از اعتبار خوبی برخوردار بود اما  این روزها وضعیت مطلوبی ندارد و زنگ خطر برایش به صدا درآمده است. به همین دلیل محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور پس از دریافت گزارش مشکلات مالی و تخنیکی آریانا به صورت فوری دستور داده که «ارزیابی، اصلاحات و معیارسازی» این شرکت روی دست گرفته شود.

آقای غنی به تاریخ ۱۳۹۸-۶-۶ طی فرمان شماره ۷۰ کمیته‌ای را به همایون قیومی سرپرست‌وزیر مالیه موظف ساخت که در مورد «ارزیابی و تطبیق اصلاحات اساسی، غرض معیاری‌سازی امور مالی، اداری، منابع بشری، تخنیکی، عملیاتی، تجارتی و سایر اجراات شرکت آریانا» اقدام کند.

در این کمیته، فرید حمیدی لوی‌سارنوال، مشاور ارشد ریاست جمهوری و رییس کمیسیون انکشاف اقتصادی میدان‌های هوایی افغانستان، رییس اداره هوانوردی، رییس کمیته اجرایی شرکت آریانا عضو هستند.

در این فرمان، رییس جمهور به اعضای کمیته دستور داده که «یک شرکت معتبر بین‌المللی را جهت بررسی و ارزیابی امور مالی، اداری، منابع بشری، تخنیکی، عملیاتی و تجارتی استخدام و در روشنایی یافته‌های ارزیابی اصلاحات اساسی و بنیادی را مرعی بدارد».

بند دوم این فرمان رییس جمهور نیز چنین صراحت دارد: « با در نظر داشت یافته‌های شرکت مزبور در مورد مدل عصری هوانوردی، تشکیلات معیاری، خریداری طیاره‌ها به اساس ارزیابی سکتورها و عقد قراردادها در عرصه‌های مختلف برنامه‌ی جامع را طرح و تطبیق نمایید.»

هم‌چنان در بند پنجم این فرمان آمده که شرکت آریانا مکلف است به همکاری هیات نظارت شرکت‌های دولتی، در خلال یک‌ونیم ماه پس از صدور این فرمان، پلان تطبیقی این اصلاحات را تهیه و بعد از استخدام شرکت ارزیابی‌کننده، موارد فوق را در خلال شش ماه عملی سازد.

 با این حال پیش‌رفت‌ها پس از صدور فرمان آقای غنی در شرکت آریانا چیست و گام‌های بعدی تا چه اندازه برداشته شده است؟ عالم‌شاه ابراهیمی، رییس عمومی شرکت آریانا می‌گوید که کار روی لایحه وظایف متخصصان آغاز شده و پلان تطبیقی اصلاحات نیز نهایی شده است. به گفته وی، قرار است بر اساس همین پلان، اصلاحات در شرکت آریانا عملی شود.

او گفت که به زودی این لایحه را برای منظوری به ارگ می‌سپارد و پس از آن به منظور گزینش شرکت واجد شرایط و افراد متخصص اقدام خواهد شد. این لایحه‌ی وظایف به گفته وی طوری ترتیب شده تا متخصصان از همه امور شرکت آریانا در قسمت خرید و فروش تکت‌ها، دلایل تاخیر در پرواز، پر نشدن سیت‌های هواپیماهای این شرکت و چگونه‌گی رقابت این شرکت در مارکیت هوانوردی افغانستان به بررسی خواهند گرفت.

رییس عمومی شرکت آریانا در ادامه افزود که پس از دریافت و نتیجه‌گیری این متخصصان و ارایه یک مدل کاربردی به هدف رقابت این شرکت با دیگر شرکت‌های هواپیمایی در مورد آن کار و «آریانای مریض» نجات داده خواهد شد.

او گفت که پس از روند داوطلبی و ارزیابی شرکت‌های متخصص به لحاظ واجد شرایط بودن از سوی اداره تدارکات ملی، اصلاحات آغاز شد و یک کمیته که به دستور رییس جمهور مشخص شده، این اصلاحات را در هم‌آهنگی با این شرکت اعمال خواهند کرد.

با این حال رییس عمومی شرکت آریانا گفت که در طی ماه‌های گذشته با افزایش فروش و کاهش مصارف، توانسته‌اند که بخشی از ضرر مالی را از روی دوش این شرکت بردارند. کاهش مصارف غیرضروری اداری، مدیریت درست منابع و ترتیب بودجه و تعیین هدف، بخشی از اصلاحات به میان آمده در ماه‌های گذشته در این شرکت بوده است. او در ادامه افزود که چگونه‌گی مصارف را بررسی کرده و همین اکنون، شرکت سطح ضرر را از نُه به سه درصد کاهش داده است.

با این حال عالم‌شاه ابراهیمی تاکید کرد که وضعیت شرکت از لحاظ مالی «قابل تشویش» است و همین عامل باعث شد که رهبری حکومت وحدت ملی در این شرکت مداخله کند و خواستار تغییر وضعیت این شرکت شود: «شرکت آریانا در حال حاضر حیثیت یک بیمار را دارد و نیاز است که به منظور تداوی این بیمار متخصصان بخش وارد عمل شوند. یک نهاد سومی باید نظارت کند و دریابد که چگونه می‌شود که شرکت آریانا را از وضعیت مالی موجود بیرون کشید.»

از سویی هم کمیسیون مواصلات و مخابرات مجلس نماینده‌گان یکی از نهادهایی است که بر کارکرد شرکت‌های هواپیمایی کشور نظارت دارد. عباس ابراهیم‌زاده، معاون این کمیسیون نیز می‌گوید که اگر به مشکلات مالی و تخنیکی شرکت آریانا توجه نشود، این شرکت به سمت ورشکسته‌گی خواهد رفت.

معاون کمیسیون مواصلات و مخابرات مجلس در ادامه افزود که پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، آقای عالم‌شاه ابراهیمی، رییس عمومی این شرکت را به این کمیسیون فراخوانده بود که او مشکلات گسترده‌ای مالی این شرکت را با نماینده‌گان در میان گذاشته است.

این عضو مجلس در ادامه گفت که دارایی‌های شرکت آریانا حیف‌ومیل شده و نیاز است که در این مورد تحقیقات جدی صورت گیرد. 

 با این حال به نظر می‌رسد که محمداشرف غنی، رییس جمهور در اعمال اصلاحات در شرکت آریانا جدی است. او یک هفته پیش نیز مسوولان شرکت هواپیمایی آریانا را به ارگ فراخوانده و خواستار چگونه‌گی تطبیق اصلاحات شد.

ارگ ریاست جمهوری به نقل از محمداشرف غنی نوشته: «رییس‌ جمهور غنی در این خصوص گفت که تحرک آمده است، اما سرعتش کم است. در قسمت احیای شرکت باختر و تقویت «د آریانا افغان هوایی شرکت»، پلان‌های منظم ترتیب شود و هر دو هفته، از پیش‌رفت آن گزارش ارائه گردد. در صورت مشاهده‌ی هر نوع مداخله که پروسه‌ی اصلاحات را متضرر سازد، متخلفان به نهادهای عدلی و قضایی معرفی شوند.»

شرکت آریانا

شرکت آریانا در حال حاضر به صورت مجموعی ۶۴۵ کارمند دارد. ۵۴۵  نفر از این مجموع، کارمندان شامل تشکیل‌اند و ۱۰۰ تن دیگر به صورت بالمقطع با این شرکت همکاری دارند.

عالم‌شاه ابراهیمی، رییس عمومی شرکت آریانا در مورد طیاره‌های موجود این شرکت می‌گوید، که آریانا همین اکنون چهار هواپیما در اختیار دارد. از این شمار دو فروند آن در حالت چک تخنیکی [یک طیاره در کابل و یکی در ترکیه] قرار دارد و دو فروند هواپیمایی این شرکت عملا فعال‌اند.

هر چند پیش از این انتقادهای مبنی بر کهنه بودن و عمر بلند طیاره‌های شرکت آریانا مطرح شده بود اما رییس عمومی این شرکت می‌گوید که هواپیماهای این شرکت ۲۲، ۲۵، ۲۷ و ۲۸ سال دارند، اما او اطمینان می‌دهد که این طیاره‌ها هنوز هم قابلیت پرواز دارند و شرکت آریانا با زنده‌گی کسی بازی نخواهد کرد.

او گفت که با توجه به عمر بلند برخی از هواپیماها، قرار است در آینده طیاره‌های جدید نیز برای این شرکت خریداری شود. به گفته وی، برای تهیه‌ی بودجه و خریداری هواپیما پس از ارزیابی متخصصان هوانوردی اقدام خواهد شد.

آریانا همین اکنون در داخل به ولایت‌های هرات، بلخ و قندهار و در بیرون کشور به هندوستان، روسیه، امارات متحده عربی، عربستان، ترکیه و چین پرواز دارد.

احیای دوباره باختر

هم‌چنان قرار است به منظور خودکفایی شرکت آریانا و به دستور مستقیم محمداشرف غنی، شرکت هواپیمایی باختر احیا شود. این شرکت از زیرمجموعه‌های شرکت آریانا خواهد بود و به گفته عالم‌شاه ابراهیمی، شرکت باختر در بخش پروازهای داخلی فعالیت خواهد کرد.

رییس عمومی شرکت آریانا گفت که در پیوند به احیای شرکت هواپیمایی باختر، نشست‌های متعددی با اداراه‌های مختلف صورت گرفته و به زودی این شرکت به فعالیت آغاز می‌کند، اما او زمان مشخصی را برای آغاز کار باختر، مشخص نکرد.

رییس عمومی شرکت آریانا گفت: «هدایت رییس جمهور به خاطر احیای شرکت باختر بسیار واضح است که به زودترین فرصت باید ایجاد شود. ما مطابق مقرره‌های هوانوردی با اداره هوانوردی گفت‌وگوهایی داشتیم و تلاش می‌کنیم که به اسرع وقت این شرکت احیا شود.»

او درباره‌ی منبع تمویل برای احیای این شرکت، توضیح داد که طیاره‌های ترانسپورتی برای این شرکت به شکل اجاره گرفته می‌شوند و پس از فعالیت و بازدهی سود، پول آن به شرکتی که طیاره‌ از آن اجاره گرفته شده، پرداخته می‌شود. او افزود:  «ما روی مدل‌های اقتصادی کار می‌کنیم، ما طرح خدمات را پیشنهاد می‌کنیم و تقاضای بودجه را به شکل اقساط می‌کنیم. به نوعی یک قرارداد دوجانبه را می‌خواهیم که شکل بدهیم.»

گفتنی است که در سال ۱۳۴۵، شرکت هواپیمایی باختر در کابل تاسیس شد. شرکت هوایی باختر متعلق به دولت افغانستان بود که سال‌ها در کنار شرکت هوایی آریانا، خدمات انتقال مسافران افغان را در پروازهای داخلی به عهده داشت. این شرکت در زمان جنگ‌های داخلی از فعالیت باز ماند.

در سال‌های اخیر خطوط هوایی کشور نوسان زیادی داشته است. در جریان سال‌های گذشته، شرکت‌های خصوصی صافی، پامیر و افق شرق از فعالیت باز ماندند و اینک تنها شرکت خصوصی کام‌ایر و شرکت دولتی آریانا فعالیت می‌کنند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن