انعکاس صدها صدا در رابطه با زنان و صلح؛ تلاشی برای ارایه روایت‌های زنان افغانستان

از آغاز روند صلح در کشور، یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها، نامعلوم‌بودن جایگاه حقوق زنان در این روند بوده است. شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر در برنامه‌ای زیر عنوان «زنان و صلح: در میان ترس و امید» شامل یک‌صد مصاحبه و ۳۶۵ پیام از شهروندان در سراسر کشور، تلاش کرده است روایت نسبتاً جامع از زنان کشور بسازد.

سید حسین انوش، رییس اجرایی شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر می‌گوید که انگیزه آنان از طراحی چنین برنامه‌ای دستیابی به بهترین راه ممکن برای ساختن یک روایت جامع از زنان افغانستان بوده است. «با آغاز مذاکرات صلح، این پرسش به ذهن ما خطور کرد که چطور می‎توان برای حضور معنادار زنان در روند صلح یک روایت ساخت. از سویی متوجه شدیم که شماری از زنانی که بسیار فعال‌اند، چیزی نمی‌نویسند و تلاشی برای انعکاس روایت‌های‌شان نمی‌کنند که این باعث تضعیف صدای آنان در روند صلح می‌شود.»

شبکه: هدف مشخص این برنامه چیست؟

انوش: این برنامه حاصل کار گروهی و تیمی شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر است. یکی از اهداف این برنامه، این بود که بتوانیم از این طریق صدای زنان را به صورت رساتر به جامعه، مذاکره‌کننده‌گان و سایر گروه‌های ذی‌دخل در روند صلح کشور برسانیم. از جانب دیگر فرهنگ ما بیش‌تر مونولوگ است تا دیالوگ؛ به همین دلیل ما تلاش کرده‌ایم با همین گام‌های کوچک، فرهنگ دیالوگ یا گفت‌وگو را تقویت کنیم. از سویی نفس تولید محتوا و تولید متن حایز اهمیت است، فکر می‌کنم انجام‌دادن یک‌صد مصاحبه با زنان و مردان فعال در بخش‌های مختلف و نشر ۳۶۵ پیام نوشتاری و ویدیویی شهروندان در رابطه با حضور معنادار زنان که از بخش‌های مهم و اساسی برنامه ما بود، می‌تواند موجب تقویت جایگاه زنان در وضعیت حساس کنونی شود.

شبکه: تا چه اندازه به تأثیرگذاری این برنامه باور دارید؟

انوش: ما روزانه صدها پیام در شبکه‌های مختلف اجتماعی دریافت می‌کنیم و شاهد علاقه‌مندی شدید مردم برای نشرشدن پیام‌شان و انعکاس صدای‌شان از این راه استیم. اگرچه به دلیل زیادبودن پیام‌ها، فرصت پاسخ‌گویی به تمام آن‌ها نیست؛ اما این چیزی از علاقه مخاطبان ما برای پی‌گیری در این مورد کم نمی‌کند. مصاحبه‌هایی که ما طی برنامه‌ زنان و صلح با افراد شناخته‌شده و فعالان جامعه مدنی انجام دادیم، در روزنامه‌های معتبر کشور به چاپ رسید و پیام‌های شهروندان در رابطه با این موضوع در صفحه‌های اجتماعی ما نشر شد.

شبکه: ارزیابی شما از آن‌چه تاکنون در گفت‌وگوهای صلح گذشته است چیست؟ تا چه اندازه می‌توان به نتیجه مطلوب امیدوار بود؟

انوش: از آغاز مذاکرات تاکنون نگرانی ما در رابطه با چارچوب مذاکرات صلح بوده است و این‌که این مذاکرات به کدام اساس و با کدام مکانیسم‌ها صورت می‌گیرد. نگرانی بزرگ دیگر این است که تا به حال روی آتش‌بس توافق صورت نگرفته است. از سوی دیگر امیدواریم که در چارچوب ساخته‌شده برای مذاکرات صلح، یکی از اصول پذیرفته‌شده حل منازعه افغانستان گفت‌وگو باشد، نه این‌که افراد ملکی را سپر قرار دهیم، مسافران را در شاهراه‌ها به گروگان بگیریم و با حقوق زنان، آزادی بیان و قانون اساسی معامله کنیم.

شبکه: به نظر شما گفت‌وگو با گروهی که پیشینه خوبی، به‌ویژه در رابطه با زنان ندارد به جایی خواهد رسید؟

انوش: کارکرد سیاه طالبان در دوران حاکمیت‌شان در افغانستان به هیچ‌صورت قابل دفاع نیست. به همین شکل افزایش خشونت‌ها از سال ۲۰۰۵ تا امروز که افراد ملی و تأسیسات عام‌المنفعه را آماج قرار می‌دهد نیز هیچ‌یک قابل توجیه نیست؛ اما سوال این است که در صورتی که با این گروه از راه گفت‌وگو پیش نرویم و به نتیجه نرسیم، آیا از راه نظامی به نتیجه خواهیم رسید؟ با کشته‌شدن یک طالب، ده‌ طالب دیگر از اعضای خانواده و اقوام‌شان به این گروه می‌پیوندند؛ به همین دلیل فکر می‌کنم تنها راه‌حل برای این منازعه و چالش، گفت‌وگو است. هم‌چنین باید از فرصتی که با ایجاد ائتلاف جهانی برای صلح به میان آمده است استفاده کنیم، مثلاً کمک‌های مشروط از جانب کشورها و نهادهای بین‌المللی می‌تواند ابزار فشار برای هر دو طرف مذاکره باشد.

شبکه: آیا حضور زنان در گفت‌وگوهای صلح می‌تواند تأثیری بر روی‌کرد زن‌ستیزانه طالبان داشته باشد؟

انوش: به نظر من تعداد زنان حاضر در این مذاکرات بسنده نیست و ما می‌توانستیم نماینده‌گان بیش‌تری از زنان داشته باشیم تا بتوانند در این گفت‌وگوها مسایل زنان را با تیم مخالف مطرح کنند. در حال حاضر زنان در بخش‌های مختلفی، از جمله سیاست، اقتصاد، فرهنگ، رسانه، جامعه مدنی و ورزش فعال‌اند و باید از حضور خود در روند صلح نیز دفاع کنند.

شبکه: به نظر شما حضور طالبان در قدرت چه تأثیری بر فعالیت نهادهای مدنی خواهد گذاشت؟

انوش: طبیعی است که ما نگرانی‌هایی جدی‌ در این مورد داریم، از جمله این‌که مبادا فعالیت‌های جامعه مدنی تهدید یا محدود شود. جامعه مدنی نه طرف‌دار طالب و نه هم طرف‌دار دولت است و به خاطر عدالت، حقوق شهروندان و ارزش‌ها، ایستاده‌گی و کار می‌کند. از سوی دیگر انتظار ما این است که فعالیت‌های جامعه مدنی محدود نشود؛ زیرا این نهادها، هیچ‌گاه درگیر جنگ نبوده‌اند و ملکی استند. هم‌چنین حقوق و آزادی‌های‌شان به هیچ‌وجه نباید محدود شود؛ چون جامعه مدنی یکی از ستون‌های انکشاف برای دولت است که می‌تواند به صورت منظم از کارکردهای دولت نظارت کند و در مورد ارایه خدمات دولت به شهروندان و چگونه‌گی ادای مسوولیت حکومت در برابر اسنادهای بین‌المللی حقوق بشر گزارش تهیه کند و فوق‌العاده در این بخش موثر واقع شود. در کنار این موارد نباید منکر نقش نهادهای امدادرسانی بود؛ فعالیت این نهادها در بخش حقوق بشردوستانه بین‌المللی، معارف، صحت و خدمات دیگر در بیست سال اخیر فوق‌العاده ارزشمند بوده است و ارایه چنین خدماتی باید ادامه پیدا کند.

آقای انوش می‌گوید که فکر نمی‌کند طالبان توانایی این را داشته باشند که قوانین دوران حاکمیت‌شان را در کشور پیاده کنند؛ اما این نگرانی وجود دارد که تلاش آنان برای رسیدن به چنین هدفی به آغاز یک منازعه بینجامد و اگر چنین شود، سرانجام این منازعه نامعلوم خواهد بود.

یادداشت: این مطلب توسط شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر تهیه شده است. روزنامه ۸صبح، تنها مسوولیت چاپ و نشر آن را بر‌عهده دارد.

دکمه بازگشت به بالا