واکنش‌ها به بسته ماندن مکاتب دخترانه؛ «ما به چه جرمی از ادامه تحصیل بازداشته می‌شویم؟»

طبق اعلام وزارت معارف طالبان، مکاتب دولتی و خصوصی روز شنبه، بیست‌وهفتم سنبله، به ‌روی دانش‌‌آموزان پسر باز شد. به سرنوشت دانش‌آموزان دختر اما اشاره‌ای نشد و آن‌ها هنوز در بی‌سرنوشتی قرار دارند. طالبان عملاً اجازه رفتن دانش‌آموزان دختر به مکاتب را نداده‌اند. این کار، واکنش‌های ملی و بین‌المللی را به همراه داشت. شماری از شهروندان با راه‌اندازی هشتک زیر عنوان «من بدون خواهرم به مکتب نمی‌روم» و «ما به چه جرمی از ادامه تحصیل بازداشته می‌شویم؟»، نسبت به این تصمیم طالبان اعتراض کرده‌اند. شهروندان کشور از طالبان خواسته‌اند که مانع رفتن دختران به مکاتب نشوند و اجازه دهند که بدون کدام سدی به آموختن بپردزاند. در عین حال نهادهای بین‌المللی نیز از این تصمیم طالبان شوکه شده‌اند و آن را نقض صریح حقوق کودکان دانسته‌اند. طالبان این موارد را رد می‌کنند و می‌گویند که آنان مانع رفتن دختران به مکتب نمی‌شوند. به گفته آنان، مسوولان وزارت معارف روی مسایل ترانسپورتی و نحوه حضور دختران به مکتب کار می‌کنند و با نهایی شدن آن، دختران اجازه خواهند یافت تا در مکاتب حاضر شوند.

پس از سقوط حکومت پیشین، نهادهای تعلیمی و تحصیلی کشور از فعالیت باز ماندند. دانشگاه‌ها هرچند با جداسازی صنف‌های دختر و پسر باز شده و به فعالیت آغاز کرده‌اند، اما مکاتب تاکنون به ‌روی تمامی دانش‌آموزان باز نشده است. وزارت معارف طالبان به‌تازه‌گی اجازه از‌سرگیری فعالیت مکاتب پسرانه را داده‌، ولی به مکاتب دخترانه اجازه فعالیت نداده است. این کار طالبان در داخل و بیرون از کشور با واکنش‌هایی روبه‌رو شده است. شهروندان کشور با راه‌اندازی هشتک‌‌هایی در شبکه‌های اجتماعی، مخالفت‌شان را با این تصمیم طالبان اعلام کرده‌اند.

حسین ورسی، از کاربران شبکه اجتماعی فیس‌بوک، با نشر عکسی گفته است: «بدون شک خانم‌ها و دختران بی‌تعصب‌ترین قشر جامعه‌اند و تنها این‌ها هستند که به جامعه انسانی به‌ دور از قوم، ملیت و مذهب می‌اندیشند. پس چه بهتر که فرصت تحصیل را از کسانی‌ که بیش‌تر از همه به جامعه انسانی ایده‌آل فکر می‌کنند، نگیریم.» او ابراز امیدواری کرده است که مسوولان وزارت معارف طالبان بین دختران و پسران فرق قایل نشوند و هرچه زودتر شرایط تعلیم و تحصیل را برای دختران فراهم کنند.

ظریف محمدی نیز با انتقاد تند گفته است که ملت در چنگال کسانی افتاده است که حاضر نیستند ساختار بدوی قبیله کنار بگذارند و خود را از بند «نظم انسان‌ستیز، زن‌ستیز و دانش‌ستیز» قبیله آزاد کنند. به گفته محمدی، در عصر کنونی بخش کلان جمعیت کشور خواستار این عقب‌گرد نیستند و نمی‌خواهند اسیر «فرهنگ وحشی» بمانند. او در صفحه فیس‌بوکش نوشته است: «تحمیل فرهنگ قبیله ممکن است در کوتاه‌مدت جواب‌گو باشد، اما در بلند‌مدت هرگز. دیری نخواهد پایید که آرمان‌های انسانی ما بر وحشت فرهنگ قبیله چیره شود.»

عاطفه رخسار نیز از مسدود ماندن مکاتب دخترانه انتقاد کرده و گفته است که زنان نیمی از پیکر جامعه‌اند و که سواد آن‌ها تأثیر مستقیم روی نسل آینده افغانستان خواهد گذاشت. به گفته او، طالبان نباید میان پسر و دختر فرق قایل شوند و براساس آیات قرآن و احادیث، آموختن علم بر هر مرد و زن مسلمان فرض است. او از مسوولان وزارت معارف طالبان خواسته است که زمینه آموزش دختران را فراهم کند و مانع رفتن دانش‌آموزان دختر به مکاتب، نشوند.

شماری از چهره‌‌های علمی کشور نیز از مسدودن ماندن مکاتب دخترانه ابراز نگرانی کرده‌اند. محمدامین احمدی، استاد دانشگاه و از چهره‌های علمی کشور، گفته است که ستم طالبان بر دختران و بانوان کشور که در قالب ممانعت از کار، تفکیک محیط آموزشی بر‌مبنای جنسیت و مسدود نگهداشتن دروازه‌های مکاتب به روی دختران از صنف ششم به بالا به اجرا گذاشته شده است، مصداق روشن تبعیض بر‌مبنای جنسیت است. او افزوده است که به‌لحاظ حقوقی این اقدام شدیداً مضر علیه افراد به حساب می‌آید، چون‌ به‌شدت حق انسانی یک انسان را برای رشد و تکامل فکری، عاطفی و کسب توانایی‌های فردی، و این‌که از استقلال اقتصادی برخوردار شود و متکی بر خود باشد، صرفاً به دلیل ویژه‌گی جنسیتی‌اش، محدود می‌کند. به گفته وی، ‌برای یک فرد انسانی درد‌آور است که می‌بیند چگونه توسط افراد دیگر که با زور تفنگ بر سرنوشت آن‌ها مسلط شده‌اند، فرصت هرگونه رشد و پیش‌رفت انسانی از آن‌ها سلب می‌شود. این استاد دانشگاه، وضعیت کنونی را برای خانواده‌هایی که به خوش‌بختی، رشد و خود‌اتکایی فرزندان دخترشان می‌اندیشند، دردناک توصیف کرده است.

از سوی دیگر آقای احمدی خاطر‌نشان کرده است که وضع این محدودیت‌ها از سوی طالبان علاوه بر مسوولیت مدنی، احتمال دارد به موجب قوانین نافذه کشور، برای آن‌ها مسوولیت کیفری نیز به بار آورد. او در صفحه فیس‌بوکش نوشته است: «حق دسترسی به تحصیل به‌صورت برابر، جزو حقوق آمره بین‌المللی است. حقوق‌دانان می‌توانند این امکان را بررسی کنند که آیا امکان طرح شکایت از سوی متضرران علیه سرپرست تحصیلات عالی و سرپرست وزارت معارف طالبان در محاکم‌ کشورهای آزاد وجود دارد یا خیر.»

در همین حال سازمان نجات کودکان نیز در واکنش به مسدودن ماندن مکاتب گفته است که از گزارش‌های نشر شده مبنی بر این‌که دختران نمی‌توانند در افغانستان به مکاتب برگردند، شوکه شده است و این امر را نقض تکان‌دهنده حقوق کودکان دختر در این کشور می‌داند. اولیویر فرانچی، مدیر عملیات منطقه‌ای سازمان نجات کودکان در آسیا، روز شنبه، بیست‌وهفتم سنبله، گفته است که اگر به دختران اجازه بازگشت به مکاتب داده نشود، این نقض تکان‌دهنده حقوق آنان خواهد بود. به گفته او، همه کودکان فارغ از جنسیت، قومیت، مذهب و پیشینه اقتصادی دارای حق تحصیل برابر هستند.

طالبان اما ممانعت دختران از ادامه تعلیم را رد می‌کنند. بلال کریمی، از سخنگویان طالبان، روز یک‌شنبه، بیست‌وهفتم سنبله، به روزنامه ۸صبح گفت که مسوولان ذی‌ربط مسایل ترانسپورتی و ماحول که دختران باید درس بخوانند را بررسی می‌کنند و پس از آن اجازه حضور داده خواهد شد. او تأکید کرد که طالبان مخالف آموزش دختران نیستند.

دکمه بازگشت به بالا