پولیس؛ جنگجو یا محافظ؟

هانیه ملک

بیش از یک و نیم دهه از آغاز ایجاد تشکیلات نیروهای امنیتی افغان می‌گذرد، اما تا به حال وضعیت متزلزل امنیتی و نپرداختن نیروها به وظایف اصلی‌شان، منجر شده تا شهروندان در سراسر کشور از امنیت نسبی برخوردار نباشند و هر روز را با انواع تهدیدات امنیتی به پایان برسانند. نظر به قانون اساسی، وظیفه اصلی پولیس ملی، تامین نظم عامه، مبارزه با جرایم و تنفیذ قانون در جامعه است اما جنگ تحمیلی‌ای چندین ساله مانع کار اصلی این نیروها شده است. پولیس ملی افغانستان با کم‌ترین تجهیزات به خط نخست جنگ فرستاده شده و بیش‌ترین قربانی را در میان نیروهای امنیتی می‌دهد. فعالیت و جنگ بیش از ۱۰ گروه تروریستی در مناطق مختلف افغانستان سبب شده تا این نیروها در کنار نیروهای نظامی دیگر به جنگ در برابر تروریسم قرار بگیرند. جنگ، پدیده‌ی شومی که امروز مردم افغانستان، نهادهای امنیتی و به خصوص پولیس را در بند گرفته و سبب شده پولیس از وظایف اصلی و اساسی خود باز بماند.

کاملاً روشن است که پولیس با قرار گرفتن در خط نخست جنگ نمی‌تواند به تامین امنیت جانی و مالی مردم در کوچه و پس‌کوچه‌ها برسد. در عین حال نه تنها جنگ در خط نخست، بل گماشته شدن پولیس ملی برای حفاظت از خانواده‌های وکیلان و وزیران نیز یک بهانه برای بازماندن پولیس از وظیفه‌ی اصلی‌اش شده است.  در کنار گروه‌های تروریستی، گروه‌های مافیای مواد مخدر، یکی از عوامل اصلی برهم‌زننده‌ی امنیت کشور و مسوول بسیاری از حملات انتحاری و انفجارها هستند، گروه‌های مافیایی یکی از عامل‌های اصلی ربودن شهروندان خارجی و افغان خوانده می‌شوند.

موجودیت چنین گروه‌هایی در شهر کابل باعث می‌شود که مبارزه با جرایم جنایی نیز سخت و دشوار گردد و پولیس موفق نگردد که میزان جرایم را کاهش ببخشد. همکاری نکردن مردم با پولیس در شناسایی افراد زیر پا کننده‌ی قانون، کار پولیس را سخت و امنیت مردم را بدتر ساخته است. افزایش این گونه جرایم نه تنها امنیت فزیکی شهروندان را با خطر روبه‌رو می‌سازد، بل امنیت روانی شهروندان را نیز از بین برده و باعث می‌شود. از طرف دیگر باید با مجرمین برخورد جدی صورت گیرد و نباید به آسانی از چنگال قانون رها شوند. موجودیت فساد در ادارات مبارزه با جرایم جنایی باعث شده است که بسیاری از مجرمان قبل از این که مجازات شوند، با پرداخت رشوه، آزاد شوند و دوباره به جرایم‌شان ادامه دهند. در این‌جا یگانه راه حل همانا عمل‌کرد قاطع و قوی پولیس مطابق به قانون و صرف نظر از مصلحت‌های سیاسی می‌تواند به این مشکلات نقطه پایان بگذارد.

در این اواخر با شدت گرفتن ناامنی در کابل از سوی دزدان انتقادهایی بر کارکرد پولیس ملی صورت گرفت و مردم از عدم همکاری پولیس شکایت داشتند و توقع داشتند که پولیس باید امنیت کوچه‌ها و پس کوچه‌ها را بگیرد. این امر با وجود این که از دیدگاه شهروندان یک توقع کاملاً عادی تلقی شده و در نفس خود منطقی هم است ولی از نقطه نظر اکمالاتی و لوژستیکی امکان ندارد چون نیروی پولیس مستقر و مصروف در کابل در حدود ۱۵ هزار است که کاملاً بسنده به جمعیت شش میلیونی این شهر نمی‌کند‌ که نظر به این دو رقم، هر پولیس باید ۴۰۰ شهروند را تحت پوشش قرار دهد. راه حل مناسب برای این معضل بلند بردن تعداد پولیس در شهر کابل، ایجاد گزمه‌های محلی و ایجاد ارتباط تنگاتنگ میان مردم و پولیس و مهم‌تر از همه ایجاد اعتماد مردم بالای عمل‌کرد قانونی و لازمی پولیس می‌باشد.

یک بُعد دیگر این امر همانا ایجاد ذهنیت‌های مترادف با جنگ در میان صنوف مختلف پولیس است که تمام اعضای این صنوف دارای ذهنیت‌های خشن و جنگی‌اند و در هر حال آماده باختن سر برای خدمت در راه وطن. این حس در حالی که قابل قدر است، اما خود مشکل‌زا هم می‌باشد چون لغت‌ (ساتونکی) که پایین‌ترین رتبه یک شخص بعد از شمولیت در صفوف پولیس است به معنای محافظ و نگهدارنده می‌باشد. بدین معنا که وظیفه اصلی پولیس نه سر باختن بلکه سر نگه داشتن است و آن هم برای این که پولیس باید در اول از خودش حفاظت کند تا بتواند که در حفاظت از شهروندان موفق شود، که در این‌جا تعلیم و تربیه پولیس به روش درست و مناسب آن و با اقتباس از تجربه‌های پولیسی جهانی می‌تواند راه حل مناسبی برای این مشکل باشد.

بهتر است که دولت و رهبری وزارت امور داخله برای حل مشکلات موجود در صفوف پولیس راه‌حل‌های اساسی بسنجند، پولیس را در وظایف اصلی‌اش بگمارند و وظایف فعلی که به دوش پولیس گذاشته شده، آن را به اردو سپرده و بگذارند که پولیس به تامین نظم عامه، تنفیذ قانون و مبارزه با جرایم بپردازد. اما ناگفته نباید گذاشت که شرط اساسی برای موفقیت پولیس در افغانستان و هر جامعه دیگر همانا کسب حمایت و اعتماد مردم از طریق تطبیق قانون، جلوگیری و خودداری از فساد و عدم استفاده سیاسی از نیروهای امنیتی و پولیس می‌باشد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن