طرح «ب» ارگ

ارگ ریاست جمهوری دو طرح را برای قضیه جنگ و صلح افغانستان آماده کرده است. طرح «الف» ارگ همان طرح چند مرحله‌ای است که رئوس آن طی هفته گذشته رسانه‌ای شد و رییس جمهور آن را در یک نشست کوچک تشریح کرد. این طرح برای ارایه در نشست استانبول به سپیدار نیز سپرده شده است. شاه‌بیت این طرح، «دولت صلح» و «انتخابات زودهنگام» است.

طبق آنچه غنی در تشریح طرح «الف» ارگ گفته است، دولت صلح با مشارکت نماینده‌گان گروه طالبان در قدرت سیاسی تشکیل می‌شود. او تأکید کرده است که مبنای این مشارکت باید قانون اساسی باشد. غنی اما توضیح نداده است که کدام ماده‌های قانون اساسی می‌تواند در مشارکت طالبان در این دولت، مبنا واقع شود.

اشرف غنی هم‌چنان گفته است که پس از توافق صلح آماده می‌شود تا قدرت را از طریق انتخابات به رییس جمهور منتخب جدید واگذار کند. این انتخابات به گفته او، باید در فاصله زمانی شش تا نُه ماه پس از استقرار دولت صلح برگزار شود. برگزاری و مدیریت این انتخابات را طبق این طرح باید سازمان ملل متحد برعهده داشته باشد.

توافق سیاسی، آتش‌بس، تضمین بین‌المللی و برگزاری لویه‌جرگه برای تأیید توافقات صلح از دیگر رئوس طرح «الف» غنی است.

ارگ ریاست جمهوری مثل دیگران – به جز گروه طالبان که تا هنوز اظهار نظر صریح درباره نشست استانبول نداشته است – این نشست را یک فرصت تاریخی برای صلح و آینده افغانستان می‌بیند. از همین‌رو، اشرف غنی در تشریح طرح خود گفته که در صدد استفاده بهینه از این نشست است. او ظاهراً پافشاری دارد که از حوزه جمهوریت تنها یک طرح به نشست استانبول فرستاده شود. از دید غنی، تعدد طرح در این نشست می‌تواند راه رسیدن به یک توافق در آن را دشوار بسازد.

ارگ ریاست جمهوری هم‌زمان با گرفتن آماده‌گی برای شرکت در نشست استانبول روی طرح دوم خود که در واقع طرح «ب» آن است، کار می‌کند. اشرف غنی گفته است که طرح فعلی او طرح «الف» حکومت است. هرگاه «کشتار» ادامه پیدا کند و طالبان نشست استانبول را به عنوان یک «فرصت طلایی» از دست بدهند، مردم باید مجدداً تصمیم بگیرند. او تأکید دارد که در این حالت نباید «غافل‌گیر» شد و برای تصمیم‌گیری تازه باید «لویه‌جرگه» فراخوانده شود.

ارگ ریاست جمهوری جزئیات برنامه خود برای تهیه طرح «ب» را توضیح نداده است. از اظهارات رییس جمهور در تشریح طرح «الف» او فقط همین قدر فهمیده می‌شود که ارگ برای رویارویی با وضعیت پس از شکست احتمالی نشست استانبول در حال اتخاذ آماده‌گی است. از همین‌رو، برای مقابله با یک وضعیت متفاوت، سرگرم تهیه طرح «ب» خود است. این طرح اما باید به تصویب لویه‌جرگه برسد.

جنگ ممکن است شاه‌بیت طرح «ب» ارگ برای مواجهه با وضعیت جدید باشد. غنی بارها گفته است که قدرت را به دولت جدید بدون انتخابات واگذار نمی‌کند. بدیهی است که او برای تحقق این تصمیم، تنها دو گزینه در اختیار دارد. انتظار اشرف غنی آن است که طرح انتخابات زودهنگام در پشت میز مذاکره از جانب طالبان پذیرفته شود. هرگاه این انتظار برآورده نشود، بدیهی است که او به گزینه تفنگ بر خواهد گشت. زیرا در این حالت غیر از بازگشت به جنگ، گزینه دیگری برای تحقق هدف فوق در دست‌رس غنی نخواهد بود.

اما واقعیت این است که گروه طالبان مخالف انتخابات زودهنگام است. این گروه حتا تاکنون به انتخابات هیچ باور ندارد و پیوسته آن را رد می‌کند. گروه طالبان هم‌چنان با دولت مشارکتی صلح مخالفت کرده‌ است. در چنین حالتی، اگر اشرف غنی به دولت صلح مورد نظر خود و پیشنهاد انتخابات زودهنگام محکم بچسبد و گروه طالبان هم با آن موافقت نکند، نشست استانبول به جز از شکست سرنوشت دیگری نخواهد داشت. این وضعیت قطعاً برای ارگ قابل پیش‌بینی است و از همین‌رو هم روی طرح «ب» خود کار را آغاز کرده است.

آماده‌گی ارگ برای مقابله با وضعیت ناشی از شکست احتمالی نشست استانبول، نشانه بیم آن از کنار نیامدن طالبان در این نشست است. در عین حال، باید توجه داشت که یکی از مهم‌ترین وظایف حکومت مراقبت از فرصت‌های صلح‌سازی و به نتیجه رساندن تلاش‌های صلح هم است. گروه طالبان هم نباید به فکر آن باشد که می‌تواند با برخورد سخت‌گیرانه و اتخاذ مواضع غیرمنعطف به هدف خود برسد. این گروه باید درک کند که انعطاف در حوزه جمهوریت محدود به منافع مردمی است که طرفدار جمهوریت هستند. اگر قرار باشد که گروه طالبان هیچ انعطافی از خود نشان ندهد، کلیه تلاش‌های صلح به‌ شمول نشست استانبول شکست خواهد خورد. در این حالت، حوزه جمهوریت به صورت ناخواسته وارد یک جنگ دیگر برای حفظ و بقای اصل جمهوریت نظام خواهد شد.

انتظار می‌رود که تلاش‌های همه طرف‌ها تنها روی دست یافتن به یک توافق مطلوب در نشست استانبول متمرکز باشد. پیشنهادات غیرعملی و نامتناسب با اقتضائات زنده‌گی مردم و شرایط ویژه افغانستان، می‌تواند همه طرف‌ها را از رسیدن به یک توافق مطلوب باز دارد. به دلیل آن‌که جنگ افغانستان به بن‌بست رسیده است، در طرح «ب» دولت و طالبان نباید این گزینه به عنوان تنها راه حل برای یک‌سره کردن قضیه افغانستان مورد تأکید قرار گیرد. بهتر است در طرح «ب» هر دو طرف، تأکید عمده روی جست‌وجوی راه‌های تازه‌ای باشد که می‌تواند افغانستان را به صلح عادلانه و پایدار و ثبات سیاسی برساند.

دکمه بازگشت به بالا