مردم جمهوری می‌خواهند

نظرسنجی اخیر انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان نشان می‌دهد که حدود ۸۰ درصد مردم افغانستان طرف‌دار انتخاب رییس دولت از طریق انتخابات عمومی، ‌آزاد و رقابتی هستند. همین نظر‌سنجی هم‌چنان نشان‌دهنده‌ی آن است که ۷۰ درصد مردم افغانستان از شورشیان/طالبان می‌خواهند که از خشونت دست بکشند و در انتخابات عمومی،‌ آزاد و رقابتی شرکت کنند. بر مبنای همین نظرسنجی حدود ۷۰ درصد مردم نظم سیاسی موجود را به رغم ناکامی‌های آن، بر حکومت طالبان ترجیح می‌دهند. یافته‌های نظرسنجی بنیاد آسیا هم تقریباً همین بود. در نظرسنجی این نهاد هم مردم بیش‌تر به انتخابات و نظم جمهوری رای داده بودند. مردم افغانستان به رغم ناکامی‌هایی که حکومت پس از بن در تأمین امنیت و عدالت انتخاباتی داشت، ‌هنوز هم نظم جمهوری و مشروعیت انتخاباتی را بر دیگر انواع مشروعیت و نظم سیاسی ترجیح می‌دهند.

یافته‌های نظرسنجی‌های اخیر از این نظر مهم است که بین نخبه‌گان سیاسی، کشورهای دخیل،‌ طالبان و حکومت در مورد مکانیزم حل سیاسی جنگ و نظم سیاسی پسا‌مصالحه،‌ توافق نظر وجود ندارد. حکومت راه حل مبتنی بر قانون اساسی برای جنگ کنونی پیشنهاد می‌کند و طالبان هم راه حل ایدیولوژیک. گروه طالبان به «اسلامیزه» کردن قوانین و مجموع دولت تأکید دارد. برای این گروه یک زعیم غیر‌انتخابی مدعی مشروعیت دینی خیلی مقدس است. بازی‌گران خارجی هم نظر واحد در مورد نظم سیاسی پسا‌مصالحه ندارند. به نظر می‌رسد که قدرت‌های خارجی بیش‌تر به منافع زودگذر امنیتی و موفقیت تلاش‌های دیپلوماتیک‌شان فکر می‌کنند، نه چیزی دیگر. اما در این وسط نظرات مردم افغانستان مهم است. شهروندان افغانستان مالکان اصلی این سرزمین هستند و به همین دلیل نظرات و دیدگاه‌های آنان اهمیت دارد. نظر‌سنجی‌های اخیر نشان می‌دهد که اکثر مردم افغانستان نظم جمهوری می‌خواهند و صرف انتخابات را مکانیسم قابل قبول برای مشروعیت سیاسی می‌دانند. روشن است که نظرسنجی‌های پژوهش‌کده‌ها و نهادهای علمی در مناطقی صورت می‌گیرد که دولت بر آن حاکمیت دارد. مناطق زیر سلطه‌ی طالبان، برای دانشگاهیان و پژوهش‌گران امن نیست. آنان به کسی اجازه‌ی ورد به آن مناطق را نمی‌دهند، به همین دلیل سنجش و کشف نظرات مردمی که در مناطق زیر سلطه‌ی طالبان سکونت دارند، ممکن نیست. ولی آمار و ارقام نشان می‌دهد که بیش‌تر مردم در مناطق زیر سلطه‌ی دولت سکونت دارند و آمار نظرسنجی‌های پژوهش‌کده‌ها بازتاب‌دهنده‌ی دیدگاه‌های اکثریت مردم افغانستان است.

این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که معیارهای سنتی مشروعیت سیاسی در ذهن اکثر مردم مرده است. در گذشته‌های دور و نزدیک مردم افغانستان به مشروعیت دودمانی اعتقاد داشتند. در آن زمان مردمی که در این جغرافیا زنده‌گی می‌کردند، حکومت کردن را وظیفه‌ی اختصاصی دودمان حاکم می‌دانستند و منازعه‌ی قدرت هم محدود به اعضای خاندان حکمران بود. طالبان هم در آغاز ظهورشان تلاش می‌کردند که خودشان را حامیان محمدظاهر آخرین پادشاه افغانستان جا بزنند. آنان در آن زمان از این موضوع استفاده‌ی تبلیغاتی کردند. بسیاری از نیروها هم مدعی مشروعیت قومی و ایدیولوژیک بودند. برخی از نیروها خودشان را صرف به دلیل تعلق تباری و فرهنگی به یک قوم خاص مستحق حکم‌روایی می‌دانند؛ ولی یافته‌های پژوهش‌های بسیار معتبر اخیر نشان می‌دهد که مردم دیگر به شیوه‌های فرقه‌ای، ‌مذهبی، ‌قبیله‌ای، ‌ایدیولوژیک و قومی انتخاب رییس دولت باور ندارند. مردم افغانستان انتخابات سراسری، ‌عمومی و رقابتی را یگانه مکانیزم مشروع برای گزینش حکومت‌کننده‌گان می‌دانند.

تمام بازی‌گران داخلی و جهت‌های خارجی باید این موضوع را درک کنند. هیچ کسی باید به فکر سلطه از راه زور و غلبه‌ی نظامی نباشد. آنانی که تصور می‌کنند با غلبه‌ی نظامی مشروعیت سیاسی کسب می‌دانند، بدانند که اشتباه می‌کنند. مردم افغانستان خواستار نقش اساسی در انتخاب رییس دولت، نقد و حتا هزل/هجو رییس دولت و مشارکت در پالیسی‌سازی هستند. این تحولی است که در فرهنگ سیاسی حاکم بر این خطه آمده است. به رغم ناکامی متولیان برگزاری انتخابات در برگزاری یک انتخابات معتبر و عاری از تقلب طرف‌داری مردم از نظم سیاسی مبتنی بر مشارکت سیاسی و انتخابات کاهش نیافته است. اگر نظم سیاسی پس از جنگ یک دموکراسی انتخاباتی نباشد، صلح به دست نمی‌آید.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن