روند صلح در گرو ۵۹۲ زندانی طالب؛ حکومت و طالبان یک اینچ کوتاه نمی‌آیند

حسیب بهش

تاکید طالبان بر رهایی زندانیان این گروه و ادامه‌ خشونت‌ها از سوی این گروه، آغاز مذاکرات بین‌الافغانی را با تاخیر روبه‌رو کرده است. حکومت در واکنش به تاخیر این روند می‌گوید که به سهم خود برای برقراری صلح تلاش کرده و اکنون نیاز است که گروه طالبان برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی بکوشد. به باور ارگ ریاست جمهوری، طالبان هنوز «روایت خشونت دارند» و شهروندان را آماج قرار می‌دهند. گروه طالبان اما هم‌چنان بر رهایی کامل زندانیان تاکید کرده و تصریح می‌کنند که کاهش خشونت‌ها و برقراری آتش‌بس نیازمند «بحث جداگانه» است. جامعه جهانی به تازه‌گی از دو طرف خواسته است که زمینه برای آغاز مذاکرات را فراهم کرده و خویشتن‌داری نشان دهند. آگاهان سیاسی نیز با تاکید بر نقش هر دو طرف، می‌گویند که برای آغاز زودتر مذاکرات نیاز است که گروه طالبان خشونت‌ها در برابر هم‌وطنان‌شان را متوقف کرده و حکومت نیز موانع فرا راه صلح را بردارد.

در حالی که قرار بود مذاکرات بین‌الافغانی در ماه جاری میلادی برگزار شود، دو طرف هنوز نتوانسته‌اند چالش‌های فرا راه این روند را برطرف کنند. حکومت به تازه‌گی دوباره بر آن‌چه «تلاش برای برقراری صلح پایدار» خوانده می‌شود، تاکید دارد. صدیق صدیقی‌ سخنگوی ارگ ریاست جمهوری روز سه‌شنبه، سی‌ویکم سرطان در نشست خبری گفت که با وجود تلاش‌های حکومت، طالبان به عنوان «گروه شورش‌گر» هنوز روایت خشونت دارند و بر تعهداتی که با امریکا در قطر امضا کرده بودند،‌ پابند نیستند. وی افزود که با وجود تاکید حکومت و جامعه جهانی بر توقف خشونت‌ها، کاهش نیروهای خارجی، قرار گرفتن نیروهای امنیتی در حالت «دفاع فعال» و رهایی حدود چهار هزار و ۴۰۰ طالب، از خشونت‌های گروه طالبان کاسته نشده است. به گفته آقای صدیقی، در حال حاضر انگشت انتقاد متوجه طالبان است و این گروه «زیر ذره‌بین» مردم و جامعه جهانی قرار دارد.

سخنگوی ارگ ریاست جمهوری افزود که حکومت بدون هیچ پیش‌شرطی وارد گفت‌وگوهای صلح شده، اما گروه طالبان پیش‌شرط‌ها و بهانه‌هایی را مطرح کرده‌اند که سبب تاخیر در آغاز مذاکرات شده‌ است. به گفته وی، ادبیات حکومت در برابر طالبان تغییر نکرده و هنوز این گروه را به عنوان «گروه هراس‌افگن» می‌شناسد، اما به گفته وی، حکومت خواستار پایان جنگ است تا به طالبان تفهیم کند که نمی‌توانند از طریق جنگ به اهداف‌شان برسند. پیش‌تر ارگ ریاست جمهوری از طالبان خواسته بود که به جای ۵۹۲ زندانی‌ای که جرایم جنایی را مرتکب شده‌اند، فهرست تازه‌ای بفرستند تا روند رهایی پنج هزار زندانی تکمیل شده و مذاکرات مستقیم آغاز شود. طالبان اما هم‌چنان بر موقف‌شان مبنی بر رهایی کامل زندانیان تاکید کرده و تصریح می‌کنند که خشونت‌ها پس از امضای توافق‌نامه دوحه کاهش یافته است. پیش‌تر کمیسیون مستقل حقوق بشر و نهادهای حامی حقوق بشری بارها از افزایش آمار تلفات غیرنظامیان در جنگ سخن گفته و از طالبان خواسته‌اند که خشونت‌ها را پایان بخشند.

افزون بر این، تفاوت در آمار زندانیانی که میان دو طرف تبادله شده‌اند، هنوز محسوس است. هر چند گروه طالبان می‌گویند که بیش از ۸۵۰ زندانی نیروهای امنیتی را آزاد کرده‌اند، اما حکومت می‌گوید که مجموع زندانیان آزاد شده به ۶۶۸ نفر می‌رسد که از میان، ۱۷۵ تن آن غیرنظامیان و ۷۵ تن دیگر نیز اعضای خیزش‌های مردمی‌اند. از سویی هم، حکومت می‌گوید که حدود چهار هزار و ۴۰۰ زندانی را از زندان آزاد کرده‌اند، اما طالبان تصریح می‌کنند که شمار زندانیان آزادشده‌ی‌شان به حدود چهار هزار و ۵۰ نفر می‌رسد. گفتنی است که گروه طالبان ۱۶ زندانی نیروهای امنیتی را از زندان آزاد کرده‌اند. این در حالی است که امریکا و اتحادیه اروپا به تسریع روند رهایی زندانیان و آغاز مذاکرات بین‌الافغانی تاکید دارد. پیش‌تر، راس ویلسون، سرپرست سفارت امریکا خواستار ادامه روند رهایی زندانیان و آغاز مذاکرات بین‌الافغانی شده است. رولاند کوبیا، نماینده اتحادیه اروپا برای افغانستان نیز تصریح کرد که رهایی زندانیان باقی‌مانده و کاهش خشونت‌ها می‌تواند به عنوان گزینه‌ها مورد بحث قرار گیرد.

از سویی هم، آگاهان سیاسی می‌گویند که دو طرف در تاخیر مذاکرات مستقیم، نقش دارند. گلرحمان قاضی، آگاه سیاسی در گفت‌وگو با ۸صبح گفت که حکومت با تاکید بر رها نکردن حدود ۵۰۰ زندانی، مذاکرات بین‌الافغانی را با تاخیر مواجه کرده است. وی هم‌زمان با این تصریح می‌کند که طالبان نیز خشونت‌ها بر «هم‌وطنان‌شان» را کاهش نداده‌اند که نشان می‌دهد دو طرف هنوز سبب تاخیر در آغاز گفت‌وگوها اند. وی در این میان، تصامیم رییس جمهور غنی و عبدالله عبدالله را ارزنده می‌شمارد و تصریح می‌کند که این تصامیم در کُندی روند صلح تاثیر گذاشته است. وی افزود که شهروندان باید خودشان دست به کار شوند و زمینه را برای صلح فراهم کنند، زیرا به گفته وی، قربانیان اصلی جنگ مردم‌اند.

گفتنی است که حدود پنج ماه از امضای توافق‌نامه صلح امریکا و طالبان در قطر می‌گذرد. با این حال اما دو طرف هنوز موفق به آغاز مذاکرات بین‌الافغانی نشده‌اند. بر اساس زمان‌بندی امریکا، این مذاکرات باید در اواخر حوت سال گذشته برگزار می‌شد، اما این روند به تاخیر افتاد. پس از این تاخیر، منابع تصریح کردند که مذاکرات در بیست‌وششم جوزا برگزار می‌شود، اما این مذاکرات برای بار دوم با چالش روبه‌رو شد. در سومین بار نیز منابعی تصریح کردند که مذاکرات بین‌الافغانی در ماه جولای سال روان میلادی برگزار می‌شود، اما تاکید گروه طالبان بر رهایی زندانیان «مشخص» سبب شد که این روند برای سومین بار با چالش جدی روبه‌رو شود. با توجه به ادامه اختلاف‌ نظرها پیرامون رهایی زندانیان، آغاز مذاکرات بین‌الافغانی در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.

دکمه بازگشت به بالا