بخش چهارم – دو سال از دادخواهی «اترا کجاست؟» گذشت؛ پس از دو سال نتیجه کجاست؟

میرویس آریا، عضو گروه هماهنگی «اترا کجاست؟»

چرا محصور بودن به خشکه و کوهستانی بودن جغرافیا روی قیمت اینترنت تأثیرگذار است؟

در قسمت قبلی این سلسله نوشته، به قیمت بسته‌های اینترنت در کشورهای ایران و پاکستان، اشاره کوتاه داشتیم و نیز نوشتم که یک رقابت غیرمتعارف در هندوستان سبب ارزان شدن بی‌پیشینه خدمات و اینترنت در آن کشور شده است که با هیچ جای دیگر قابل مقایسه نیست.

در این قسمت، به این موضوع می‌پردازم که چرا محصور بودن افغانستان به خشکه و کوهستانی بودن سرزمین آن، مانع کاهش قیمت خدمات مخابراتی و اینترنت می‌شود؟

دست‌رسی مستقیم به شبکه جهانی فایبر نوری

ارزان‌ترین و سریع‌ترین راه توزیع اینترنت، استفاده از فایبر نوری است. شبکه فایبر نوری بیش‌ترینه از طریق بحر گسترش یافته است و کشورهایی که به بحر متصل‌اند، فایبر نوری‌شان به صورت مستقیم به منبع اصلی اینترنت جهانی  وصل است. چون کشور ما به بحر راه ندارد، پس باید فایبر نوری ما از خاک کشورهای همسایه ما که با بحر وصل هستند، بگذرد. به این سبب، در کنار قیمت اصلی خریداری اینترنت از منبع اصلی، باید پول اضافی دیگری را هم به کشورهای میزبان بپردازیم که به عنوان حق عبور و میزبانی فایبر نوری بر ما وضع می‌کنند. این امر سبب می‌شود تا افغانستان اینترنت فایبری را که به صورت عمده وارد می‌کند، با قیمت بیش‌تر از کشورهای متصل به بحر خریداری کند. اینترنتی که قیمت‌تر تمام می‌شود، طبیعی است که باید قیمت‌تر به فروش برسد.

چون بخش عمده فایبر نوری افغانستان از طریق زمین می‌گذرد، میزان آسیب‌پذیری آن نیز در یک جامعه‌ای که خشونت و جنگ گسترده در آن حاکم است، بلند است. من گزارش‌های مربوط به وضعیت فایبر نوری افغان تیلی‌کام را که یگانه شبکه تورید اینترنت فایبری به افغانستان است، بعضی اوقات دنبال می‌کنم و گاهی اتفاق می‌افتد که این شبکه در یک هفته حتا شش بار قطع شود. ترمیم و اتصال دوباره آن ساعت‌ها و گاهی روزها زمان می‌گیرد. این مورد بسته‌گی به نقطه‌ای دارد که اتفاق در آنجا رخ داده است. مناطق امن‌تر و نزدیک‌تر به کابل، به‌ خاطر دست‌رسی آسان‌تر، زودتر ترمیم می‌شود؛ اما در صورتی که فایبر در یک منطقه ناامن و دورافتاده صدمه ببیند، کار دشوار می‌شود و هزینه مالی و جانی هم افزایش می‌یابد.

وقتی یگانه شبکه سراسری فایبر نوری که مربوط به شرکت دولتی افغان تیلی‌کام است، صدمه می‌بیند و قطع می‌شود، شبکه اینترنت فایبری در تمام کشور دچار اختلال و در بعضی موارد دچار قطع کامل می‌گردد. با پیش آمدن این وضعیت، شرکت‌های مخابراتی مجبور اند، اینترنت مورد نیاز را از ماهواره (ستلایت)ها دریافت کنند و برای مشتریان‌شان برسانند. اینترنت ماهواره‌ای هم خیلی قیمت‌تر از اینترنت فایبر نوری است و هم سرعت پایین‌تر دارد.

در این زمینه، کشورهای هند، ایران و پاکستان مشکل مشابه به افغانستان را ندارند. هر سه کشور به بحر وصل‌اند و شبکه‌های فایبر نوری‌شان با تهدید گروه‌های مسلح و باج‌گیران محلی مواجه نیست. به این دلیل، قیمت تمام‌شد اینترنت در این کشورها خیلی کم‌تر از افغانستان است و باید ارزان‌تر فروخته شود.

کوهستانی بودن جغرافیا

کوهستانی بودن و یا هموار بودن جغرافیای یک کشور تأثیر مستقیم روی میزان و حجم سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای ایجاد شبکه‌های مخابراتی سراسری دارد و میزان مصارف ثابت شرکت‌های عرضه کننده نیز به شدت از آن متأثر می‌شود.

در مناطق هموار که در آنجا موانع جدی، مانند کوه‌های بلند کم‌تر وجود داشته باشد، موج‌ها و یا سیگنال‌های مخابراتی به آسانی و قدرت بیش‌تر حرکت می‌کنند و هر سایت یا آنتن مخابراتی می‌تواند ساحه خیلی وسیع‌تر را پوشش دهد. اما در کشورها و سرزمین‌هایی که موانع طبیعی عظیم مانند کوه‌ها زیاد باشد، بُرد سیگنال‌های مخابراتی نیز محدودتر می‌شود.

به این ترتیب، ممکن است برای رساندن خدمات موبایل به یک میلیون نفر که در یک جغرافیای هموارتر زنده‌گی می‌کنند، به ۱۰ آنتن نیاز باشد؛ اما اگر بخواهیم برای همین یک میلیون نفر که در یک منطقه خیلی کوهستانی زنده‌گی می‌کنند خدمات موبایل را برسانیم، شاید نیاز باشد که شمار آنتن‌ها را چندین برابر بسازیم تا سیگنال‌ها به همه نقاطی که مردم در آنجا زنده‌گی می‌کنند، برسد.

ما می‌دانیم که افغانستان یکی از کوهستانی‌ترین کشورهای جهان است و شرکت‌های مخابراتی بزرگ، برای ایجاد شبکه سراسری و پوشش دادن نقاط بیش‌تر، در قدم اول نیاز دارند تا سایت‌های زیادتر ایجاد کنند و سرمایه‌گذاری هنگفتی را در این زمینه متقبل گردند. نصب سایت‌های بیش‌تر، ضمن بلند بردن هزینه سرمایه‌گذاری، مصارف شرکت‌ها را نیز بلند می‌برد.

هر آنتن و یا سایت واحد، به خاطر فعال بودن و عرضه خدمات، به تامین انرژی و مواد سوخت به گونه دوام‌دار، ترمیم منظم، استخدام کارمندان فنی و امنیتی و تامین منظم اعاشه کارمندان نیاز دارد. به این دلیل در کشورهای کوهستانی که شرکت‌های مخابراتی مجبور اند برای عرضه خدمات، آنتن‌های بیش‌تری نصب کنند، نه تنها که سرمایه‌گذاری بزرگ‌تری را باید انجام بدهند، بلکه مصارف ثابت بسیار هنگفت را نیز باید متقبل شوند.

جغرافیای کشورهای هند، پاکستان و ایران هموارتر از افغانستان است و شرکت‌های مخابراتی فعال در این کشورها می‌توانند با سرمایه‌گذاری کم‌تر و ایجاد سایت‌های محدودتر، مردم بیش‌تری را زیر پوشش خدمات خود قرار بدهند و مصارف‌شان خیلی کم‌تر از شرکت‌های باشند که در افغانستان فعالیت می‌کنند.

حجم بازار مصرفی (تعداد مصرف کننده‌گان خدمات یا مشترکین) و خسارات سکتور مخابرات در شکل‌گیری و تعیین قیمت خدمات اینترنت تأثیر زیاد دارد. در قسمت بعدی این سلسله نوشته به همین موضوع خواهم پرداخت.


بیش‌تر بخوانید:

دکمه بازگشت به بالا
بستن