بخش سوم – دو سال از دادخواهی «اترا کجاست؟» گذشت؛ پس از دو سال نتیجه کجاست؟

میرویس آریا، عضو گروه هماهنگی «اترا کجاست؟»

چرا قیمت خدمات اینترنت در افغانستان هم‌سطح هندوستان نیست؟ آنچه از دو سال دادخواهی آموخته‌ام

در دو قسمت قبلی این سلسله نوشته، به عوامل عمده‌ای اشاره شد که از دید ما روی کیفیت خدمات مخابراتی و اینترنت تأثیر دارد و سبب شده است که کیفیت این خدمات در افغانستان خیلی پایین باشد.

در قسمت قبلی گفتم که عوامل زیادی روی پایین بودن کیفیت خدمات مخابراتی و به‌ویژه کیفیت اینترنت در افغانستان نقش دارد؛ اما سه مورد بیش‌تر از سایر موارد روی این موضوع تأثیر دارد:

  1. جنگ و خشونت جاری در کشور سبب صدمه دیدن متواتر فایبر نوری و تأسیسات خدمات مخابراتی و اینترنت می‌گردد. این امر روند و دوران عرضه خدمات مخابراتی و اینترنت را به صورت پی‌هم با سکته‌گی و اختلال مواجه می‌کند و سبب بی‌ثباتی در کیفیت خدمات می‌شود.
  2. تأسیسات و وسایل فعلی که شرکت‌های مخابراتی از آن استفاده می‌کنند، کهنه است و ظرفیت و توان ارایه خدمات باکیفیت‌تر از این را ندارد. سرمایه‌گذاری بیش‌تر از سوی دولت و شرکت‌ها جهت نوسازی تأسیسات و وسایل مخابراتی یک ضرورت اساسی برای بهبود کیفیت خدمات مخابراتی و اینترنت در کشور است.
  3. جمرها، بوسترها و ریپیترها که به گونه گسترده در افغانستان استفاده می‌شود، سیگنال خدمات مخابراتی و اینترنت را دچار اختلال، سکته‌گی و انقطاع می‌سازد و به کیفیت خدمات صدمه می‌رساند. جمع‌آوری وسایل اخلال‌کننده و قاعده‌مند ساختن چگونه‌گی استفاده از آن، یک امر مهم است.

اما کیفیت به تنهایی خود عامل به ستوه آمدن مردم نیست و آنچه نارضایتی مشترکین را شدت بخشیده، پرداخت قیمت‌های گزاف در برابر خدمات کم‌کیفیت است.

وقتی مردم قیمت بسته‌های اینترنت و تماس در کشورهای منطقه، به‌ویژه هندوستان، ایران و پاکستان را با افغانستان مقایسه می‌کنند، شکایت‌شان به آسمان بلند می‌شود.

همین اکنون شما وقتی در هند باشید، با پرداخت ۱۴۹ روپیه هندی (معادل ۱۵۸ افغانی) به شرکت Jio Telecom، می‌توانید برای ۲۴ روز، روزانه یک جی‌ بی اینترنت ۴G دریافت کنید که مزایای دقایق رایگان تماس نیز در آن شامل است.  در افغانستان برای خریداری بسته‌ای که روزانه بتوانیم از آن یک جی بی دیتا استفاده کنیم، باید ماهانه از ۱۳۰۰ تا ۱۸۰۰ افغانی پرداخت کنیم.

شرکت Irancell مربوط به برند MTN در کشور ایران، ۱۰ جی بی اینترنت را به ۳۲۵۰۰ تومان (معادل ۶۰۰ افغانی)  به فروش می‌رساند که مدت اعتبار آن هم یک‌ماه است. همین بسته در افغانستان توسط شرکت سلام به ۴۱۵ افغانی و توسط شرکت MTN به ۷۱۶ افغانی عرضه می‌شود. در پاکستان، شرکت Jazz بسته ۲۵ جی بی ماهوار را به ۶۲۰ روپیه پاکستانی (معادل ۳۰۰ افغانی) به فروش می‌رساند.

با این حساب، قیمت بسته‌های اینترنت در ایران تفاوت زیادی با افغانستان ندارد؛ ولی در پاکستان قیمت‌ها خیلی ارزان‌تر است و وقتی قیمت بسته‌ها در هند را با افغانستان مقایسه کنیم، بهترین واژه برای تعریف آن «تفاوت بزرگ» خواهد بود.

قیمت خدمات اینترنت ۴G و تماس در هند که کیفیت و سرعت آن به مراتب خوب‌تر از افغانستان است، به گونه حیرت‌آوری ارزان است. هند یکی از کشورهای خیلی پر رفت‌وآمد برای افغان‌ها است و این مورد سبب شده است که مقایسه میان هزینه خدمات اینترنت در هند و افغانستان به یکی از بحث‌های داغ و شکایت برانگیز در رسانه‌های اجتماعی تبدیل شود. وقتی در دهلی باشید و با پرداخت فقط ۱۵۸ افغانی بتوانید یک بسته ۲۴ جی بی اینترنت را با سرعت واقعی نسل چهارم برای مدت یک‌ماه در موبایل تان فعال کنید، خیلی طبیعی است که شگفت‌زده می‌شوید.

قیمت خدمات تماس و اینترنت در هند، واقعاً شگفت‌انگیز است و ارزش این را دارد تا قبل از بررسی عوامل مهمی که به صورت عموم روی تنظیم قیمت خدمات اینترنت و تماس در یک کشور تأثیر دارد، روی دلیل ارزان بودن بیش از حد این خدمات در کشور هند به گونه مشخص بپردازم.

قیمت‌های امروزی خدمات اینترنت در هند، حاصل اتفاقی است که در سال ۲۰۱۶ میلادی در این کشور رخ داد. پیش از سال ۲۰۱۶، قیمت بسته‌های اینترنت و تماس ده‌ها مرتبه بلندتر از قیمت امروزی بود. در سال ۲۰۱۵ که من در هندوستان مشغول تحصیل بودم، یک بسته کوچک یک جی بی را در بدل ۲۵۰ روپیه هندی خریداری می‌کردم و از سرعت نسل چهارم یا ۴G هم در سیم‌کارت من خبری نبود. اما با وارد شدن شرکت Jio Telecom به بازار بزرگ هند که سرمایه‌گذاری یکی از قدرتمندترین شبکه‌های تجارتی هند را در عقب خود داشت، همه‌چیز متحول شد. کافی بود تا یک سال دیگر هم در آنجا می‌ماندم و ۲۴ جی بی اینترنت خیلی سریع‌تر را به ۱۵۸ روپیه خریداری می‌کردم. نمی‌دانم چقدر احساس خوشی می‌کردم همان ماه.

Jio Telecom در سپتامبر ۲۰۱۶ فعالیتش را در سراسر هند به گونه رسمی آغاز کرد. این شرکت جوان از ماه سپتامبر تا ماه مارچ ۲۰۱۷، اینترنت ۴G را به صورت رایگان به دست‌رس مردم قرار داد و سه شرکت دیگر را که قبلاً در بازار هند فعال بودند، تکان شدید داد.

پس از ماه مارچ ۲۰۱۷ که جیو تیلی‌کام برای عرضه خدماتش قیمت وضع کرد، حیرت‌زده‌گی مردم و سکتور مخابرات چندین برابر شد. جیو بسته‌های خیلی بزرگ و پر سرعت را به قیمت‌ خیلی ارزان عرضه کرد و این مورد سبب آمدن تحول انقلابی در قیمت خدمات ۴G در هند شد که مثالش را در جهان خیلی کم می‌توان یافت. چون شبکه بزرگ جیو و ریلاینس مدل و اهداف تجارتی خیلی متفاوت‌تر از سه شرکت فعال دیگر در هند را دنبال می‌کردند، نیاز جدی به سودآوری از راه فروش خدمات اینترنت و تماس نداشتند و به این دلیل تا توانستند قیمت خدمات خود را ارزان‌تر ساختند و این کار سبب شد تا شرکت‌های دیگر نیز قیمت بسته‌های اینترنت و تماس خود را به یک‌باره‌گی خیلی کاهش بدهند تا مشتریانش را از دست ندهند. این‌گونه، رقابت بی‌سابقه‌ای در این عرصه شکل گرفت که حاصل آن باقی ماندن قیمت‌های امروزی خدمات اینترنت و تماس در هند است. اما این کاهش بی‌رویه قیمت‌ها سبب شده است تا سودآوری سه شرکت بزرگ مخابراتی دیگر که قبل از جیو فعالیت داشتند با مشکل جدی مواجه شود.

چندی قبل، مقاله‌ای را در یکی از رسانه‌های هندی خواندم که در آن از نگرانی شرکت‌های مخابراتی حرف زده شده بود. سه شرکت بزرگ مخابراتی فعال در هندوستان، شرکتJio Teleom  را متهم کرده بودند که با عرضه خدمات بیش از حد ارزان اینترنت و تماس، به سودآوری سکتور صدمه رسانده است و زمینه ورشکست شدن این شرکت‌ها را فراهم خواهد کرد. به این دلیل، بیم آن نیز وجود دارد که ضرر این رقابت غیرمتعارف برای هندی‌ها خیلی بزرگ‌تر از فایده‌اش تمام شود.

دست یافتن به خدمات اینترنت ۴G با قیمت مشابه هند، حداقل برای سال‌های پیش‌رو در افغانستان متصور نیست و زمینه پیش آمدن چنین شرایطی برای فعلاً در کشور ما دور از امکان است. در کنار رقابت غیرمتعارفی که Jio Telecom بنیاد آن را در سکتور مخابرات هند گذاشت و یک امر غیرطبیعی بود، هند با داشتن چند فکتور مهم دیگر، مانند وصل بودن به بحر، در اختیار داشتن یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مصرفی جهان و جمعیت جوان که بیش‌ترین استفاده‌کننده موبایل هستند، کشور ایده‌آل برای سکتور مخابرات است و شرکت‌های مخابراتی می‌تواند در آرامش و امنیت کامل در آن فعالیت کنند.

در قسمت بعدی این نوشته به این موضوع می‌پردازم که چرا محصور بودن افغانستان به خشکه و کوهستانی بودن سرزمین آن، مانع کاهش قیمت خدمات مخابراتی و اینترنت می‌شود؟


بیش‌تر بخوانید:

دکمه بازگشت به بالا