سیاست وقت‌کشی پاکستان

زلمی خلیل‌زاد، سفیر پیشین ایالات متحده در افغانستان در تازه‌ترین گفت‌وگویش گفته است که پاکستان به گروه طالبان مشوره داده است که هم بجنگند و هم برای آتش‌بس و رسیدن به یک راه ‌حل سیاسی برای پایان جنگ مذاکره کنند. تحلیل آقای خلیل‌زاد این است که پاکستان برای خنثا کردن فشارهای جهانی می‌خواهد طالبان را تشویق به مذاکره کند و در کنار آن، آن‌ها را از دوام جنگ بازنمی‌دارد. این چیزی است که با اهداف پاکستان در قبال افغانستان سازگاری دارد. پاکستان به این باور رسیده است که می‌تواند افغانستان را از طریق متحدان اسلام‌گرا و جهادیست خود کنترول کند.

پاکستان فکر می‌کند که کنترول افغانستان توسط یک متحد جهادیست و اسلامیست راولپندی امری ممکن و مطلوب است. از نظر جنرال‌های پاکستانی علت ناامنی‌های پاکستان پس از سال ۲۰۰۲ میلادی این است که آنان در کابل یک دولت دوست ندارند. به باور این جنرال‌ها اگر پاکستان در کابل و ولایات جنوبی و شرقی افغانستان یک دولت دوست داشته باشد، پاکستان امن می‌ماند. به باور آنان پاکستان از سال ۱۹۹۶ تا سال ۲۰۰۲ میلادی امن بود و هیچ مشکلی از ناحیه‌ی مرزهای شمالی و غربی خود احساس نمی‌کرد. آنان در آن زمان به گفته‌ی خودشان یک امارت دوست در کابل داشتند. جنرال‌های پاکستانی به فکر برگرداندن کلی یا قسمی این امارت دوست هستند.

پاکستانی‌ها شاید به این باور اند که مسلط‌کردن یک نیروی دوست در کابل و جنوب افغانستان برای آنان اشکالی ندارد و تنها حضور ناتو مانع از آن می‌شود. آنان می‌خواهند ناتو هرچه زودتر از افغانستان برود. استراتیژی آنان در حال حاضر وقت‌کشی است تا با مرخص‌کردن ناتو، دوباره نیروهای نیابتی خود را به طور کلی یا قسمی در افغانستان مسلط کنند. به قول نویسنده‌ی کتاب «ریاست اس» و مواد تحقیقی دیگر، جنرال‌های پاکستانی در سال ۲۰۰۲ در جلسه‌ای به طالبان گفتند که امریکایی‌ها صرف ۵ سال دیگر در افغانستان می‌مانند و پس از آن، دوباره طالبان به قدرت می‌رسند. یک روایت دیگر می‌گوید که جنرال‌های پاکستانی در یک نشست سری به این نتیجه رسیدند که ناتو و ایالات متحده ده ‌سال در افغانستان می‌مانند و پس از آن باید دوباره طالبان به قدرت برگردانده شوند.

جنرال‌های پاکستانی همیشه در مصاحبه‌های‌شان هم می‌گویند که حضور و فشار ناتو دایمی نیست و روزی به پایان می‌رسد و آنان متحدان خود را برمی‌گردانند. به همین دلیل است که پاکستانی‌ها استراتیژی وقت‌کشی و گذاره با ناتو را در پیش گرفته‌اند. به همین دلیل است که از یک‌طرف به طالبان مشوره می‌دهند که برای جلوگیری از عتاب عمومی و خنثاسازی فشارها بر پاکستان، با جهت‌های مختلف درگیر در قضیه‌ی افغانستان مذاکره کنند و از سوی دیگر به خشونت ادامه دهند. آنان می‌خواهند که طالبان از این به بعد در دو جبهه بجنگند، هم در میدان نبرد و هم در پشت میز مذاکره.

حتماً جنرال‌های پاکستانی می‌خواهند که مذاکرات مثل جنگ آن‌قدر طولانی شود که تمام بازی‌گران خسته شوند و متحدان آنان به پیروزی برسند. پاکستانی‌ها تا هنوز از این توهم بیرون نشده‌اند که یک افغانستان مدرن، دارای دولت نیرومند و طرف‌دار ارزش‌های لیبرال به ضرر آنان است. هیچ‌کسی نمی‌تواند اثبات کند که یک افغانستان مدرن، دارای دولت قوی و طرف‌دار ارزش‌های لیبرال مخالف دولت پاکستان باشد. چنین افغانستانی برای آبادانی و تجارت به بهبود روابط با پاکستان نیاز دارد. چنین دولتی نه بلندپروازی نظامی خواهد داشت و نه بلندپروازی اراضی. این دولت با هیچ گروه شبه‌نظامی برای بی‌ثبات‌سازی همسایه‌هایش هم‌دست نخواهد شد، اما ارتش پاکستان چنان غرق توهمات ایدیولوژیک است که به هیچ وجه نمی‌تواند از آن بیرون شود.

آنان وعده کرده بودند که ایالات متحده را در یافتن یک راه حل سیاسی برای جنگ افغانستان کمک می‌کنند، اما از اظهارات آقای خلیل‌زاد برمی‌آید که جنرال‌های پاکستانی هنوز هم به فکر وقت‌کشی و وادارکردن ایالات متحده برای خروج از افغانستان هستند. این جنرال‌ها تصور می‌کنند که اگر متحدان‌شان به قدرت برسند، برای آنان امنیت خواهند آورد.

یکی از عواملی که ارتش پاکستان را در این توهم نگه داشته است، سیاست خشنودسازی کشورهای غربی است. کشورهای غربی تا هنوز چنان که باید پاکستان را به دلیل ابقای جنگ دوگانه در جنگ افغانستان مجازات شدید نکرده‌اند. کشورهای غربی تصور می‌کنند که پاکستان یک دولت امنیت‌طلب است و با رفع نگرانی‌های امنیتی‌اش طوری رفتار خواهد کرد که جامعه‌ی جهانی می‌خواهد. به همین دلیل است که آنان سیاست خشنودسازی پاکستان را در پیش گرفته‌اند، اما واقعیت این است که پاکستان یک ارتش ایدیولوژیک دارد، ارتش این کشور وظیفه‌ی غیر عادی دفاع از مرزهای فکری پاکستان را به دوش دارد. این ارتش ایجاد یک عمق ایدیولوژیک و فکری در افغانستان را جزو اهداف عمده‌اش قرار داده است و تا هنوز بر آن پا فشاری دارد. به همین دلیل است که طالبان افغان در پاکستان میزبانی می‌شوند.

دیدگاه are closed.

 

هشت صبح در شبکه‌ اجتماعی فیسبوک