گفت‌وگو‌های ارگ با سیاستمداران

رییس جمهور غنی به رای‌زنی با چهره‌های سیاسی در مورد انتخابات آغاز کرده است. در این رای‌زنی‌ها حتماً موضوع مذاکره‌ی امریکایی‌ها با طالبان هم مطرح شده است. رای‌زنی با چهره‌های سیاسی اقدام به‌جا و معقول است. انتخابات در خلا برگزار نمی‌شود. در انتخابات سیاستمداران و هواداران‌شان نامزد می‌شوند و همین سیاستمداران، رای‌دهندگان را پای صندوق‌های رای می‌برند. نامزدان انتخابات شوراهای ولسوالی‌ها هم بیشتر با چهره‌های سیاسی مشهور یا با نمایندگان آنان در محل تماس دارند. برخی از این سیاستمداران شبکه‌های حمایتی هرچند نامنظمی در برخی از مناطق دارند و می‌توانند تأثیرگذار باشند. هیچ انتخاباتی بدون مشارکت سیاستمداران مشهور و تلاش‌ آنان برای کشاندن مردم به پای صندوق‌های رای موفق نخواهد بود.

به همین دلیل، ضرور است که ارگ با سیاستمداران و نیروهای مشهور سیاسی گفت‌وگو کند. واقعیت دیگر این است که بیشتر سیاستمداران مشهور و نیروهای سیاسی مسلط به ارگ باور ندارند و فکر می‌کنند که دفتر ریاست جمهوری می‌خواهد انتخابات به گونه‌ای مدیریت شود که انزوای هرچه بیشتر این نیروها را در پی داشته باشد. احزاب سیاسی مشهور و حتا سازمان‌هایی مثل تنظیم حکمتیار که بیش از جناح دیگری به ارگ نزدیک اند، ‌نظام انتخاباتی کنونی را قبول ندارند. آنان پیشنهاد کرده‌اند که رای‌دهندگان باید انگشت‌نگاری/ بایومتریک شوند شوند و احزاب سیاسی در انتخابات نقش داشته باشند. آنان می‌خواهند که شهروندان در کنار این‌که به نامزدان مستقل رای‌ می‌دهند، باید برای احزاب هم رای‌ دهند. به باور آنان یک شهروند باید حق انتخابات میان احزاب سیاسی را هم داشته باشد. احزاب می‌خواهند که نظم حزبی بر پارلمان آینده حاکم شود، اما تا کنون ارگ به این خواست احزاب سیاسی پاسخ مثبت نداده است. دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد هم از موضع احزاب سیاسی حمایت نمی‌کند.

واقعیت این است که تیم ارگ حزب سیاسی ندارد. حتا افغان‌ملت هم دیگر با ارگ نیست. انوارالحق احدی و دیگر هم‌حزبی‌های او دیگر با اشرف غنی نیستند. آنان در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۴ از آقای  غنی حمایت کردند، ‌اما بعداً در تقسیم کیک قدرت ناساز شدند. گویا آقای احدی می‌خواست که در حکومت وحدت ملی یک پست سیاسی بسیار مهم شبیه وزارت خارجه یا مشاوریت امنیت ملی را از آن خود کند‌، اما آقای غنی به این خواست آقای احدی پاسخ مثبت نداد. به همین دلیل بود که آقای احدی در کنار رییس جمهور نماند و به صف اپوزیسیون او پیوست. آقای احدی حالا در ایتلاف ملی در کنار طیفی از سیاستمداران فارسی‌زبان و غیرپشتون‌های دیگر مخالف ارگ جا خوش کرده است.

اظهار نظرهای اخیر آقای حکمتیار نشان می‌دهد که بین او و تیم ارگ هم فاصله‌ی سیاسی زیادی است. آقای حکمتیار از تغییر نظام انتخاباتی حمایت می‌کند. او هم مثل  اسدالله خالد به این عقیده است که بیشتر آمار کمیسیون مستقل انتخابات در مورد شمار رای‌دهندگان ثبت‌شده خیالی است. حتا موضع‌گیری نماینده‌ی ویژه‌ی دبیر کل سازمان ملل متحد در امور افغانستان که آمار کمیسیون مستقل انتخابات را تأیید کرد،‌ روی موضع بسیاری احزاب و چهره‌های سیاسی تأثیر نکرد. ارگ دیگر روی حکمتیار هم چندان حساب نمی‌کند. ارگ شاید تصور می‌کند که با جلب پشتیبانی جامعه‌ی جهانی و با بسیج پشتون‌ها انتخابات ریاست جمهوری را می‌برد و نیازی به موتلف سیاسی ندارد. به نظر می‌رسد که ارگ به رغم نزدیکی با آقای حکمتیار تصور نمی‌کند که حزب او در آینده به عنوان سازمان حامی ارگ در پارلمان آینده عمل کند. به همین دلیل است که ارگ به پیشنهاد احزاب سیاسی برای تغییر نظام انتخاباتی و حزبی‌سازی پارلمان آینده، واکنش مثبت نشان نداد. ارگ در آخرین موضع‌گیری‌اش گفته است که طرح احزاب سیاسی برای حزبی‌سازی پارلمان آینده، انگشت‌نگاری رای‌دهنده‌گان و تغییر نظام انتخاباتی در اصول مورد تأیید است، ‌اما در شرایط کنونی غیرعملی است، اما احزاب سیاسی طرح‌شان را عملی می‌دانند. این‌ها همه نشان‌دهنده‌ی دیدگاه‌ها و تضاد منافع نیروهای سیاسی گوناگون در صحنه‌ی سیاسی افغانستان است. موضع‌گیری‌های جناح‌های گوناگون هم سرشار از بی‌اعتمادی سیاسی به طرف مقابل است. در چنین فضایی اگر انتخابات برگزار شود،‌ تنش‌های سیاسی بیشتر می‌شود و قطب‌بندی‌ها فشرده‌تر، اما راه حل این است که انتخابات برگزار شود.

انتخابات هویت نظم پس از بن افغانستان است. پیش از نشست بن در سال ۲۰۰۱ نیروهای سیاسی مشروعیت خود را از منازعات قومی، ‌حمایت خارجی، ‌جنگ مسلحانه در برابر گروه رقیب ‌یا یک ایدیولوژی خاص می‌گرفتند، اما نظم پس از بن انتخابات را مبنای مشروعیت سیاسی قرار داد و بیشتر نیروهای سیاسی آن را قبول کردند. پس بدون برگزاری انتخابات مشروعیت سیاسی ایجاد نمی‌شود. قانون اساسی کشور هم حکم می‌کند که باید نمایندگان پارلمان، سنا، ‌شوراهای شهری و ولایتی مشروعیت انتخاباتی داشته باشند، ‌کابینه از مجلس رای بگیرد، ‌رییس جمهور و معاونش هم در یک انتخابات رقابتی برگزیده شوند و سیاست در مجموع رقابتی باشد. جامعه‌ی جهانی هم بر برگزاری انتخابات تأکید دارد، ‌بنابراین راهی جز برگزاری انتخابات نیست، اما بین الزام برگزاری انتخابات و بی‌اعتمادی شدید نیروهای سیاسی به یکدیگر باید فضایی ایجاد شود‌ تا حداقل اعتماد به وجود آید. گفت‌وگو میان نیروهای سیاسی و ارگ ‌می‌تواند حداقل اعتماد سیاسی را اعاده کند، ‌مشروط بر این‌که ارگ در ایجاد اعتماد سیاسی جدی باشد.

در پی حوادثی که منجر به بازداشت قیصاری و برگشت جنرال دوستم شد، ارگ باید واقعیت‌های سیاسی و قومی افغانستان را ‌درک کرده باشد. حوزه‌ی نفوذ جنرال دوستم تقریباً شش ولایت شمالی را فلج کرد و اشرف غنی ناگزیر شد که با زیر پا کردن حقوق یک شهروند، ‌به برگشت جنرال دوستم رضایت دهد. این امر نشان‌دهنده‌ی آن است که برگزاری انتخابات در فضای بی‌اعتمادی سیاسی خطر بیشتری دارد. به همین دلیل، ارگ باید برای یک تفاهم سیاسی جدی تلاش کند. ارگ باید با مجموع نیروهای سیاسی روی برگزاری انتخابات پارلمانی، شوراهای ولسوالی‌ها، ‌انتخابات ریاست جمهوری و تعدیل قانون اساسی به تفاهم برسد. تا زمانی که نیروهای سیاسی داخلی به اجماع نسبی نرسند هم برگزاری انتخابات خیلی دشوار است. در نبود اجماع نسبی سیاسی میان نیروهای گوناگون، افغانستان نمی‌تواند در تلاش‌های جهانی که هدف از آن پایان جنگ است، ‌منافع خود را حفظ کند. امریکایی‌ها با طالبان در حال مذاکره‌اند. تردیدی نیست که اگر این مذاکرات به مراحل پیشرفته برسد، دولت افغانستان هم در آن شرکت خواهد کرد تا از مردم افغانستان نمایندگی کند. اگر نیروهای سیاسی افغانستان اجماع نسبی داشته باشند، افغانستان می‌تواند در چنین مذاکراتی منافع خود را حراست کند. در غیاب اجماع محکم سیاسی بسیار بعید است که افغانستان بتواند منافعش را تأمین کند. وقتی هیأت مذاکره‌کننده‌ی صلح از جانب دولت افغانستان تعیین شد، باید این هیأت پشتیبانی همه‌ی نیروهای سیاسی را داشته باشد، ‌در غیر آن موقف هیأت ضعیف خواهد بود، اما اجماع در مورد مذاکره با طالبان زمانی ممکن است که نیروهای سیاسی در گام نخست در انتخابات تقسیم قدرت، ‌تعدیل قانون اساسی و نظایر آن به اجماع برسند. در گفت‌وگوهای ارگ و سیاستمداران، آن‌ها باید دورنمای بلند داشته باشند تا این گفت‌وگوها به یک اجماع نسبی منجر شود.

دیدگاه are closed.