فرصت اندک است

نشست جینوا قرار است تا دو روز دیگر برگزار شود. ادامه‌ی کمک مالی جامعه‌ی جهانی به افغانستان، موضوع اصلی این نشست است.

جامعه‌ی جهانی، هفته‌ی گذشته، ده شرط خود را برای ادامه‌ی کمک مالی به افغانستان عمومی کرد. این شروط هم با جانب دولت و هم با جانب طالبان شریک شده است.

هشتاد درصد کمک مالی جامعه‌ی جهانی در آینده به افغانستان، مشروط به تکمیل این ده شرط است. طبق اعلام وزارت خارجه‌ی افغانستان، هرگاه دولت و طالبان نتوانند این شرایط را تکمیل کنند، ممکن است تا دو ماه دیگر، این مقدار از کمک مالی جامعه‌ی جهانی به افغانستان قطع شود.

«آتش‌بس فوری، جامع و دایمی»، دومین شرط از مجموع این شروط است. هرگاه این شرط در کنار نُه شرط دیگر، تکمیل نشود، احتمالاً تصمیم جامعه‌ی جهانی در قبال افغانستان متفاوت‌تر اتخاذ خواهد شد. به تعبیر روشن‌تر، تمام این ده شرط با یک‌دیگر وابسته است و نادیده‌گرفتن یکی از آن‌ها می‌تواند تصمیم جامعه‌ی جهانی برای کمک مالی به افغانستان را دست‌خوش تغییر کند.

از جانب دیگر، آتش‌بس متضمن ادامه‌ی مذاکرات صلح است. بدون آتش‌بس، ادامه‌ی مذاکره بین طرف‌های جنگ غیرممکن خواهد بود. لذا، آتش‌بس مقدم بر مذاکره است و دهلیز ورود به مذاکرات اصلی صلح به شمار می‌رود.

در کنار این موارد، موج دوم کرونا نیز از راه رسیده است. وزارت صحت عامه دیروز اعلام کرد که دست‌کم سیزده نفر در شبانه‌روز گذشته به دلیل ابتلا به کرونا جان داده‌اند. این رقم، تکان‌دهنده است و نشانه‌ی وخامت وضعیت صحی در کشور می‌باشد.

خبر امیدوارکننده از دوحه این است که نماینده‌گان دولت و طالبان طی روزهای پایانی هفته‌ی گذشته به پیش‌رفت تازه‌ای دست یافته‌اند. طبق آن‌چه منابع رسمی از دوحه گزارش داده‌اند، طرف‌های مذاکره‌کننده روی کلیات کارشیوه‌ی مذاکرات صلح به توافق رسیده‌اند. این کارشیوه اما جزئیاتی دارد که هنوز اختلاف نظرها درباره‌ی آن پابرجا است. گفته شده است که با شروع هفته‌ی جدید، مشکلات در این زمینه رفع و مذاکرات اصلی رسماً آغاز خواهد شد.

توافق روی کلیات کارشیوه‌ی مذاکرات صلح، گامی به جلو در روند صلح تلقی می‌شود. انتظار می‌رود که با عبور دو طرف از این مرحله، کار روی تعیین آجندای مذاکرات اصلی آغاز شود.

هنوز به صورت دقیق روشن نیست که چه موضوعاتی برای دو طرف ارجحیت دارد تا به عنوان آجندای اصلی مذاکرات روی آن بحث و توافق کنند. چیزی که مسلم است این است که جامعه‌ی جهانی، آتش‌بس فوری را یکی از ده شرط مهم خود برای ادامه‌ی کمک مالی به افغانستان تعیین کرده است. هم‌چنان جانب دولت پیش از این باره‌ها گفته است که به مسأله‌ی آتش‌بس اولویت می‌دهد و شاید این نخستین آجندای دولت برای بحث با طالبان در مذاکرات آتی باشد.

گروه طالبان، قبلاً با تکیه بر توافق‌نامه‌ی دوحه، موضوع آتش‌بس را مابعد توافق سیاسی روی «نقشه راه آینده افغانستان» قرار داده بود. موضع تازه‌ی این گروه در این باره روشن نیست. درست همین نکته باعث بن‌بست مذاکرات صلح بین دولت و طالبان در دوحه شده بود. حالا که حرف از پیش‌رفت در تهیه‌ی کارشیوه‌ی مذاکرات به میان آمده است، گمان می‌شود که طالبان از این موضع پا عقب کشیده باشند. البته این را هم باید اضافه کرد که طالبان، جنگ را تنها اهرم فشاری می‌دانند که به باور خودشان می‌تواند نفع این گروه را در میز مذاکرات صلح تضمین کند.

تا برگزاری نشست جینوا فرصت زیادی باقی نیست. از آن‌جا که یکی از ده شرط مهم جامعه‌ی جهانی برای ادامه‌ی کمک مالی به افغانستان، آتش‌بس فوری است، هیأت مذاکره‌کننده‌ی دولت و طالبان فعلاً به شدت در تنگنای زمانی به سر می‌برند. دو طرف ناگزیر هستند که برای به دست‌آوردن کمک مالی جامعه‌ی جهانی، اجلاس خود را فوری‌تر برگزار کنند. هرچند می‌دانیم که تصمیم‌گیری روی آجندای مذاکرات صلح در زمان باقی‌مانده تا برگزاری نشست جینوا یک کار دشوار است؛ اما برای اطمینان خاطر جامعه‌ی جهانی، چاره‌ای جز کار سریع در این زمینه هم نیست.

افغانستان برای چهار دهه‌ی متواتر در یک جنگ ویران‌گر و فرساینده به سر برده است. برای بازسازی این کشور نمی‌توان کمک‌های جامعه‌ی جهانی را نادیده گرفت. از این رو، دولت و طالبان هر دو مسوولیت دارند تا زمینه‌ی ادامه این کمک‌ها را با تکمیل شرایط وضع‌شده، فراهم کنند. یا دست‌کم به اقداماتی متوسل شوند که خاطر جامعه‌ی جهانی نسبت به این‌که شروط آنان در آینده تحقق خواهد یافت، کاملاً جمع شود. بدیهی است که نادیده‌گرفتن کمک مالی جامعه‌ی جهانی در بخش توسعه‌ای به افغانستان و عدم پای‌بندی به شرایط جامعه‌ی جهانی و در نتیجه به هدر دادن فرصت موجود برای کمک به افغانستان، ظلم مضاعف در حق مردم این کشور است. در این فرصت تاریخی، باید همه‌ی جوانب، مسوولانه و با آینده‌نگری تصمیم بگیرند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن