فاز جدید بحران انتخاباتی

فردوس کاوش

بحران انتخابات ریاست جمهوری هر روز بیخ می‌گیرد. دیروز در شماری از ولایت‌ها هواداران برخی از نامزدان مانع بازشماری و تفتیش آرا شدند. کمیسیون مستقل انتخابات پس از این‌که به شماری از آرایی که از سوی شرکت درمالوگ مشکوک تشخیص داده شده بود، ‌اعتبار بخشید و روند بازشماری و تفتیش را هم کلید زد، نامزدان رقیب آقای غنی این عمل‌کرد کمیسیون مستقل انتخابات را تلاشی در جهت رأی‌سازی برای رییس‌جمهور برحال، خواندند. این نامزدان مخالف بازشماری و تفتیش قبل از ابطال آرایی‌اند که از نظر آنان مشکوک است. اما رییس‌ کمیسیون مستقل انتخابات دیروز روند بازشماری و تفتیش آرا را کلید زده است. روشن است که این روند در ولایت‌هایی که دسته‌های انتخاباتی مخالف آقای غنی نفوذ دارند، موفق نمی‌شود. احتمال آن زیاد است که نامزدان مخالف آقای غنی از تمام هواداران‌شان بخواهند که در کنار درهای ورودی دفترهای ساحه‌ای کمیسیون مستقل انتخابات در ولایات اردو بزنند و مانع روند تفتیش و بازشماری شوند.

قبل از انتخابات پارلمانی‌، احزاب سیاسی از همین تکتیک استفاده کردند. در آن زمان احزاب به تلاش‌های حکومت وحدت ملی در اصلاح نظام انتخاباتی اعتراض داشتند و آن را کافی نمی‌دانستند. احزاب خواستار استفاده از دستگاه‌های بایومتریک در نام‌نویسی رای‌دهنده‌گان و روز رای‌دهی بودند. یگانه مجرای فشار احزاب سیاسی هم در آن زمان اردو زدن هواداران‌شان در کنار ورودی‌‌های دفترهای ساحه‌ای کمیسیون مستقل انتخابات در ولایات بود. کمیسیون مستقل انتخابات در آن زمان نتوانست که به مطالبات احزاب سیاسی پاسخ مثبت نگوید. احزاب سیاسی در آن زمان برخی از مطالبات‌شان را به کرسی نشاندند. رهبران همان احزاب سیاسی حالا در ستادهای نامزدان رقیب آقای غنی جا خوش کرده‌اند. هیچ بعید نیست که آنان از همین تاکتیک حالا هم کار بگیرند. نامزدان رقیب آقای غنی همکاری‌شان را با کمیسیون مستقل انتخابات به حال تعلیق درآورده‌اند. جالب این است که برخی از نهادهای ناظر شماری از مطالبات نامزدان رقیب آقای غنی را مشروع می‌دانند.

در صورتی که احزاب سیاسی و نامزدان رقیب آقای غنی در پشت ورودی دفتر‌های ساحه‌ای کمیسیون مستقل انتخابات اردو بزنند، برای کمیسیون مستقل انتخابات دو راه باقی می‌مانَد؛ یا این که به گفت‌وگو با نامزدان انتخابات ریاست جمهوری ادامه دهد و روند بازشماری و تفتیش را معلق کند و یا این که از نیروهای امنیتی کمک بخواهد تا هواداران نامزدان رقیب آقای غنی را پراکنده بسازد. در صورتی که کمیسیون مستقل انتخابات از وزارت داخله کمک بخواهد و این وزارت از نیروی پولیس برای متفرق‌سازی هواداران معترض نامزدان استفاده کند، پیچیده‌گی بیش‌تر می‌شود. فراموش نکنیم که در حال حاضر عبدالله عبدالله نامزد اصلی رقیب آقای غنی هنوز هم رییس اجرایی است و این امر به میزان پیچیده‌گی افزوده است.

در صورتی که احزاب سیاسی و نامزدان رقیب آقای غنی در پشت ورودی دفتر‌های ساحه‌ای کمیسیون مستقل انتخابات اردو بزنند، برای کمیسیون مستقل انتخابات دو راه باقی می‌مانَد؛ یا این‌کهبه گفت‌وگو با نامزدان انتخابات ریاست جمهوری ادامه دهد و روند بازشماری و تفتیش را معلق کند و یا این‌کهاز نیروهای امنیتی کمک بخواهد تا هواداران نامزدان رقیب آقای غنی را پراکنده بسازد. در صورتی که کمیسیون مستقل انتخابات از وزارت داخله کمک بخواهد و این وزارت از نیروی پولیس برای متفرق‌سازی هواداران معترض نامزدان استفاده کند، پیچیده‌گی بیش‌تر می‌شود. فراموش نکنیم که در حال حاضر عبدالله عبدالله نامزد اصلی رقیب آقای غنی هنوز هم رییس اجرایی است و این امر به میزان پیچیده‌گی افزوده است.

احتمال آن هم زیاد است که وزارت داخله با استفاده از نیروی پولیس برای حل جنجال‌های انتخاباتی رضایت نشان ندهد. این احتمال جدی است که بدنه‌ی اصلی و رهبری نیروهای مسلح با استفاده از قوه‌ی قهریه برای حل جنجال‌های انتخاباتی مخالفت کنند. جنجال سیاسی در هیچ کشور جهان با استفاده از قوه‌ی قهریه حل نشده است. استفاده از قوه‌ی قهریه در جنجال‌های سیاسی و انتخاباتی هیچ سودی ندارد. هر نوع تلاش برای استفاده از نیروهای امنیتی برای حل جنجال‌های انتخاباتی سبب می‌شود که نامزدان رقیب آقای غنی او را متهم به ابزارسازی نهادهای امنیتی کنند. در درون نیروهای امنیتی هم این ذهنیت به وجود آمده است که وظیفه‌ی آنان دفاع از اصل نظم جمهوری و کیان دولت است، نه دخالت در جنجال‌های سیاسی و انتخاباتی. نیروهای امنیتی قبل از انتخابات پارلمانی نیز در برابر احزاب سیاسی از زور استفاده نکردند. در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۴ هم سران نهادهای امنیتی وقت چندین جلسه گرفتند تا مانع از استفاده‌ی نیروهای امنیتی در جنجال‌های سیاسی شوند. تجربه‌ی پاکستان هم نشان می‌دهد که استفاده از نیروی نظامی برای تنظیم سیاست و فضای سیاسی ناکام است. در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۸ پاکستان ارتش به سود حزب عمران‌خان عمل کرد ولی حالا جنبشی در آن کشور راه افتاده است که مطالبه‌اش استعفای نخست‌وزیر است.

از آن‌جایی که جنجال انتخابات افغانستان بیش‌تر بُعد سیاسی دارد، ‌راه حل آن هم گفت‌وگو و تفاهم میان قشر سیاسی و مذاکره‌ی بیش‌تر کمیسیون مستقل انتخابات با ستادهای انتخاباتی به وساطت نهادهای ناظر است. آقای محمداشرف غنی در کمپین‌های انتخابات ریاست جمهوری بسیار صریح گفت که برای جلوگیری از تکرار جنگ‌های دهه‌ی ۷۰ کابل که در آن نخست‌وزیر و رییس‌جمهور وقت مصروف نبرد بودند، به تشکیل حکومت وحدت ملی تن داد. داکتر عبدالله هم به کرات گفت که برای جلوگیری از فروپاشی دولت و برگشت افغانستان به گذشته، به تشکیل حکومت وحدت ملی تن داد. حال هم وقت تقابل بیش‌تر و استفاده از قوه‌ی قهریه نیست. برای جلوگیری از فروپاشی نظام و برگشت به دهه‌ی ۷۰ بسیار ضروری است که بار دیگر قشر سیاسی و نامزدان انتخابات ریاست جمهوری به گفت‌وگو و مذاکره اقدام کنند و کمیسیون مستقل انتخابات هم این بار به وساطت نهادهای ناظر گفت‌وگو با تیم‌های تخنیکی ستادهای نامزدان انتخابات ریاست جمهوری را از سر بگیرد.

زورآزمایی در خیابان هم به سود کشور نیست. اگر نامزدان پیش‌تاز در ولایات مشخص، رای‌دهنده‌گان‌شان را به گردهم‌آیی و راه‌پیمایی فرابخوانند، شکاف‌های اجتماعی فعال می‌شود و بحران از مرحله‌ی نمایش قدرت به مرحله‌ی تقابل غیر قابل برگشت می‌رسد. آقای غنی در بحران انتخاباتی سال ۲۰۱۴ گفته بود که به هوادارانش اجازه‌ی راه‌پیمایی نمی‌دهد، به دلیل این‌کهتضمینی برای راه‌پیمایی و گردهم‌آیی مسالمت‌آمیز وجود ندارد و یک شلیک اتفاقی می‌تواند جرقه‌ی یک بحران تمام‌عیار را بزند. آن تجربه‌ها قشر سیاسی کابل را برای یافتن یک راه حل معقول کمک می‌کند. افغانستان در وضعیتی نیست که تاب یک بحران سیاسی دیگر را بیاورد. وقت آن است که سیاست‌مداران منافع کوچک انتخاباتی و سیاسی را فدای منافع کلان کشور و دولت کنند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن