طرح بسیج ملی در مقابل فقر و کرونا

محمداسماعیل مسوول، رییس دفتر ولایتی کمیسیون مستقل اصلاحات اداری و خدمات ملکی در کندز

در شرایط فعلی که مرض مهلک کرونا دامن‌گیر اکثر مردم جهان و افغانستان شده و بیش‌تر مردم در قرنطین به سر می‌برند، این ویروس افزون بر ایجاد مشکلات صحی و تحمیل تلفات انسانی، بر قیمت مواد خوراکی و مصرفی و بلند رفتن سطح بی‌کاری افزوده است. این موضوع بر تمام اقشار جامعه از دارا و نادار آسیب رسانده است؛ خصوصاً به مردمان فقیر و بی‌بضاعت که نان روزانه‌ی خانواده‌های‌شان را از طریق روزمزدی، فروش اجناس در روی کراچی‌ها، دست‌فروش‌ها، تکسی‌ها و ریکشاها به دست می‌آوردند. این حالت، شرایط زنده‌گی را بر خانواده‌های بی‌بضاعت و فقیر، که اکثریت شهروندان را تشکیل می‌دهند، نهایت دشوار ساخته است؛ بناً مردم ما، همان‌گونه که در طول تاریخ در برابر هر تهاجم با قربانی‌دادن جان‌های شیرین‌شان از عزت و آزادی مردم دفاع کردند، اکنون باید با بسیج ملی و با گذشتن از مال و امکانات‌شان و رعایت شرایط حفظ‌الصحه به جهاد اکبر بپردازند و در برابر این تهاجم نامریی (کرونا-فقر) دست‌به‌دست هم بدهند و پدران، مادران، برادران و خواهران فقیرشان را در این ماه پربرکت از مهلکه نجات داده و وجیبه اسلامی و انسانی‌شان را به مثابه‌ی یک مسلمان واقعی و نماینده‌ی خدا در زمین ادا کنند و نشان دهند که در برابر این طاعون (کرونا) و تبعات آن(فقر) نیز مبارزه می‌کنند و پیروز می‌شوند.

در رابطه به کرونا و جلوگیری از آن دولت و نهاد‌های مربوط اقدامات خودشان را کرده‌اند و می‌کنند، اما آن‌چه در این‌جا به مردم تعلق دارد را من مطرح می‌کنم. چون کرونا و فقر در کشور دو روی یک سکه شده‌اند بناً با توجه به کمبود منابع که فعلاً دولت با آن مواجه است، نیاز به یک بسیج ملی است تا حد اقل یک جانب قضیه را مردم به دوش گیرند. البته در رابطه به توصیه‌های صحی که برای جلوگیری از گسترش کرونا و تلفات انسانی صورت می‌گیرد، همه باید آن را رعایت کنند و علمای کرام در این زمینه از طریق منابر به مردم آگاهی بدهند. آن‌چه مردم را به نقض این توصیه‌ها واداشته، فقر است. برای رفع مشکل فقر موارد آتی کارساز است.

 

پیشنهاد مشخص من در این مقطع این است :

 

۱- اکثریت قاطع هموطنان ما، لله حمد دارای فرهنگ پربار اسلامی هستند که در آن به همکاری و معاونت، باربار تاکید شده است و بنا بر اهمیت آن، رکن سوم اسلام که پرداخت زکات است، بر آن بنا شده است. علمای کرام که چراغ و راهنمای مردم‌اند با توجه به شرایط فعلی و گسترش کرونا-فقر و این که مردم فقیر نیاز شدید به کمک دارند، در مورد معاونت و همکاری با یک‌دیگر، فرضیت زکات و چگونه‌گی موارد وجوب و شرایط، آثار فردی – اجتماعی، عقاب و پاداش زکات و مصرف آن، در منابر و مساجد طوری که همیشه ارشاد نموده‌اند، به رویت نصوص و روایات معتبر طی برنامه‌های ویژه، این مسایل را به مردم تشریح کنند و افراد متموّل و توان‌مند که نظر به نصاب دارایی‌شان، واجد شرایط پرداخت زکات‌اند، تشویق شوند که در درجه‌ی نخست، زکاتِ مال و دارایی‌شان را پرداخت و دَین اسلامی و انسانی‌شان را ادا نمایند.

متأسفانه اکنون طوری تعامل رایج شده، عده‌ای که بالای‌شان زکات واجب می‌گردد، آن را به شکل ناقص ادا می‌نمایند و طور مکمل زکات مال‌شان را نمی‌دهند و یا اگر می‌دهند، آن قدر آن را تقسیم می‌کنند که گاهی برای سه روز یک فامیل بسنده نیست، بناً لازم است تا راه‌کاری ایجاد شود که هم این فریضه الهی ادا گردد و هم حد اقل مصارف یک ماهه یک خانواده‌ی بی‌بضاعت در ماه صیام و قیام برآورده شود. برای تطبیق این مأمول هم‌زمان با تشریح این فریضه‌ی دینی با تمام ابعاد آن توسط علمای کرام، ضرورت است تا امور ذیل نیز انجام شود:

۲-در هر گذر و یا کوچه یک شورای پنج نفری، که همه اهالی گذر بالای هر یک آن‌ها اعتماد داشته و هر کدام زکات‌دهنده باشند، ایجاد و امام مسجد و وکیل گذر متذکره نیز در ترکیب‌شان شامل گردد تا امام احکام فقهی زکات را به شورا و مردم تشریح کند و وکیل گذر نظر به شناختش، تسهیلات لازم را در شناسایی افراد فراهم نماید. به این ترتیب هر شورا متشکل از هفت نفر می‌شود و این شورا وظایف ذیل را انجام دهد.

۳-این شورا مردم گذر و کوچه مربوط را در مسجد فرا خوانده و نیت‌شان را در رابطه به موضوع پرداخت زکات به خانواده‌های فقیر و بی‌بضاعت با توجه با شرایط فعلی طوری که در بالا گفته شد، ابراز و برای‌شان گفته شود که برای تعاون و همکاری، تصمیم بر این است که زکات برای مردم مستحق داده شود و هر شخص که می‌خواهد زکات بدهد این فریضه را به دست خودش از میان فهرست اشخاصی که مستحق دریافت زکات در کوچه و محل مربوط شناخته شده‌اند، ادا کند. وقتی آن‌ها (زکات‌دهنده‌گان) آماده شدند، کارهای ذیل صورت گیرد:

۴- از تمام اهالی گذر فهرستی ترتیب و آن‌ها به سه کتگوری تقسیم شوند :

الف- کسانی که زکات‌دهنده‌اند.

ب –کسانی که نه زکات‌دهنده‌اند و نه زکات‌گیرنده.

ج- کسانی که زکات‌گیرنده (فقیر و بی‌بضاعت)اند.

شورای هفت نفره متذکره لست خانواده‌های ساکن گذر را ترتیب و خانواده‌ها را به سه قسمتی که در بالا ذکر شد، تقسیم نمایند. در درجه نخست این شورا و امام مسجد مربوط با جمع زکات‌دهنده‌گان صحبت کند و شرایط ناگوار اقتصادی فعلی و دَین اسلامی‌شان در مقابل خدا، مردم، خودشان و وطن را به آن‌ها توضیح بدهد و آن‌ها را تشویق کند که زکات‌شان را در این روز‌های رحمت (دهه اول رمضان) به خانواده‌های فقیر و بی‌بضاعت بپردازند.

لست افراد فقیر و بی‌بضاعت گذر مربوط با آن‌ها شریک شود که در این گذر در مجموع به طور مثال ۱۰۰ خانواده زنده‌گی می‌کند که ۵۰ خانواده آن فقیر و بی‌بضاعت‌اند و ۲۵ خانواده بالای‌شان زکات واجب نگردیده و گیرنده‌ی زکات نیز نیستند و ۲۵ نفر نیز زکات‌دهنده‌اند و کسانی که زکات گیرنده‌اند نیز به دو کتگوری فقیر و بی‌بضاعت تفکیک شوند.

۵-در مشوره با زکات‌دهنده‌گان راه‌کاری ایجاد شود که به هر خانواده فقیر و بی‌بضاعت (زکات‌گیرنده) ۱۰ هزار افغانی یا معادل آن مساعدت گردد تا هر خانواده فقیر حد اقل بتواند مواد اولیه ضروری خود مانند آرد، برنج، روغن، شکر، چای و سایر نیازهای یک ماهه‌اش را مرفوع سازد.

در این شکی نیست که در میان زکات‌دهنده‌گان تفاوت‌هایی وجود دارد، شاید شخصی در گذری زنده‌گی کند که با ۱۰ یا بیش‌تر خانواده‌های فقیر بتواند کمک کند و شخصی هم از جمله زکات‌دهنده‌گان باشد که صرف با یک خانواده کمک کرده بتواند و ممکن شخصی هم باشد که توان نصف این بسته‌ی کمکی را داشته باشد. در این صورت شخصی که نصاب زکات و توانش بیش‌تر است، می‌تواند تا ۱۰ یا بیش‌تر خانواده‌ها را تحت پوشش مساعدتش بگیرد و شخصی که نصاب زکاتش صرف به یک فامیل فقیر و بی‌بضاعت رسیده‌گی می‌کند، همان یک خانواده را تحت پوشش کمک خود بگیرد و شخصی که توان نصف این بسته کمکی را داشته باشد با یک شخص هم‌سان خود، یک‌جا شود و یک خانواده را تحت پوشش کمک‌شان قرار دهند.

وقتی این موارد هم مشخص شد به افرادی که زکات می‌دهند، اختیار داده شود که یک خانواده یا چند خانواده را انتخاب کنند و به دست خودشان زکات‌شان را بدهند.

اگر اتفاق می‌افتد که در یک گذر افراد فقیر و بی‌بضاعت کم باشد، اهالی این گذر با گذر هم‌جوار می‌توانند مطابق شرایط فوق، همکاری کنند.

۶-حجاجی که امسال نتوانستند به بیت‌الله شریف بروند و سایر افراد خیّر که می‌خواهند داوطلبانه سهم بگیرند، آن‌ها نیز توسط امامان کرام مساجد و شورای گذر تشویق شوند که در این بسیج ملی سهم بگیرند و به قول معروف، «کعبه دل‌های مردم فقیر» را «زیارت» کنند و پاداش دنیا و آخرت را به دست آورند.

این پروسه، در تمام کوچه‌ها و گذرهای شهر‌های خرد و بزرگ می‌تواند جنبه‌ی تطبیق داشته باشد.

مزیت‌های این معاونت و همکاری:

۱-یک فریضه‌ی مهم الهی ادا می‌گردد.

۲-اجر بی‌پایان نصیب زکات‌دهنده و یا مساعدت‌کننده می‌گردد.

۲-با خانواده یک فقیر مساعدت موثر صورت می‌گیرد و آن خانواده از یک ماه رنج نداشتن مواد غذایی رهایی می‌یابد.

۳-حس انسان‌دوستی مردم آشکار و روحیه وحدت و هم‌دلی تحکیم می‌یابد.

۴-آمار دقیق و واقعی از مردم فقیر و بی‌بضاعت به دست می‌آید .

۵-در گذر‌هایی که همه مردم فقیر و بی‌بضاعت تحت پوشش قرار نگرفته‌اند با توجه به کتگوری فقیر و بی‌بضاعت در درجه نخست به فقیر زکات داده می‌شود و در صورت کمبود، خانواده‌های بی‌بضاعت به نهاد‌های دولتی و سایر نهاد‌های خیریه امدادرسان بشری از جانب شورای گذر مربوط معرفی می‌گردد .

۶-از مساعدت مضاعف و چندین بار به یک خانواده (در حالی که خانواده‌های نیازمند دیگر هنوز کمکی دریافت نکرده باشند) جلوگیری می‌شود.

۷- ساحه‌ی تحت پوشش مساعدت مشخص می‌شود.

۸- زمینه‌ی کمک به مستحقان برای نهاد‌های دولتی و نهاد‌های خیریه با توجه به آمار دقیق، مساعد می‌شود.

۹- با توجه به کمبود منابع، سنگینی فشار رسیده‌گی به فقیران، بر دولت و مؤسسات خیریه‌ی امدادرسان کاهش می‌یابد.

۱۰- مردم در پروسه‌های ملی شریک شده و نقش فعال و مسوولیت‌شان را در برابر چالش‌ها و مشکلات اجرا و ادا می‌کنند.

برای این که این پروسه مردمی باشد، این برنامه تحت ریاست اتاق‌های تجارت در مرکز و محلات به عضویت شورای علما و وکیلان گذر شاروالی‌ها مدیریت و جنبه عملی پیدا کند.

با عملی شدن این بسیج ملی علیه فقر، هم شعایر دینی ما (زکات) یک‌بار دیگر نقش و فلسفه بارزش را نشان می‌دهد و حس بشردوستی مردم ما نمایان خواهد شد و مصداق این شعر خواهیم بود:

بنی آدم اعضای یک‌دیگر اند

که در آفرینش ز یک گوهر اند

چو عضوی به درد آورَد روزگار

دگر عضو‌ها را نماند قرار

تو کز محنت دیگران بی‌غمی

نشاید که نامت نهند آدمی

و به این ترتیب فرهنگ پربار ما به سایر مردم نشان خواهد داد که ما دستورهای روشنی در جهت نوع‌دوستی و معاونت به یک‌دیگر داریم و موازی با آن، بسیج ملی در مقابل ویروس کشنده کرونا که همانا قرنطین و حفظ‌الصحه است، نیز عملی می‌گردد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن