کابل ننداری؛ دومین سالن تیاتر آسیا که برای بازسازی آن پول نیست

زهرا عطایی

کار بازسازی «کابل ننداری» یگانه سالن نمایش تیاتر در کابل، مدت پنج سال است که متوقف است. این سالن در زمان ظاهرشاه دومین سالن بزرگ و مشهور تیاتر در سطح آسیا بود. منصور رحمانی، رییس تیاتر ملی، می‌گوید که کار بازسازی کابل ننداری پنج سال پیش به دلیل کمبود بودجه متوقف شد. به گفته او، حکومت پیش از این بارها برای تکمیل کار بازسازی این سالن به تأمین بودجه متعهد شده بود، اما در عمل کاری نکرده است. در حال حاضر بخش‌های بیش‌تر کابل ننداری ویران و نمایش تیاتر در آن تعطیل است.

دولت کار بازسازی کابل ننداری را حدود هشت سال پیش با یک شرکت خصوصی داخلی قرارداد کرده بود. طبق معلومات منصور رحمانی، شرکت مذکور به خاطر کمبود بودجه نتوانست کار بازسازی این سالن را تکمیل کند. او هم‌چنان گفت که شرکت مذکور توان و تجربه کافی هم برای بازسازی کابل ننداری نداشت. رحمانی تأکید کرد که برای احیای کابل ننداری، نیاز است کار بازسازی آن به یک شرکت با‌تجربه خارجی سپرده شود.

محمدشریف سروری، از بازیگران کارکشته تیاتر در کشور، نیز به این باور است که شرکت‌های داخلی قادر به بازسازی معیاری کابل ننداری نیستند. طبق معلومات او، شرکت قراردادی که کار بازسازی این سالن را بر‌عهده داشت، فاقد توان کار منظم بود و از همین رو تا حالا کار آن تکمیل نشده است. به گفته سروری، این شرکت در مدت سه سال تنها بخش‌هایی از دیوار این سالن را بازسازی کرده است.

این بازیگر تیاتر که در زمان ظاهرشاه در کابل ننداری نمایش تیاتر اجرا کرده است، می‌گوید که این سالن توسط انجنیران آلمانی و روسی ساخته شده است. او هم‌چنان گفت که بخشی از وسایل تخنیکی این سالن تیاتر نیز از کشورهای خارجی فراهم شده است. سروری نیز پیشنهاد کرد که برای بازسازی کابل ننداری، بهتر است از شرکت‌های ساختمانی خارجی که دارای تجربه کافی باشند، کار گرفته شود.

کابل ننداری در چوکات ریاست تیاتر ملی و زیر اداره وزارت اطلاعات و فرهنگ قرار دارد، اما وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌گوید که مسوولیت بازسازی این سالن بر‌عهده وزارت شهرسازی است. این وزارت اما می‌گوید که مسوولیت بازسازی کابل ننداری را بر‌عهده ندارد و باید در این زمینه شهرداری پاسخ بدهد. در تماسی که با اداره شهرداری داشتیم، این اداره هم مسوولیت بازسازی آن را بر‌عهده نگرفت. به این ترتیب مشخص نشد که مسوولیت بازسازی کابل ننداری بر‌عهده کدام نهاد دولتی است و چرا برای تکمیل آن برنامه‌ریزی نشده است.

قسمت‌های بازسازی شده کابل ننداری

طبق روایات تاریخی، کار ساختمانی کابل ننداری در سال ۱۳۴۳ (۵۵ سال پیش) در زمان ظاهرشاه در مدت شش ماه تکمیل شده است. این سالن در جریان جنگ‌های داخلی تخریب و نمایش تیاتر در آن متوقف شده است. حوادث طبیعی نیز باعث فرسایش بیش‌تر ساختمان کابل ننداری شده است.

دومین سالن تیاتر در آسیا

کابل ننداری در سال ۱۳۴۳ به امر ظاهرشاه در پنج طبقه ساخته شد‌. ریاست تیاتر ملی می‌گوید که این سالن نمایش تیاتر در آن زمان «دومین سالن تیاتر» در سطح آسیا بود، اما حالا به یک ویرانه مبدل شده است.

محمدشریف سروری تقریباً ۳۷ سال است که در ریاست تیاتر ملی کار می‌کند. او درباره کابل ننداری و امکانات آن در زمان ظاهرشاه به روزنامه ۸صبح چنین معلومات داد: «استیج کابل ننداری به شکل مدور بود، توسط چهار ماشین دور می‌خورد، چهار دیکور در آن نصب می‌شد. موسیقی به صورت زنده پخش می‌شد. یک هوتل داشت به نام هوتل کابل ننداری که در آن مراسم عروسی و بعضی از مراسم دیگر برگزار می‌شد. حالا ریاست آموزش موسیقی در آن‌جا فعالیت می‌کند.»

طبق معلومات سروری، سالن تیاتر کابل ننداری دارای دو لوژ بود و قیمت تکت هر لوژ آن در زمان اجرای تیاتر و پخش فلم متفاوت بود: «در زمان اجرای تیاتر قیمت تکت لوژ بالا بیش‌تر بود و اما در زمان نمایش فلم، برعکس قیمت تکت لوژ پایین بیش‌تر و از لوژ بالا کم‌تر بود.»

کابل ننداری پیش از جنگ‌های داخلی

این هنرپیشه تیاتر می‌گوید که در سالن کابل ننداری فلم‌های داخلی و خارجی به نمایش در می‌آمد و نمایش‌نامه‌های تیاتر اجرا می‌شد و بعضاً هم برنامه‌های زنده تلویزیونی نشر می‌شد. او افزود: «سه نوع تیاتر داشتیم که به زبان‌های دری و پشتو اجرا می‌شد؛ تیاتر گُدی، تیاتر جوانان و تیاتر مرکزی. نمایش‌نامه‌هایی که خیلی علاقه‌مند داشت، نمایش‌نامه مادر، سر بد در بلای بد و چاه‌کن بود.» سروری خاطرنشان ساخت که بعضی از نمایش‌نامه‌ها به دلیل این‌که علاقه‌مندان زیادی داشت، حتا تا سه ماه هم دوام می‌کرد.

طبق معلومات محمدشریف سروری، کابل ننداری در زمان فعالیت خود حدود ۱۷۰ نفر کارمند داشت و هر روز از ساعت چهار بعد‌از‌ظهر به بعد به کار آغاز می‌کرد‌. او گفت: «بعد از ساعت چهار کارهای خود را شروع می‌کردیم تا همه‌ی مردم بعد از ختم کارهای‌شان به تماشای فلم و تیاتر بیایند.» سروری علاوه کرد که کابل ننداری در آن زمان به عنوان یک ریاست خودکفا و مستقل  در بخش هنر فعالیت داشت و مردم از کشورهای خارجی برای تماشای تیاتر یا فلم به این سالن می‌آمدند. او گفت که بعضی از خواننده‌های خارجی از جمله گوگوش، خواننده ایرانی، نیز در کابل ننداری کنسرت اجرا کرده است.

کابل ننداری از سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۷۱ از نام و نشان و فعالیت چشم‌گیری در عرصه هنر تیاتر و سینما حتا در سطح آسیا برخورد بود؛ اما جنگ‌های داخلی باعث ویرانی این سالن شد و از ۳۰ سال بدین‌سو به خرابه مبدل شده است. هشت سال پیش کار بازسازی آن آغاز شد‌، که تنها بخشی از دیوار‌‌های آن ترمیم شده است.

جایگاه ویژه خانواده شاه

همان‌طور که از ساختمان فرسوده و خرابه‌ کابل ننداری دیدن می‌کردیم، منصور رحمانی، رییس تیاتر ملی، به بخشی از سالن اشاره کرد که به صورت مدور و شیشه‌ای در قسمت فوقانی سالن ساخته شده بود. او گفت که این مکان برای خانواده شاه بود.

جایگاه خانواده شاه در سالون کابل ننداری

محمدشریف سروری از کم‌رنگ شدن علاقه مردم به هنر تیاتر نسبت به دهه‌های گذشته شکایت دارد. به گفته او، هرگاه یک شاه خودش علاقه به تیاتر داشته باشد، طبیعی است که هنر در جامعه زیر اداره او هم اهمیت زیادی پیدا می‌کند و رشد خواهد کرد. 

محمدشریف سروری از سال ۱۳۶۰ وارد دنیای تیاتر شده است. او که تجربه بازیگری در چندین نمایش را در سالن کابل ننداری دارد، از وضعیت هنر سینما و تیاتر و بازیگران این عرصه راضی نیست: «‌دولت توجهی به هنر و سینما ندارد. ۳۷ سال می‌شود در این بخش کار می‌کنم، اما تا هنوز صاحب نان نشده‌ام. تیاتر تنها مسلکی است که نام دارد اما نان نه.»

مسوولان در ریاست تیاتر ملی، علت‌های افت صنعت سینما و تیاتر در کشور را ناامنی و بی‌توجهی دولت در این عرصه می‌دانند. سروری می‌گوید که پیش از جنگ‌های داخلی، امنیت بسیار خوب بود و مردم بدون تشویش برای تماشای فلم و تیاتر به کابل ننداری می‌آمدند؛ اما حالا برگزاری این‌گونه نمایش‌ها به دلیل ترس از انتحار و انفجار دشوار شده است.

این هنرپیشه سینما می‌گوید که دولت باید در این عرصه توجه بیش‌تر نشان دهد؛ چرا که صنعت سینما و تیاتر می‌تواند یک منبع خوب عایداتی برای دولت و وزارت اطلاعات و فرهنگ باشد. به قول سروری یکی از منابع عایداتی دولت در گذشته هوتل کابل ننداری بود که مردم در آن محافل عروسی و دیگر محافل مناسبتی خود را برگزار می‌کردند. هم‌چنان این هوتل محل اقامت مهمانان خارجی بود که برای سیر و سیاحت و یا اجرای کنسرت و نمایش تیاتر و یا هم تماشای آن به افغانستان می‌آمدند. اکنون درِ درآمد این هوتل به روی دولت بسته شده است. از جانب دیگر احیای این سالن تیاتر به بودجه هنگفت نیاز دارد که دولت تا کنون قادر به تأمین آن نشده است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن