وزارت مالیه سر ندارد

خلیل اسیر

بخش زیادی از عمر محمدهمایون قیومی در مقام سرپرست وزارت مالیه در مسیر رفت‌وبرگشت به دور جهان سپری شده است. او تنها در دو ماه اخیر ده سفر به کشورهای مختلف جهان داشته است. از این میان، سه سفرش در مشایعت غنی به پاکستان، امارات و عربستان سپری شده است. بر اساس یافته‌های ۸صبح، سرپرست وزارت مالیه تا اکنون تنها یک‌بار در نشست شورای وزیران شرکت کرده و اواسط حوت سال گذشته تا اواسط سرطان امسال به کلی در جلسات شورای وزیران دیده نشده است.

قیومی به ندرت در دفتر کارش در وزارت مالیه دیده شده است. فقط خوش‌چانس‌ترین آدم‌ها موفق شده‌اند او را در این دفتر ملاقات کنند. یکی از این خوش‌چانس‌ها، ذکیه سنگین، نماینده مردم پروان در مجلس نماینده‌گان است. سنگین دو بار در جریان یک سال از ماموریت قیومی در سمت وزارت مالیه با او ملاقات کرده است.

ذکیه سنگین در مجلس گذشته معاون کمیسیون مالی و بودجه این نهاد بود. او این بار عضو این کمیسیون است. سنگین می‌گوید که در سال گذشته دو بار تصمیم گرفت به نماینده‌گی از کمیسیون مالی و بودجه مجلس با قیومی دیدار کند، که اتفاقاً هر دو بار موفق شد او را در دفتر کارش در وزارت مالیه ببیند. اما این خوش‌چانسی را شمار دیگر از نماینده‌گان مجلس نداشته‌اند. فریبا احمدی کاکر یکی از آن‌ها است.

این نماینده مجلس می‌گوید که طی یک سال گذشته به دلیل آن‌که نماینده مردم است، ده‌ها بار به وزارت مالیه مراجعه کرده است، اما هیچ‌گاه موفق نشده است سرپرست وزارت مالیه را در دفتر کارش ملاقات کند. کاکر گفت که او نماینده مردم است و به حکم این نماینده‌گی و مطابق اقتضای قانون، حق دارد با وزرا و سرپرست‌وزیران دیدار کند و مطالبات مردم را با آن‌ها شریک سازد. او افزود که در پی رفت‌وآمدهای بسیار، سرانجام از دیدار با قیومی ناامید شد و از موکلین خود به دلیل آن‌که نتوانست مطالبات آن‌ها را به گوش او برساند، معذرت خواست.

فریبا احمدی کاکر گفت به درستی نمی‌داند که چهره‌ محمدهمایون قیومی چگونه است؛ فقط او را به نام می‌شناسد: «حتا صدایش را نشنیده‌ام. هر باری که رفته‌ام، گفته‌اند که قیومی نیست. کجاست؟ می‌گویند که در ارگ است، به خارج رفته است. نمی‌دانم که این آدم در وزارت مالیه کار هم دارد یا نه!» این در حالی است که اولاً مدت سرپرستی هر وزارت دو ماه است و دوماً کسی که عهده‌دار کرسی وزارت است باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد. سوم آن‌که متصدی کرسی وزارت باید هفته یک‌بار با نماینده‌گان مجلس ببیند و چهارم آن‌که از نظارت نماینده‌گان نباید سرباز بزند. اما براساس گفته‌های کاکر، قیومی تا کنون با هیچ یک از این چارچوب‌های حقوقی برابر نبوده است.

 

دفتر قیومی کجا است؟

محمدهمایون قیومی در ۱۶ سرطان پارسال با فرمان رییس جمهور سرپرست وزارت مالیه شد. او که قبلاً مشاور ارشد غنی در امور زیربنا بود، اکنون نیز در همین بست باقی است. بنابراین، قیومی دو دفتر رسمی دارد: یکی در وزارت مالیه و دیگری در ارگ ریاست جمهوری.

یک منبع در ریاست جمهوری می‌گوید که قیومی مشاور ارشد رییس جمهور است و به حکم این وظیفه در ارگ ریاست جمهوری نیز دفتر رسمی دارد. به گفته این منبع، قیومی از این وظیفه خود نیز معاش می‌گیرد و در ایامی که در کابل است در دفترش حاضر است.

طبق نامه‌های خبری وزارت مالیه، محمدهمایون قیومی از حوت پارسال تا سرطان امسال دست‌کم پنج جلسه کاری و دیدار رسمی خود با مقامات دیگر کشورها را در ارگ برگزار کرده است. هم‌چنان او در این مدت با سفرای امارات متحده عربی، فرانسه، بریتانیا، هند، پاکستان، چین و ایران نیز در دفتر کارش دیده است. اما در این نامه‌های خبری مشخص نشده است که این دیدارها در مقر وزارت مالیه انجام شده یا در ارگ ریاست جمهوری.

او هم‌چنان در این مدت سه جلسه دیگر نیز برگزار کرده است که محل برگزاری این جلسات، «خیبرهال» وزارت مالیه ذکر شده است. به این ترتیب، تعداد جلساتی که به ریاست قیومی در ارگ برگزار شده، دو جلسه بیش‌تر است نسبت به جلساتی که او در وزارت مالیه برگزار کرده است.

دفتر ملاقات، جلسات و کار قیومی نیز قابل توجه است. روی دیوار دفتر او تنها یک عکس دیده می‌شود و آن عکس هم متعلق به اشرف غنی است. این عکس از نگاه نمادشناسی، نشان‌گر آن است که قیومی تنها یک نفر را بالای سرش قبول دارد و آن نفر هم اشرف غنی است. عکس عبدالله که شریک برابر غنی در قدرت است، در دیوار دفتر کار او دیده نمی‌شود. این بدان معنا است که قیومی به مشارکت پنجاه‌-‌پنجاه غنی و عبدالله در قدرت باور ندارد.

قیومی از طرف دیگر، در افتتاح بعضی از پروژه‌ها نیز شرکت کرده است. هم‌چنان بعضی از وزیران سرپرست نیز توسط او معرفی شده‌اند. کاری که قانون از توجیه آن عاجز خواهد بود.

 

غیب در نشست شورای وزیران

نشست شورای وزیران در قصر سپیدار برگزار می‌شود. ریاست این نشست را عبدالله عبدالله برعهده دارد. یک منبع در ریاست اجرایی می‌گوید که محمدهمایون قیومی در یک سال تنها یک بار در نشست شورای وزیران حضور یافته است. به گفته منبع، در دیگر نشست‌های شورای وزیران که طی یک سال برگزار شده است، قیومی غایب بوده است.

یافته‌های مستند این گزارش نیز نشان می‌دهد که محمدهمایون قیومی در نشست‌های شورای وزیران دست‌کم از اواسط حوت پارسال تا اواسط سرطان امسال دیده نشده است. در این بازه زمانی یک‌بار ناهید سرابی و یک‌بار هم یک معین دیگر وزارت مالیه روی کرسی این وزارت در نشست شورای وزیران دیده شده‌اند. کرسی این وزارت یک‌بار هم خالی بوده است. در سایر نشست‌ها از هشت نشست شورای وزیران که در این گزارش مستند شده، مشخص نمی‌شود که کرسی وزارت مالیه در این نشست‌ها خالی بوده یا خیر. با این حال، چیزی که مسلم است این است که قیومی فقط یک‌بار در نشست شورای وزیران حضور داشته و در سایر نشست‌ها غایب بوده است.

قیومی اما در نشست‌های کابینه یکی از کسانی است که غیابت نداشته است. نشست‌های کابینه در ارگ به ریاست محمداشرف غنی برگزار می‌شود.

 

امضای صفت‌الله رحیمی

محمدهمایون قیومی حدود یک ماه پس از اشغال وظیفه در وزارت مالیه، بخشی از صلاحیت‌هایش را به صفت‌الله رحیمی رییس دفترش منتقل کرد. او در نامه‌ای در بیستم اسد ۱۳۹۷ به وزارت‌ها و ادارات مستقل، نوشت که پس از این امضای صفت‌الله رحیمی هم‌چون امضای او در پای نامه‌ها و مراسلات رسمی مربوط به این وزارت معتبر است. این نامه به تاریخ ۲۳ اسد همان سال توسط روزنامه «اطلاعات روز» فاش شد. طبق این نامه، سرپرست وزارت مالیه گفته است که او به دلیل مصروفیت‌های زیاد نمی‌تواند به مراسلات وزارت‌ها و ادارات مستقل به موقع پاسخ بدهد؛ از همین رو امضای صفت‌الله رحیمی را برای این وزارت‌ها و ادارات مستقل معرفی کرده است. این نامه در حالی صادر شد که رییس دفتر وزارت مالیه مطابق لایحه وظایف خود صلاحیت امضا در پای نامه‌ها و مراسلات مربوط به این وزارت را ندارد.

 

دست‌آورد وزارت مالیه

چنان‌که یادآوری شد، محمدهمایون قیومی تنها از ۲۲ ثور تا ۲۲ سرطان ده سفر خارجی داشته است که از این میان سه سفرش در همراهی غنی انجام شده است. وزارت مالیه ضمن تأیید این تعداد سفر، می‌گوید که این سفرها رسمی بوده و به منظور سیاحت و رسیده‌گی به امور شخصی انجام نشده است.

 شمروزخان مسجدی، سخنگوی وزارت مالیه، به روزنامه ۸صبح گفت که سفرهای خارجی قیومی پر از دست‌آورد است و اهداف عمده این سفرها توسعه روابط اقتصادی و تجارتی افغانستان با دیگر کشورها، جلب کمک‌ها و سرمایه‌گذاری در بخش‌های زیربنایی، ایجاد کمیسیون‌های بین‌الحکومتی، زمینه‌سازی برای رشد پایدار کشور و تبادله اطلاعات گمرکی با دیگر کشورها بوده است. به گفته او، این سفرها مطابق تقسیم اوقات کاری منظم و در هماهنگی با اولویت‌های حکومت انجام شده است. مسجدی افزود که این سفرها به هیچ‌وجه باعث ایجاد سکته‌گی در کار وزارت مالیه نشده است.

سخنگوی وزارت مالیه درباره بعضی از این سفرها چنین معلومات داد:

– قیومی در سفرش به لوگزامبورک (۱۱ تا ۱۳ جولای) استراتژی خودکفایی اقتصادی افغانستان را در چهارمین اجلاس سالانه بانک سرمایه‌گذاری زیربنایی آسیا ارایه کرد.

– قیومی در سفرش به قزاقستان (۹ تا ۱۰ جولای) روی پروژه برق «کاسا یک‌هزار» با مقامات این کشور گفت‌وگو کرد.

– قیومی در سفرش به تاجیکستان (۴ جولای) ریاست مشترک هفتمین اجلاس کمیسیون مشترک بین‌الحکومتی اقتصادی، تجارتی، اجتماعی و تخنیکی را برعهده داشت. ریاست مشترک این اجلاس از جانب تاجیکستان بر عهده وزیر ترانسپورت آن کشور بود.

– قیومی در سفرش به امریکا (۲۳ تا ۲۴ جون) با الیس ویلز معاون وزارت خارجه آن کشور دیده است. البته این دومین سفر او به امریکا در یک سال گذشته بوده است.

شمروزخان مسجدی از جانب دیگر گفت که درآمد وزارت مالیه در مدت ماموریت قیومی (یک سال) به بیش از ۱۰ میلیارد افغانی می‌رسد.

 هم‌چنان این وزارت توانسته است ۹۲ درصد بودجه انکشافی خود را مصرف کند. او افزود که برای اولین‌بار در ۱۸ سال گذشته، مستوفی‌های ولایات از طریق رقابت آزاد تعیین شده‌اند که این یک دست‌آورد مهم است. مسجدی هم‌چنان ایجاد ۱۳ کمیسیون اقتصادی و تجارتی بین افغانستان و دیگر کشورها را از دست‌آوردهای دیگر قیومی در دوره ماموریت او خواند.

وزارت مالیه یکی از ادارات کلیدی و نهاد بودجه‌‎ساز در کشور است. بنابراین، حضور وزیر در این وزارت برای مدیریت امور مالی و بودجه دولت بسیار مهم است. اما از آن‌جایی که بیش‌ترین اوقات کاری محمدهمایون قیومی در ارگ و سفرهای خارجی و هم‌چنان مصروفیت در امور غیرمرتبط با این وزارت سپری شده است، بسیاری‌ها گفته‌اند که وزارت مالیه «سر» ندارد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن