فرصت محدود برای نجات منار جام غور؛ اگر سیلاب جاری شود، جام واژگون می‌شود

محمدحسین نیک‌خواه

یک هیأت اداره عملیاتی ریاست‌جمهوری برای بررسی وضعیت منار جام به ولایت غور سفر کرده است. مقام‌های محلی در این ولایت می‌گویند اعضای این هیأت، قرار است نتایج بررسی‌شان از وضعیت این آبده‌ باستانی را با مقام‌های حکومت مرکزی در میان بگذارند.

چند ماه پیش جاری شدن سیلاب در اطراف منار جام خطر واژگون‌شدن این بنای با عظمت خشتی را افزایش داد و حکومت در آن زمان به دلیل حضور طالبان و تهدیدهای امنیتی نمی‌توانست اقدام کند.

مردم غور نگران‌اند که با پایان فصل سرما و آب شدن برف کوه‌های اطراف منار و بارش باران‌های فصلی، فاجعه‌ی سال گذشته تکرار شود. در جریان عملیات نظامی «طوفان هری‌رود» مناطق اطراف منار در ولسوالی «شهرک» غور از وجود طالبان پاک‌سازی و پس از چندین سال حالا شرایط سفر زمینی به آن فراهم شده است.

رییس‌جمهور غنی، چند روز پیش در یک ویدیو کنفرانس منار جام را متعلق به تمام افغانستان دانست و به مردم غور وعده سپرد حکومت برای نجات آن اقدام ‌می‌کند. حالا خواست غوری‌ها این است: پیش از آن که دیر شود، برای نجات منار و جلوگیری از تخریب آن حکومت کاری کند.

فعالان مدنی غور هشدار می‌دهند اگر پیش ‌از آغاز سیلاب‌ها برای محافظت از منار جام اقدام نشود، این بنای باشکوه باستانی واژگون می‌شود و «آبروی» افغانستان در سطح جهانی به دلیل نجات ندادن آن می‌رود.

رنگ از رخسار منار پریده

مدتی می‌شود که در پی اجرای عملیات نظامی «طوفان هری‌رود» در مسیر بزرگ‌راه غور – هرات مناطق اطراف منار باستانی جام پس از سال‌ها از حضور طالبان پاک‌سازی و شرایط سفر زمینی به آن فراهم ‌شده است.

سیدمعروف سعیدی، از خبرنگاران فعال در ولایت غور که به تازه‌گی از این بنای باشکوه خشتی دیدار کرده است در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید منار جام وضعیت خوبی ندارد و باید برای نجات آن اقدام شود.

سعیدی می‌افزاید طی سال‌های اخیر به دلیل بی‌توجهی به وضعیت منار جام بخش بزرگی از خشت‌هایی که برای تزیین آن به کار رفته تخریب‌، قامت منار کج و انحراف آن بیش‌تر شده است.

خبرنگارانی که به تماشای منار رفته‌اند با دوربین‌های حرفه‌ای عکاسی از این آبده‌ عکس‌برداری کرده‌اند که شکوه و بزرگی آن از قاب عکس هم هویدا است و چشم هر بیننده را به خود خیره می‌کند.

طی سالیان اخیر به دلیل حضور طالبان در منطقه‌ی «جام» ولسوالی «شهرک» ولایت غور حکومت افغانستان و نهادهای بین‌المللی مانند «یونسکو» به خاطر حضور طالبان و ناامنی نتوانستند برای مرمت این بنای باشکوه کاری کنند.

حالا که مناطق اطراف منار از حضور طالبان پاک‌سازی و شرایط سفر زمینی به آن فراهم ‌شده است، مردم غور تأکید می‌کنند که هرچه زودتر باید اقدامات عملی برای نجات این یادگار کهن روی دست گرفته شود.

خطر واژگونی منار پابرجاست

در اواخر زمستان سال گذشته و اوایل بهار سال روان خورشیدی ۱۳۹۸ جاری شدن سیلاب در اطراف منار جام و موج‌های رودخانه‌ی جام که از کنار منار می‌گذرد، این منار را تا مرز تخریب پیش برد.

آن ‌زمان مناطق اطراف منار از دست‌رس حکومت افغانستان خارج بود و طالبان بر ساحه‌ تسلط داشتند و حکومت نتوانست اقدامی کارساز برای نجات منار، سد کردن سیلاب و انحراف مسیر آب انجام دهد.

حالا فعالان مدنی ولایت غور می‌گویند بر اساس بررسی‌های انجام‌ شده خطر واژگونی منار در بهار سال جدید، هم‌زمان با آغاز باران‌های فصلی، آب شدن برف کوه‌ها و جاری شدن سیلاب وجود دارد.

حسن حکیمی، از فعالان مدنی ولایت غور که چندی روز پیش با رییس‌جمهور غنی، در حضور بزرگان غور از طریق ویدیو کنفرانس صحبت کرد، به روزنامه ۸صبح می‌گوید شخص رییس‌جمهور به مردم غور وعده داد که حکومت برای نجات منار دست به کار می‌شود و اجازه نمی‌دهد این بنا تخریب شود.

از دید حکیمی اگر حکومت نتواند منار جام را نجات دهد، آبروی افغانستان در سطح بین‌المللی خواهد رفت و جهان افغانستان را به دلیل ناتوانی در نگه‌داری و مرمت این بنای باشکوه خشتی سرزنش خواهد کرد.

رییس‌جمهور در جریان ویدیوکنفرانسش با مردم غور منار جام را افتخار تمام افغانستان دانست و اطمینان داد که حکومت با جدیت تلاش خواهد کرد از آن حفاظت کند. مردم غور به این وعده‌ی شخص اول کشور دل‌خوش کرده و امید دارند یادگار به جای مانده از نیاکان‌شان از گزند روزگار در امان بماند.

زمان محدود برای نجات منار

یک هیأت اداره عملیاتی ریاست‌جمهوری که برای بررسی فنی وضعیت منار جام به ولایت غور سفر کرده است، وضعیت کلی این آبده‌ تاریخی را قناعت‌بخش نمی‌داند.

حجت‌الله مجددی، از اعضای این هیأت به روزنامه ۸صبح می‌گوید بررسی‌ کارشناسان فنی این نهاد نشان می‌دهد دیوار محافظتی منار به دلیل کارهای غیرمسلکی که در گذشته صورت گرفته، آسیب بزرگی دیده است.

از دید او، اداره عملیاتی ریاست‌جمهوری برای مرمت منار جام، نمی‌تواند کاری کند، اما باید دست‌کم طی یک هفته کار ساخت دیوار استنادی اطراف منار آغاز شود تا جاری شدن سیلاب نتواند به آن خسارت برساند.

بر اساس یافته‌های کارشناسان فنی اداره عملیاتی ریاست‌جمهوری اگر طی روزهای پیش ‌رو در مناطق اطراف منار جام سیلاب جاری شود، به احتمال بسیار زیاد این آبده‌ تاریخی تخریب خواهد شد و برای نجات آن هم به صورت اضطراری باید کار شود.

اداره محلی ولایت غور هم می‌گوید فرصت برای ساخت دیوار استنادی بسیار اندک است و با آغاز سیلاب‌های فصلی زمینه‌ی رفتن کارشناسان و کارگران به منطقه محدود می‌شود.

منار جام غور پس از قطب منار در دهلی، بلندترین سازه‌ی خشتی جهان محسوب می‌شود و از معدود آثار تاریخی ثبت شده افغانستان در سازمان «یونسکو» است. باستان‌شناسان معتقد اند «قطب‌منار» در هند که بلندای آن به ۷۳ متر می‌رسد، نیز با الهام از منار جام در اوایل سده‌ی سیزدهم ساخته شده است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن