وضع محدودیت در وزارت معارف؛ کلاه کرایی موجود است

امین کاوه

معارف، سنگ‌بنا و ستون توسعه و دانش به حساب می‌رود، تا آن‌جا که تنها راه ثبات و تعالی کشور، توسعه و بهبود وضعیت معارف است. از همین‌ رو، تقویت آموزش و پرورش نخستین و کلیدی‌ترین گام‌ در همه ابعاد توسعه تلقی می‌شود.

نظام سیاسی و اجتماعی‌ای به پویایی و بالنده‌گی می‌رسد که در عرصه آموزش و پرورش سرمایه‌گذاری شود و فرایند آموزش متناسب با جهان مدرن و واقعیت‌های نوین آموزشی سازگار گردد تا میزان درک درست و آگاهی جامعه نسبت به دانش و علم فربه‌تر شود.

معارف افغانستان در دو دهه گذشته به رغم سرازیر شدن میلیون‌ها دالر از سوی جامعه جهانی، نه‌تنها نتوانست آن‌چه را شایسته یک نظام آموزشی مدرن، دانش‌محور و توسعه‌آفرین باشد، انجام دهد، بلکه درگیر عصبیت‌های قومی، مذهبی و سیاسی شد و فرصت‌های زیادی را از دست داد. با در‌نظرداشت مؤلفه‌ها و بسترهای آموزش مدرن در جهان، می‌توان ادعا کرد که نظام آموزشی افغانستان یکی از کهنه‌ترین و ابتدایی‌ترین نظام‌های آموزشی جهان به شمار می‌رود که حتا نمی‌تواند با کشورهای همسایه نیز رقابت کند.

آن نظام‌های سیاسی جوامع‌شان را به توسعه رسانده‌اند که در عرصه معارف سرمایه‌گذاری شایسته انجام داده‌اند؛ زیرا آموزش  و پرورش از مؤلفه‌های مهم و حیاتی توسعه، ثبات و آگاهی به حساب می‌رود که روحیه جمعی، کار جمعی و شعور جمعی را به فرهنگ ماندگار، پویا و کارامد تبدیل می‌کنند.  نظام آموزشی که نتواند از آموزش‌های مخرب و ویرانگر جلوگیری کند، باعث رشد افراطیت و بنیادگرایی نیز خواهد شد.

پیش از استقرار طالبان، با وجود کاستی‌های فراوان در راستای نظام آموزشی، خوش‌بینی‌های زیادی هم شکل گرفته بود که وضعیت آموزش و پرورش در کشور متحول می‌شود و نصاب درسی معارف مورد بازنگری قرار می‌گیرد؛ چون فرصت‌ها و بسترها برای گذار از این مرحله نیز به میان آمده بود؛ اما با سقوط نظم جمهوریت، کابوس سیاه عقب‌گشت، بار دیگر بر پیکر معارف کشور سایه افگند.

طالبان در نخستین اقدام‌شان زنان و دختران را از حق آموزش منع کردند و سپس به وضع محدودیت‌ها علیه معارف کشور پرداختند و پس از هشت ماه هنوز هم دروازه مکتب‌ها به روی دختران بسته‌ است. زمستان معارف افغانستان را به این زودی‌ها بهار در پیش نخواهد بود.

وزارت معارف که یکی از کلیدی‌ترین نهادهای آموزش و پرورش در کشور است، باید از سوی نخبه‌ترین و با‌تجربه‌ترین فرد در نظام آموزشی رهبری و مدیریت شود؛ کسی که با لباس دانش مدرن و اندوخته‌های علمی آراسته باشد. در حال حاضر اما معارف از سوی فردی اداره می‌شود که درجه تحصیلی‌اش هنوز بر خانواده معارف افغانستان روشن نیست. در حالی‌ که این وزارت، یکی از وزارت‌های برنامه‌ریز و اداره‌کننده تمام مکتب‌های دولتی و خصوصی و در کل نظام آموزشی کشور است، از سوی کسی مدیریت می‌شود که آن‌چه تجربه اندوخته، طالب بودن است و آن‌چه تخصص دارد، باز هم طالب بودن است.

وزارت معارف‌ که در مدیریت طالبان قرار دارد، پس از محرومیت دختران از حق آموزش، دست به وضع محدودیت‌های دیگر نیز زده ‌است. در نامه متحدالمال که از سوی این وزارت صادر شده، آمده است که تمام کارمندان مرد این وزارت در نماز جماعت حاضر شوند و کلاه بر سر داشته باشند و کارمندان زن حجاب شرعی را مراعات کنند.

در تازه‌ترین اقدام این وزارت برای مراجعان بدون کلاه و ریش نیز اجازه ورود نمی‌دهد. کسانی ‌که برای طی مراحل اسناد خود یا فرزندان‌شان به این نهاد مراجعه می‌کنند، مکلف‌اند ریش داشته باشند و کلاه بر سر کنند.

جلال‌الدین جلال، یکی از مراجعه‌کننده‌گان این وزارت، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که به هیچ کسی بدون داشتن کلاه اجازه داخل شدن به وزارت معارف نمی‌دهند.

او می‌گوید که امروز وقتی می‌خواسته است جهت طی مراحل اسنادش به وزارت معارف مراجعه کند، از سوی نیروهای طالبان به دلیل نداشتن کلاه به او اجازه ورود داده نشده‌ تا این‌که کلاهی را کرایه گرفته‌ است.

در همین حال امید احمدی، یکی دیگر از مراجعه‌کننده‌گان، در صفحه فیس‌بوکش نگاشته است: «بدون کلاه پیش‌چاک، اجازه نمی‌دادند که کسی داخل وزارت شود.»

او هم‌چنان نگاشته است که چند نفر از «کلاه پیش‌چاک‌دار» در مقابل دروازه ورودی وزارت معارف نشسته‌اند که هم کلاه به کرایه می‌دهند و هم به فروش می‌رسانند.

جمشید خالقیار که بدون کلاه به وزارت معارف مراجعه کرده است، به روزنامه ۸صبح می‌گوید که مراجعان باید به منظور طی مراحل اسناد‌شان «تاقین» یعنی کلاه بر سر کنند. به گفته‌ او، در مقابل دروازه ورودی وزارت معارف اگر کسی کلاه بر سر نداشته باشد، برایش اجازه داخل شدن داده نمی‌شود.

خالقیار تصریح می‌کند که مراجعه‌کننده‌گان یک تاقین (کلاه) را به بهای ۱۵۰ افغانی از مقابل دروازه وزارت معارف می‌خرند و بعد برای انجام امورشان داخل می‌روند.

ضیا رسا، یکی از مراجعه‌کننده‌گان دیگر وزارت معارف، این کار طالبان را شرم‌آور می‌خواند و می‌گوید: «چه چیزهایی را گرفتند و چه چیزهای دیگر را علاوه خواهند کرد؟»

مصور حق‌پرست که به وزارت معارف مراجعه کرده ‌است، نیز تأیید می‌کند که کلاه‌فروشان در مقابل دروازه وزارت معارف اعلام می‌کنند: «کلاه کرایی موجود است. بی‌کلاه نروید که نمی‌ماند.»

در همین حال شماری از آگاهان امور آموزش این اقدام طالبان را نکوهش می‌کنند و می‌گویند این کار طالبان باعث دل‌سردی و نا‌امیدی خانواده‌ها از نظام آموزشی کشور می‌شود.

به گفته این آگاهان، طالبان باید در راستای کیفیت آموزش، بازگشایی مکتب‌های دختران و فراهم کردن فرصت‌های آموزشی بکوشند، نه این‌که مردم را از آموختن نیز مأیوس سازند.

گفتنی است که یوناما در دوصدمین روز بسته ماندن مکاتب دختران در کشور، گفته است که در سیاره زمین تنها یک رژیم مانع آموزش دختران می‌شود.

دکمه بازگشت به بالا