نامه‌ی یک شرکت تولید مواد غذایی به والی هرات: ماشین‌آلات‌ خود را آتش می‌زنم

سیدحسن حسینی

شماری از شرکت‌های تولیدی در هرات از احتمال بسته شدن برخی از این شرکت‌ها به دلیل بی‌توجهی دولت، ورود بی‌رویه کالا از ایران و فساد گسترده در گمرک‌ها خبر می‌دهند.

۸صبح به اسنادی دست‌یافته که نشان می‌دهد حتا یک شرکت تولیدی طی نامه‌ای رسمی عنوانی والی هرات، هشدار داده‌ که کالای تولیدی‌ و ماشین‌آلاتش را در مقابل دفتر کار والی هرات در اعتراض به بی‌توجهی دولت، فساد و ورود بی‌رویه کالای مشابه آتش خواهد زد.

ورود کالای مشابه از کشورهای همسایه و به خصوص ایران به بازار هرات، بارها سر و صدای سرمایه‌گذاران و صنعت‌گران داخلی را بلند کرده است.

با نگاهی گذرا به بازار داخلی هرات، دیده می‌شود که بیش‌تر اجناس داخل قفسه‌های دکان‌های خواروبار فروشی، پر شده از کالای ایرانی.

از کیک و بیسکویت تا انواع آب‌میوه و جوس، با آن‌که هر کدام این اجناس در خود هرات تولید می‌شود اما گویا با گذشت هر روز، بازرگانان رغبت و اشتیاق بیش‌تری برای واردات این نوع کالا نشان می‌دهند.

در آن‌سوی مرز، به نقل از خبرگزاری دولتی ایران «ایرنا»  مقام‌های گمرک دوغارون در روزهای پایانی سال گذشته‌ی خورشیدی، صادرات این کشور به هرات از طریق این مرز را با ۵۷ درصد افزایش گزارش دادند.

در گزارش ذکر شده که محمد کوه‌گرد، مدیرکل گمرک دوغارون در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا، ارزش کالای صادر شده به افغانستان را ۲ میلیارد و ۲۴۲ میلیون دالر ذکر کرده و افزوده که این مقدار صادرات از نظر ارزش نسبت به مدت مشابه سال قبل آن ۵۷ درصد افزایش داشته است.

 در بخش دیگری از گزارش به رقم کالای وارداتی از کشور افغانستان به ایران اشاره شده و آمده: «در این مدت ۱۲ هزار و ۵۱۶ تن انواع کالا به ارزش ۱۳ میلیون و ۱۹۱ هزار دالر از طریق گمرک دوغارون وارد ایران شده که از نظر ارزش ۳۲ درصد و از نظر وزن ۴۵ درصد کم‌تر از مدت مشابه پارسال است.»

هم‌چنان به نقل از آقای کوه‌گرد، مدیر کل گمرک دوغارون ایران، ۹۰ درصد کالای صادراتی از گمرک دوغارون به مقصد شهر هرات، دومین بازار اقتصادی افغانستان منتقل و در مجموع یک سوم کالای مورد نیاز بازارهای کشور همسایه «افغانستان» از طریق گمرک مرزی دوغارون تامین می‌شود.

 

«ماشین آلات کارخانه‌ام را آتش می‌زنم»

در سوی دیگر این‌جا در هرات، شماری از صنعت‌گران و سرمایه‌گذاران در شهرک صنعتی این ولایت با نگرانی از این وضع، دولت افغانستان را مقصر اصلی می‌دانند. پیش از این در روزنامه‌ی ۸صبح گزارشی از قاچاق مواد غذایی ایرانی از طریق مرزهای رسمی افغانستان با ایران نشر شد.

در گزارش گفته شده بود که مواد غذایی نزدیک به فاسد شدن، از طریق گمرک اسلام‌قلعه به راحتی وارد بازار هرات شده و از این مسیر به سایر ولایت‌های کشور فرستاده می‌شود.

اسناد رسیده به روزنامه‌ی ۸صبح نشان می‌دهد که یک شرکت خصوصی تولیدی گوشت فرآورده شده و لبنیات با فرستادن شکایت‌نامه‌ای به دفتر والی هرات، خواهان جلوگیری از ادامه‌ ورود مواد غذایی شده که در هرات تولید می‌شود.

شرکت تولیدی مواد غذایی و لبنی گل‌بهار آریا که در تولید سوسیس، پنیر پیتزا و همبرگر فعالیت دارد، به تاریخ ۱۰/۲/۱۳۹۸ شکایت‌نامه‌ای را به دفتر والی هرات فرستاده است.

 در این شکایت نامه ذکر شده که فساد گسترده در گمرک اسلام قلعه‌ی هرات دلیل بزرگی برای قاچاق روزانه تا مرز ده‌ها تن مواد غذایی به بازار داخلی هرات است.

در این شکایت نامه ذکر شده که فساد در گمرک اسلام قلعه و کمیساریای اسلام قلعه به حدی گسترده است که در کنار گمرک دولتی، یک گمرک موازی مجازی هم فعالیت دارد. این کارخانه‌ی تولیدی در شکایت‌نامه‌اش وجود شبکه‌های مافیایی و عامل فساد در گمرک اسلام قلعه عامل بزرگی برای فرستادن مواد تاریخ گذشته و نزدیک به فساد را به بازار داخلی هرات دانسته است.

در بخشی از شکایت نامه به دفتر والی هرات هشدار داده شده که اگر برای جلوگیری از تداوم این روند برنامه‌ی منظمی روی دست گرفته نشود، تمام ماشین آلات این کارخانه که نزدیک به سه میلیون دالر هزینه‌ی سرمایه‌گذاری آن شده است، به رسم اعتراض علیه وضع موجود مقابل دفتر والی هرات به آتش کشیده می‌شود.

 

«فساد شبکه‌ای» در گمرک اسلام قلعه

دامنه‌ی شکایت‌ها از فساد گسترده در گمرک مرزی افغانستان با ایران تنها به این شرکت خلاصه نمی‌شود. اتاق صنایع و معادن هرات هم به جرگه‌ی معترضان وضع موجود پیوسته است. حمیدالله خادم، رییس اتاق صنایع و معادن هرات در گفت‌وگو با روزنامه‌ی ۸صبح از برنامه‌های حمایتی دولت از سرمایه‌گذاران استقبال می‌کند. آقای خادم به این نظر است که دولت برنامه‌های متفاوتی برای حمایت از سرمایه‌گذاران روی دست گرفته اما تطبیق قوانین در مرزها و به خصوص گمرک اسلام قلعه با مشکل روبه‌رو است. رییس اتاق صنایع و معادن هرات تصریح می‌کند که با توجه به رشد روز افزون کارخانه‌های تولیدی در سال‌های گذشته در هرات، دولت باید برای کسب اعتماد سرمایه‌گذاران و صنعت‌گران، به تطبیق قوانین در گمرک‌های کشور توجه بیش‌تر داشته باشد.

 آقای خادم اضافه می‌کند که ماده‌های قانون باید از روی ورق برداشته شده و در عمل در گمرک‌ها پیاده شود. وجود فساد گسترده در گمرک اسلام‌قلعه در هرات از مهم‌ترین معضلات سرمایه‌گذاران و تاجران به حساب می‌رود. هم اکنون دست‌کم ۳۰۰ کارخانه در شهرک صنعتی هرات فعالیت دارند و نزدیک به ۲۵ هزار زن و مرد در کارخانه‌‌های مختلف تولیدی این ولایت مشغول به کار اند.

 

مافیا؛ رقیب قدر دولت

با این حال، آگاهان امور اقتصادی نگاه دیگری به قضیه دارند. یعقوب مشعوف، آگاه امور اقتصادی در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح، دولت را به نداشتن برنامه اقتصادی مناسب با وضعیت کشور متهم می‌کند. آقای مشعوف می‌گوید که نبود چنین قانونی سبب شده که افغانستان با توجه به پیشینه‌ی درخشانی که داشته، حالا به کشور مصرفی تبدیل شود.

او به این نظر است که دولت باید با در دست گرفتن سیاست ارزی درست و مناسب و ایجاد اشتغال در بازار برای مبارزه با وضعیت موجود ایستاده‌گی کند. آقای مشعوف اضافه می‌کند که نسبت به تراکم جمعیت و ظرفیت‌های موجود هرات، برنامه‌های دولت ضعیف بوده است و برای برون‌رفت از این چالش، نیاز است که برنامه‌های کوتاه‌مدت، بلند مدت و میان مدت اقتصادی اجرایی شود.

 در همین حال آقای مشعوف به این نظر است که طرح انتقال گمرک هرات به بندر اسلام قلعه از نظر تیوری درست و اصولی است اما نظر به شرایط عینی و وجود شبکه‌های مافیایی در این گمرک مرزی، نتیجه‌ی مؤثری نداشته است.

در همین حال اداره محلی هرات می‌گوید که برای جلوگیری از ورود کالای قاچاقی به داخل، به مقام‌های دولتی در مرزها و گمرک اسلام قلعه هدایت داده شده است تا با خاطیان مطابق قانون برخورد کنند.

جیلانی فرهاد، سخنگوی دفتر والی هرات می‌گوید که نظر به تقاضای این شرکت تولیدی، برخورد جدی با متخلفان در دستور کار قرار گرفته است.

با تمام این‌ها اما گویا هنوز نتیجه‌ی قابل قبولی برای مردم و سرمایه گزاران شهرک صنعتی هرات از این هدایت دفتر والی هرات به دست نیامده است.

 از دید مردم، اداره‌ی محلی هرات فقط با بازی کلمات سعی در پوشاندن حقایق دارد و توان برخورد با متخلفان و شبکه‌های مافیایی را ندارد.

هرات در غرب افغانستان، قطب اقتصادی کشور شناخته می‌شود اما حضور شبکه‌های مافیایی در دولت و بیرون از آن، امان سرمایه‌گذاران  و صنعت‌گران را بریده است.

Comments are closed.