ترک وطن؛ تحصیل‌کرده‌گانی که کار از دست داده‌‌اند

حسین‌علی حیدری

به پاکستان مهاجر شده‌ است. آینده‌اش را خوب یا بد تصور نمی‌تواند. حیران است و این روزها را با دشواری‌ سپری می‌کند. احمد سلیم‌یار پیش از افتادن کابل به دست طالبان، استاد یکی از دانشگاه‌های خصوصی بود. وقتی دانشگاه‌ها تعطیل شد، بین بیکار ماندن و مهاجرت، رفتن به پاکستان را انتخاب کرد.

احمد سلیم‌یار می‌گوید که بیکاری یکی از چالش‌های مهم و جدی فرا‌روی حکومت طالبان است. وی می‌افزاید که بیش‌تر زنان و مردان شاغل هم اکنون بیکار شده‌اند. به گفته وی، اگر طالبان برای تحصیل‌کرده‌گان اشتغال‌زایی نکنند، فرار مغزها از کشور بیش‌تر خواهد شد.

سلیم‌یار تصریح می‌کند: «در صورتی که بیکاری افزایش پیدا کند، دزدی و قتل هم زیاد می‌شود. در همین روزها هم دزدان بیکار نمی‌نشینند، توقع مردم این بود که طالبان جلو دزدان را می‌گیرند، اما این کار را نتوانستند. مطمین هستم، اگر بیکاری و فقر افزایش یابد، دزدی کم نمی‌شود.»

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی و معین وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، گفته است که نگرانی مردم را درک می‌کند و به‌زودی این وضعیت بهبود می‌یابد. آقای مجاهد گفته است که تاجران سرمایه‌های‌شان را به داخل کشور می‌آورند. تا هنوز سرمایه‌گذاران به‌صورت رسمی در این مورد چیزی نگفته‌اند. در گذشته به دلیل ناامنی و مصون نبودن جان و مال، بیش‌تر سرمایه‌گذاران پول‌های‌شان را به خارج از کشور انتقال داده بودند.

کابل حدود چهل روز پیش به دست طالبان افتاد. در طول این مدت، بیکاری بر روان و زنده‌گی هزاران خانواده در کشور تاثیر منفی و سوء گذاشته است.

سمانه حسینی، دانش‌آموخته رشته خبرنگاری دانشگاه کابل است. خانم حسینی ازدواج کرده و یک فرزند دارد. وی پیش از این در یکی از رسانه‌های خصوصی به‌عنوان خبرنگار کار می‌کرد. سمانه حسینی از بیکاری خسته شده است و تلاش دارد برای بیرون شدن از معضل بیکاری و فقر، مهاجرت کند.

خانم حسینی می‌گوید بیکاری یکی از معضلاتی است که از گذشته تا اکنون همواره در جامعه ما وجود داشته، اما متاسفانه با روی کار آمدن طالبان، این روزها بیکاری بیش‌تر شده است. حسینی می‌افزاید: «من هم به‌عنوان یک خبرنگار، اکنون در خانه هستم و رسانه‌ای که در آن کار می‌کردم، فعالیت‌هایش متوقف شده است. از سویی هم زنان شاغل به‌خصوص خبرنگاران از کار کردن محروم هستند و همین امر باعث شده تا با وضعیت بد اقتصادی مواجه شوم و هم‌چنین آینده‌ روشنی نداشته باشم.»

وی می‌گوید نه‌تنها من، بلکه خیلی از خانواده‌ها در حال حاضر با مشکلات بیکاری دست و پنجه نرم می‌کنند و هر روز نسبت به دیروز این مشکلات بیش‌تر می‌شود. سمانه حسینی خاطر‌نشان می‌کند: «زنانی که در گذشته، بخشی از خرج خانواده‌های‌شان را تامین می‌کردند، فعلاً از کار کردن محروم هستند و این برای خیلی از خانواده‌ها وضعیت بد و دشواری را ایجاد کرده است. بدون شک اگر به مشکلات بیکاری توجه جدی صورت نگیرد، این وضعیت بد و بدتر خواهد شد.»

سازمان بین‌المللی مهاجرت در گزارشی تحت عنوان «ارزیابی نیازمندی‌های مبتنی بر جامعه» که براساس آمار نیمه دوم سال ۲۰۲۰ میلادی تهیه شده است، نشان می‌دهد که ۷۲ درصد شهروندان بالای ۱۸ سال در افغانستان، به‌ویژه ۵۶ درصد مردان، بیکار‌ند. براساس آمارهای این نهاد، بیش‌ترین درصدی بیکاری نسبی در کنر، لغمان، لوگر، پکتیا، پکتیکا کابل و غزنی ثبت شده است. این آمار اما در ولایت‌های نورستان، جوزجان، بامیان، دایکندی و سرپل به دلیل نبود اقتصاد زراعتی مکانیزه شده، تقاضای بلند کارگران و تراکم پایین نفوس، کم‌تر است. در بحث مردان، ولایت‌های لغمان، کنر، وردک، پروان، لوگر، پکتیا و پکتیکا در صدر فهرست قرار دارند و جوزجان،‌ سرپل، بامیان، کندز، هرات و فاریاب در رده‌های آخر جای گرفته‌اند.

بیکاری در حکومت گذشته نیز یکی از معضل‌های جدی بود. با تسلط طالبان بر کشور، این نگرانی بیش‌تر شده است. براساس یافته‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت، افراد در افغانستان به ترتیب براساس شاخصه‌های تجربه کاری، ارتباطات با صاحب کار، سن کم، ارتباط با کارمندان، سواد، جنسیت، پیشنهادات، اسناد تحصیلی، سن زیاد، مهارت‌های زبان، محل اصلی سکونت، دانستن زبان‌های خارجی و قومیت استخدام می‌شدند.

گرچند حکومت غنی دیگر وجود ندارد، اما نگرانی تحصیل‌کرده‌گان از معضل بیکاری کاهش نیافته است. محمدحسین پیش از این ویراستاری و ترجمه می‌کرد، اما اکنون به دلیل بیکاری کشور را ترک کرده است. وی می‌گوید که یکی از مشکلات عمده جوانان پس از سقوط نظام، بیکاری است. محمدحسین می‌گوید: «با سقوط دولت پیشین و خارج شدن موسسات و نهادهای خارجی از کشور، هزاران تن بیکار شدند. در کنار کارمندان دولت، تعداد زیادی از جوانانی که در کارهای شخصی و خصوصی مصروف بودند، نیز کارهای‌شان را از دست دادند.» وی می‌افزاید که در شهرهای بزرگ مردم از خرید اشیا و اجناس غیر‌اولیه دست کشیده‌اند تا بتوانند مخارج اولیه خانواده‌های‌شان را فراهم کنند. محمدحسین خاطرنشان می‌کند که اگر طالبان به مشکلات اقتصادی و بیکاری مردم رسیده‌گی نتوانند، به‌زودی غم نان و گرسنه‌گی باعث اعتراضات و مشکلات گسترده در کشور خواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا