انفجارهای کابل و مزارشریف؛ آیا طالبان ناتوان از تأمین امنیت و یا «شریک دزد و رفیق قافله‌سالار» هستند؟

علی حمیدی

خلاف تبلیغ گسترده روایت «امنیت سراسری» طالبان، روز چهارشنبه، ۴ جوزا، کابل و شهر مزارشریف شاهد انفجارهای خونینی بود که پیش از این نیز سابقه داشته است. این انفجارها پرتلفات بوده است و منتقدان و مخالفان طالبان با توجه به این رویدادها، فرضیه‌های «ناتوانی طالبان در تأمین امنیت» و یا هم «شریک دزد» و «رفیق قافله‌سالار» بودن این گروه را مطرح می‌کنند. مدت‌ها است که در مورد اختلاف درونی طالبان و درگیری پیدا و نهان طالبان بر سر قدرت سخن می‌رود و شایبه این‌که حملات خونین از سوی حلقات درونی این گروه انجام می‌شود، از سوی «جبهه مقاومت ملی» مطرح شده است. جبهه مقاومت ملی گفته است که کنترل طالبان بر قطعات انتحاری از کف‌شان بیرون شده است و به این ترتیب طالبان را عامل حملات خونین معرفی کرده‌ است.

انفجارها در مزارشریف، موترهای مسافربری را هدف قرار داده است و در مناطقی رخ داده که بیش‌تر ساکنان آن هزاره‌ و شیعه‌ هستند. مشابه این حملات در گذشته نیز در این مناطق رخ داده که پرتلفات بوده است. مقام‌های طالبان در بلخ، تلفات انفجارهای شهر مزارشریف را که عصر چهارشنبه و به‌صورت پی‌هم رخ داد، ۹ کشته و ۱۵ زخمی اعلام کرده‌اند. منابع مردمی می‌گویند که ارقام واقعی بیش از آن است که طالبان اعلام کرده‌اند. انفجار نخست یک موتر تونس را در مربوطات ناحیه پنجم شهر مزارشریف هدف قرار داد که بیش‌تر سرنشینان آن باختند. دو انفجار دیگر در دو موتر «فلان‌کوچ» در منطقه کارته آریانا از مربوطات حوزه دهم شهر مزارشریف نیز رخ‌ داد.

در کابل، مسجد زکریا در مربوطات حوزه چهارم شهر کابل هدف حمله انفجاری بود. خالد زدران، سخنگوی فرماندهی امنیه طالبان برای کابل، گفته است که این انفجار در چهارراهی ترافیک، از مربوطات حوزه چهارم، در داخل مسجد حضرت زکریا رخ داده است. این رویداد ناشی از مواد جاسازی شده بوده است. او شمار تلفات را شش کشته و ۱۸ زخمی اعلام کرده است. شفاخانه ایمرجنسی کابل که چندی پیش طالبان از این نهاد خواسته بود شمار تلفات رویدادهای امنیتی را نشر نکند، از انتقال ۲۲ زخمی به این شفاخانه خبر داده که پنج تن آن‌ها جان باخته‌اند. در کنار این، شماری از زخمی‌ها و کشته‌گان به شفاخانه حیات که به نظر می‌رسد یک شفاخانه خصوصی است، انتقال داده شده‌اند.

وحید فرزه‌ای، حقوق‌دان، که در لحظه انفجار در داخل مسجد زکریا بوده است، به روزنامه ۸صبح می‌گوید که این انفجار پس از گزاردن نماز «فرض» رخ داده و صدای انفجار مهیب بوده است. فرزه‌ای می‌گوید که به علت شدت انفجار، گوش‌هایش آسیب دیده  و فکر می‌کرده که انفجار خطرناک نبوده است، اما چندین جنازه را دیده است که به شفاخانه «الحیات» انتقال داده‌اند. او احتمال می‌دهد که بیش از ۱۰ نفر در اثر این انفجار کشته شده‌اند.

انفجارهای خونین و مرگبار پس از تسلط طالبان بر افغانستان، خلاف آن‌چه تبلیغ می‌شد، ادامه یافته است. حتا تجمع رهبران طالبان در کابل نیز از این حملات در امان نمانده‌ است. روز یکم جوزا که رهبران طالبان در هوتل استقلال در جاده میدان هوایی کابل گردهم آمده بودند، انفجاری رخ داد که مسوولیت را هم‌زمان جبهه‌ موسوم به «آزاده‌گان» و گروه داعش به‌صورت جداگانه برعهد گرفته‌اند. جبهه آزاده‌گان می‌گوید که ادعای داعش دروغ است و طالبان و داعش دو روی یک سکه‌اند. پیش از این نیز بر تجمع طالبان در کابل حمله شده بود. این نوع حمله اما نسبت به حملاتی که غیرنظامیان، گروه‌های خاص و شهروندان را هدف قرار می‌دهد، بسیار اندک بوده است.

پس از تسلط طالبان، کابل، هرات، کندز، قندهار و بلخ شاهد حملات مرگبار در مساجد، مکاتب، موترهای مسافربری، میدان‌های ورزشی و خانقاه‌ها بوده‌اند. مسوولیت بخشی از این حملات را داعش برعهده گرفته است. با این حال، طالبان به رغم حملاتی که ده‌ها کشته و زخمی برجای گذاشته است، هم‌چنان از امنیت سراسری سخن می‌گویند.

حملات در مزارشریف و کابل واکنش‌هایی را نیز به همراه داشته است. حامد کرزی، رییس جمهور پیشین، در پیامی، این حملات را «جنایت بشری» و در تضاد با همه اصول و ارزش‌های انسانی می‌داند. او پیشنهاد کرده است که برای جلوگیری از «دسایس بیگانه‌گان» و تأمین صلح و ثبات پایدار در کشور، اتحاد و اتفاق تقویت و گفتمان ملی آغاز شود. او این را، یگانه شیوه نجات کشور می‌داند. عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی پیشین، نیز مانند کرزی هدف قرار دادن مساجد و حمله بر شهروندان بیگناه را خلاف موازین اسلامی و ارزش‌های انسانی و در نتیجه جنایت بشری عنوان کرده است. با این حال، او برای بیرون‌رفت از وضعیت، هیچ راه حلی پیشنهاد نکرده است.

محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان و عضو شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان، در واکنش به این رویداد گفته است که طی سه حمله انفجاری در کارته سلطان بابه علی‌شیر، منطقه علی‌چوپان و کارته آریانای شهر مزارشریف، ده‌ها «هزاره بی‌دفاع» کشته و زخمی شده‌اند. به گفته او، در انفجاری که در مسجد حضرت زکریا در چهارراهی ترافیک شهر کابل رخ داده است، نیز شهروندان سنی افغانستان هدف قرار گرفته‌اند. به باور محقق، مجموع این حوادث نشان می‌دهد که طالبان «توانایی تأمین امنیت» مردم را ندارند و یا این‌که خودشان «شریک دزد و رفیق قافله‌سالار» هستند. طالبان در مورد اظهارات مخالفان خود، هنوز واکنشی نشان نداده‌اند.

دکمه بازگشت به بالا