حکم صادر کردن درباره نوع نظام، پیش از وقت است

تازه‌ترین پیام رهبر طالبان که به مناسبت عید نشر شده است، نشان می‌دهد که رهبری طالبان درباره آینده افغانستان دچار خوش‌بینی‌های پیش از وقت شده است.

این پیام که در آن از آتش‌بسی که در عید فطر اعلام شده بود خبری نیست، لحن محتاطانه‌ای دارد و به جنگ نیز اشاره‌ای نشده است. گروه طالبان اما ساعاتی بعد در اعلامیه‌ دیگری در ایام عید قربان آتش‌بس اعلام کرده است. دولت از اعلام آتش‌بس سه روزه طالبان استقبال کرده است. محمداشرف غنی، رییس جمهور، به نیروهای امنیتی دستور داده است که آتش‌بس را رعایت کنند و تا زمانی که از طرف طالبان آتش‌بس نقض نشود، هیچ‌گونه عملیاتی را در برابر این گروه اجرا نکنند.

با وجودی که چندی پیش سخنگوی طالبان جنگ را تنها انتخاب این گروه عنوان کرده بود، اما در پیام رهبر این گروه بیش‌تر بر رهایی زندانیان، خروج نظامیان خارجی، روند صلح، روابط با جامعه جهانی و شکل نظام آینده اشاره شده است و جنگ‌جویان طالبان نیز در این پیام به جنگ تشویق نشده‌اند. او در این پیام از حکومت افغانستان خواسته شده است تا موانع فراراه روند صلح را برطرف کند.

مهم‌ترین نکته در این پیام اشاره و تاکید رهبر طالبان بر «نظام خالص اسلامی» است. در حالی که در این پیام از نوعیت نظام خالص اسلامی چیزی نیامده است، اما می‌توان نظام اسلامی مورد نظر طالبان را حدس زد؛ هرچند در این پیام هم‌چنان آمده است که این گروه به «انحصار قدرت» نمی‌اندیشد و افغانستان را «خانه مشترک همه» می‌داند.

طالبان بر شروع مذاکرات صلح تاکید دارند و از جانب حکومت خواسته‌اند تا موانع این خواسته را برطرف کند، اما آن‌ها هرگز حتا حاضر نشده‌اند آتش‌بس اعلام کنند تا حسن نیت‌شان از جانب مردم افغانستان در پیوند با صلح جدی به نظر برسد. در شرایطی که حکومت افغانستان از برقراری آتش‌بس سخن می‌گفت، حملات طالبان هم‌چنان ادامه یافت‌. با این حال چگونه می‌توان بر صداقت این گروه درباره مذاکرات صلح باور داشت. این گروه حتا برای این‌که به مردم تصویر صلح‌آمیزتری از خود به نمایش بگذارد، حاضر به پایان حملاتش به جز در روزهای عید فطر نشده است.

حتا اگر کارشکنی‌هایی نیز در مسیر مذاکرات بین‌الافغانی به میان آمده باشد، بهانه این کارشکنی‌ها را طالبان فراهم کرده‌اند.

رها نشدن ۵۹۲ تن از اسیران طالب که از جانب حکومت متهم به داشتن پرونده‌های جرمی‌اند، مساله دیگری بود که باعث شد تا مذاکرات صلح به بن‌بست رو‌به‌رو شود و هنوز از شکستن این بن‌بست خبری نیست.

هرچند دور تازه سفرهای زلمی خلیل‌زاد آغاز شده است، اما تا اکنون درباره شکسته شدن بن‌بست پیش‌آمده خبرهای امیدوار‌کننده‌ای به گوش نمی‌رسد.

از سوی دیگر طالبان همواره پیش از این‌که مذاکرات شروع شود و آجندای مذاکرات مشخص گردد، درباره نظام مورد نظرشان سخن می‌گویند. هرچند سخن گفتن از نوع نظامی که طالبان می‌خواهند، از جانب آن‌ها طبیعی به نظر می رسد، اما در آستانه شروع مذاکرات بین‌الافغانی که حالا به بن‌بست رسیده است، بهتر است در این باره با احتیاط بیش‌تر سخن بگویند؛ چرا که نوع نظام در قانون اساسی افغانستان تعریف شده است و آمدن هرگونه تغییری در قانون اساسی مستلزم برگزاری لویه‌جرگه تعدیل قانون اساسی است که تا آن مرحله راه درازی در پیش است و اگر قرار باشد تعدیلی در قانون اساسی به وجود بیاید، این روند مکانیزم‌های تعریف شده دارد. در آن صورت طالبان تنها یک طرف این روند خواهند بود و طرف دیگر مردم افغانستان هستند که پیش‌تر درباره نوع نظام و قانون اساسی تصمیم خود را گرفته‌اند.

طالبان زمانی که به جنگ‌جویان‌شان از نظام خالص اسلامی نوید می‌دهند، باید بدانند که هر تصمیمی درباره نوع نظام از مکانیزم‌های تعریف شده در قانون اساسی می‌گذرد و چنین چیزی در چارچوب مذاکرات بین‌الافغانی مقدور نیست و مذاکرات بین‌الافغانی تنها می‌تواند باب چنین بحثی را باز کند.

از سوی دیگر در ماده اول قانون اساسی افغانستان بر اسلامی بودن جمهوری افغانستان تاکید شده است و مردم افغانستان پیشاپیش درباره نوعیت نظام تصمیم گرفته‌اند.

هرچند ابراز نظرهای طالبان درباره نوع نظام دلخواه‌شان طبیعی است، اما طالبان این را نباید از یاد ببرند که آن‌ها تنها یکی از گروه‌هایی هستند که در افغانستان حضور دارند. افغانستان کشور بزرگی است که در آن مردم از اقوام و مذاهب با طرز دیدهای گوناگون زنده‌گی می‌کنند و طالبان تنها یکی از این گرایش‌ها هستند.  بهتر است در چنین مواردی از از صدور هرگونه حکم قطعی جلوگیری شود و بحث‌ها درباره نوعیت نظام به موقع آن و به تصمیم تمام مردم افغانستان واگذار گردد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن