آیا در خرید دستگاه «سی‌تی‌اسکن» در هرات فساد شده است؟

محمدحسین نیک‌خواه

بررسی‌های روزنامه ۸صبح از سندهای خرید دستگاه «سی‌تی‌اسکن» برای شفاخانه‌ حوزه‌ای هرات نشان می‌دهد، گزارش «اداره بازرس» در مورد خرید دستگاه غیرواقعی و دچار اشکال اساسی است. بر اساس یافته‌های روزنامه ۸صبح بررسی‌های هیأت اداره بازرس در مورد خرید این دستگاه بدون حضور کارشناسان فنی طبی صورت گرفته است.

گزارش اداره بازرس نشان می‌دهد تفاوت نسبتاً زیادی در قیمت دستگاه هرات و سایر دستگاه‌های موجود در بازار وجود دارد، اما سندی که روزنامه ۸صبح به آن دست‌یافته نشان می‌دهد، روش نرخ‌گیری اداره بازرس از دستگاه‌های «سی‌تی‌اسکن» در بازار معیاری نبوده است.

از دید ریاست صحت عامه هرات، به احتمال زیاد افرادی که از نصب و راه‌اندازی دستگاه «سی‌تی‌اسکن» در شفاخانه‌ حوزه‌ای هرات متضرر می‌شوند، با دسیسه‌سازی و ارایه معلومات غلط به هیأت اداره بازرس، هیأت را در بررسی همه‌جانبه قضیه فریب داده‌اند.

فعالان مدنی، اعضای شورای ولایتی، اعضای کمیته نظارت بر مصرف بودجه کرونا و یک منبع معتبر در اداره‌ی محلی هرات، گزارش اداره‌ی بازرس در مورد خرید این دستگاه را غیرواقعی دانسته و خواهان بررسی دقیق و همه‌جانبه‌ی اسناد خریداری هستند.

شرکت فروشنده دستگاه «سی‌تی‌اسکن» و مقام‌های ریاست صحت عامه هرات نیز ادعا دارند، تمام اسناد مالی خرید، پرداخت محصول گمرکی، هزینه‌های انتقال دستگاه از آلمان تا هرات، نصب، آموزش کارمندان فنی و هزینه‌ی نگه‌داری دستگاه وجود دارد و هیچ موردی از حیف‌ومیل بودجه در آن دیده نمی‌شود.

دستگاه «سی‌تی‌اسکن» چیست؟

بر اساس معلومات ارایه شده در سایت‌های معتبر پزشکی، سی‌تی‌اسکن یا «تومُوگرافی کامپیوتری» به انگلیسی «Computed Tomography Scan» یکی از روش‌های پیش‌رفته‌ی تصویربرداری طبی است.

این دستگاه بیش‌ترین کمک را به بررسی ضایعات سیستم حرکتی بدن انسان به ویژه استخوان‌ها می‌کند. با پیش‌رفت فناوری استفاده از سی‌تی‌اسکن جز جدایی‌ناپذیر در تشخیص و تداوی بسیاری از بیماری‌ها شده است.

با استفاده از تصاویر سی‌تی‌اسکن می‌توان بافت‌های درون بدن را مشاهده کرد و شکل آن‌ها را به بررسی گرفت. با این اطلاعات می‌توان از وجود بیماری‌های احتمالی آگاه شد. این دستگاه برای تشخیص بیماری‌های قلبی، آسیب‌دیده‌گی مغز، شکسته‌گی استخوان‌ها و بیماری‌ گُرده نقش مهمی دارد.

پس از همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ در جهان، با توصیه «سازمان بهداشت جهانی» یکی از روش‌های سریع و دقیق تشخیص بیماری استفاده از دستگاه سی‌تی‌اسکن شناخته شد. با تصویربرداری دقیق از شُش‌ها از طریق این دستگاه، در زودترین فرصت فرد مبتلا به بیماری کووید-۱۹ شناسایی می‌شود.

چرا دستگاه «سی‌تی‌اسکن» خریداری شد؟

پس از همه‌گیری ویروس کرونا که نخستین موارد مثبت آن در هرات ثبت شد، حکومت مرکزی برای مهار بیماری کووید-۱۹ بودجه‌ای ویژه به ولایت‌ها فرستاد. در اوضاعی که انجام آزمایش کرونا به دلیل کم‌بود مواد و دستگاه‌های «پی‌‌سی‌‌آر» دشوار بود، راه‌کار بهتر و آسان‌تر برای تشخیص بیماری استفاده از دستگاه «سی‌تی‌اسکن» بود.

پس از بررسی اعضای کمیته‌ی مهار کرونا و ریاست صحت عامه با کارشناسان «تصویربرداری پزشکی» تصمیم مشترک کارشناسان فنی، پزشکان مطرح، اعضای کمیته‌ی مهار کرونا و ریاست صحت عامه بر این شد که دستگاه سی‌تی‌اسکن برای شفاخانه حوزه‌ای تهیه شود.

بر اساس نظر تخصصی کارشناسان، ریاست صحت عامه مکلف شد برای کارایی بیش‌تر و استفاده بهتر و طولانی‌مدت از دستگاه، سی‌تی‌اسکن را از یک شرکت معتبر با «برند» شناخته شده و مطمین خریداری کند.

پس از بررسی دستگاه‌های موجود در بازار و مقایسه کارکرد آن‌ها، تصمیم جمع این شد که دستگاه از شرکت «SIEMENS/زیمنس» آلمان که از کمپنی‌های معتبر در بخش تولید ماشین‌آلات طبی در جهان است خریداری شود.

پیش از خرید ماشین سی‌تی‌اسکن از کمپانی «SIEMENS/زیمنس» مشخص شد که دستگاه‌های چینایی و «مستعمل/دست‌دوم» در بازار ارزان‌تر از دستگاه آلمانی است، اما به دلیل مشکلات تخنیکی و کارایی نامناسب آن‌ها، فیصله شد تا ریاست صحت عامه ماشین سی‌تی‌اسکن را با هزینه‌ی انتقال، نصب و خدمات پس از فروش، از شرکتی معتبر خریداری کند.

گزارش اداره بازرس دقیق نیست

بر اساس یافته‌های هیأت اداره بازرس از خرید دستگاه سی‌تی‌اسکن در هرات، تفاوت نسبتاً زیادی میان مبلغ خرید دستگاه و «نرخ‌گیری» این اداره از بازار وجود دارد. در گزارش اداره بازرس قیمت خرید دستگاه در هرات «سی‌میلیون‌وهشت‌صدهزار» و قیمت دستگاه‌های موجود در بازار تقریباً «یازده میلیون» افغانی عنوان شده است.

بررسی هیأت اداره بازرس نشان می‌دهد بر مبنای «نرخ‌گیری» این نهاد از بازار میان قیمت خرید دستگاه سی‌تی‌اسکن هرات و دستگاه‌های بازار حدود «بیست میلیون» افغانی تفاوت وجود دارد، اما یافته‌های روزنامه ۸صبح نشان می‌دهد مقایسه‌ی اداره بازرس و نرخ‌گیری آن از بازار مشکل اساسی دارد.

روزنامه ۸صبح به قرارداد ۱۹ صفحه‌ای خرید دستگاه، فهرست‌ مصارف جانبی مانند هزینه‌های انتقال «هوایی/کارگو» ماشین از آلمان به کابل، هزینه انتقال زمینی از کابل به هرات، محصول گمرکی، ساخت اتاق معیاری برای دستگاه، هزینه‌ی راه‌اندازی و فعال‌سازی، آموزش کارمندان فنی، خرید «یوپی‌اس» برای تأمین برق و برخی هزینه‌های دیگر آن دست یافته است.

بر اساس یافته‌های روزنامه ۸صبح هیأت بررسی‌کننده اداره بازرس بدون در نظر گرفتن مصارف جانبی دستگاه، نوعیت و مُدل آن و از همه مهم‌تر این که دستگاه خریداری شده برای شفاخانه هرات غیرمستعمل و جدید است، اما دستگاه‌های موجود در بازار «دست/دوم» می‌باشد، به مقایسه قیمت آن پرداخته است.

بر اساس ادعای مسوولان بخش تجارتی شرکت «آسیا فارما» شرکت فروشنده دستگاه و کارشناسان فنی شرکت «SIEMENS/زیمنس» که برای نصب و راه‌اندازی ماشین سی‌تی‌اسکن در هرات حضور دارند، نمونه‌ی مشابه دستگاه با مدُل و ویژه‌گی‌های آن در بازار افغانستان وجود ندارد و نرخ‌گیری اداره بازرس دقیق نیست.

چرا تفاوت قیمت وجود دارد؟

معلوماتی که روزنامه ۸صبح به آن دست یافته که شامل قرارداد خرید دستگاه و فهرست هزینه‌های جانبی آن می‌شود نشان می‌دهد، ماشین سی‌تی‌اسکن مدل «Now Go Samatom» با ویژه‌گی «دست اول بودن» از کمپنی «SIEMENS/زیمنس» آلمان به مبلغ «۳۰۰هزار» دالر امریکایی معادل «۲۳میلیون» افغانی خریداری شده است.

افزون بر هزینه‌ی اصلی خرید ماشین، «۷۶هزارو ۸۷۵» دالر امریکایی معادل «پنج‌میلیون‌ونُه‌صدونُزده‌هزاروسی‌صدوهفتادوپنج‌» افغانی هزینه جانبی برای انتقال و نصب آن مصرف شده و خود ماشین به مبلغ «۴۰۰هزار» دالر امریکایی معادل «سی‌میلیون‌وهشت‌صدهزار» افغانی به ریاست صحت عامه هرات فروخته شده است.

شرکت «آسیا فارما» در پاسخ به پرسش روزنامه ۸صبح ادعا دارد که اسناد مالی خرید دستگاه، پرداخت پول به حساب شرکت «SIEMENS/زیمنس» و تمام مصارف جانبی انتقال و نصب ماشین وجود دارد، در خرید آن هیچ‌گونه فساد و حیف‌ومیل صورت نگرفته و مصارف کاملاً شفاف است.

به ادعای شرکت «آسیا فارما» نرخ فروش دستگاه در سایت انترنتی شرکت «SIEMENS/زیمنس» درج است و ماشین سی‌تی‌اسکن با قیمت یک‌سان برای تمام کشورها فروخته می‌شود و اداره بازرس می‌تواند از شرکت «SIEMENS/زیمنس» نرخ‌گیری کند.

جدول قیمت خرید و مصارف ماشین سی‌تی‌اسکن

شماره توضیحات مبلغ به دالر امریکایی
۱ خرید دستگاه Now Go Samatom از کمپنی Siemens ۳۰۰هزار
۲ هزینه انتقال دستگاه به صورت هوایی از آلمان تا کابل ۱۴هزارو۲۰۰
۳ محصول گمرکی ۱۴هزارو۳۷۵
۴ انتقال دستگاه از کابل به هرات ۱۵۰۰
۵ خرید «یو.پی.اس» باطری‌های برق‌دهنده برای دستگاه ۲۰هزار
۶ آماده‌سازی محل نصب دستگاه در شفاخانه حوزه‌ای هرات پنج‌هزار
۷ مالیات دولت/ چهار درصد از قیمت دستگاه ۱۶هزار
۸ مالیات دولت/ ۲۰ درصد از مفاد شرکت واردکننده دستگاه پنج‌هزارو۸۰۰
۹ نصب، راه‌اندازی، آموزش، یک‌سال خدمات، هزینه‌های تکت طیاره مهندسان شرکت «SIEMENS/زیمنس» و بودوباش آنان در هرات

 

بر دوش شرکت واردکننده

 

چه کسانی از نصب دستگاه ضرر می‌کنند؟

مقام‌های ریاست صحت عامه هرات می‌گویند پیش از خرید دستگاه سی‌تی‌اسکن بررسی‌ آنان نشان داد، نصب ماشین معیاری و با کیفیت سی‌تی‌اسکن یکی از مهم‌ترین نیازمندی‌های شفاخانه حوزه‌ای هرات است که ساکنان پنج ولایت زون غرب کشور برای درمان به آن مراجعه می‌کنند.

داکتر عبدالحکیم تمنا، رییس صحت عامه هرات، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید روزانه ده‌ها بیمار برای انجام سی‌تی‌اسکن از شفاخانه حوزه‌ای به مراکز درمانی غیردولتی مراجعه می‌کنند و از این رهگذر سود زیادی به جیب بخش خصوصی می‌رود.

به ادعای او، احتمال دارد افرادی که با نصب دستگاه سی‌تی‌اسکن در شفاخانه حوزه‌ای هرات منافع مادی‌شان به خطر افتاده و ممکن است کسب‌وکارشان بی‌رونق شود، به‌گونه‌ی عمدی معلومات اشتباه را در اختیار اداره بازرس قرارداده و هیأت بررسی‌کننده را فریب داده‌اند.

آقای تمنا می‌افزاید، تمام اسناد و مدارک مالی در مورد خرید دستگاه وجود و اعضای کمیته ولایتی مبارزه با کرونا، فعالان مدنی، اعضای شورای ولایتی هرات و کارشناسان فنی با تصمیم گروهی به خرید دستگاه «با کیفیت و معیاری» رأی داده‌اند.

رییس صحت عامه هرات پافشاری دارد، شخص او و تمام کارمندان ریاست صحت عامه حاضر هستند به تمام ادعاها در پیوند به خریداری ماشین سی‌تی‌اسکن پاسخ بدهند و از دید او هیچ‌گونه حیف‌ومیل در خرید آن صورت نگرفته است.

اداره بازرس اسناد را دوباره بررسی کند

از دید غلام‌حبیب هاشمی، عضو شورای ولایتی و عضو کمیته ولایتی نظارت بر مصرف بودجه کرونا در هرات، یافته‌های اداره بازرس در مورد خرید این ماشین کامل نیست. به گفته‌ی او، در زمان خرید سی‌تی‌اسکن از شرکت «SIEMENS/زیمنس» دستگاه دیگری از شرکت «هیتاچی» به مبلغ حدود «یازده میلیون» افغانی در بازار موجود بود، اما از دید کارشناسان فنی دستگاه «هیتاچی» کهنه و فرسوده بود و استفاده از آن خطر ابتلا به بیماری «سرطان» را در پی داشت.

محمدرفیق شهیر، عضو کمیته ولایتی نظارت بر مصرف بودجه کرونا در هرات، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید در خرید دستگاه سی‌تی‌اسکن فساد وجود ندارد و اداره بازرس باید اسناد مالی مربوط به آن را بررسی کند.

عزیزاحمد جامی، آگاه امور پزشکی و عضو مجمع عمومی مبارزه با کرونا در هرات، بر این باور است که بررسی‌های اداره بازرس در مورد خرید دستگاه بدون دریافت دیدگاه کارشناسان فنی و متخصصان «تصویربرداری پزشکی» انجام شده و باید در این مورد بازنگری و بررسی دقیق شود.

جواد عمید، از فعالان مدنی هرات، به روزنامه ۸صبح می‌گوید در دیدار هیأت اداره بازرس با فعالان مدنی مسأله‌ی خریداری دستگاه سی‌تی‌اسکن اصلاً مطرح نشد و بازرسان این اداره به جای بررسی موارد مهم‌تر، به مسأله سی‌تی‌اسکن پرداختند.

پیش‌ از این ۸صبح در گزارشی فاش کرده بود که در ولایت‌های هرات، بدخشان، نورستان و میدان‌وردک کم‌تر از ۱۵۰ میلیون افغانی در خریداری تجهیزات طبی از بودجه‌ی اختصاصی مبارزه با کرونا در «مقایسه به نرخ بازار تناقض وجود دارد» و حیف‌ومیل صورت گرفته است.

در گزارش کنونی تنها مسأله‌ی خرید دستگاه سی‌تی‌اسکن برای شفاخانه حوزه‌ای هرات از سوی روزنامه ۸صبح بررسی شده و به سایر مواردی در آن ممکن است بودجه ویژه کرونا حیف‌ومیل شده باشد، پرداخته نشده است.

با این باوجود، به نظر می‌رسد هیأت اداره بازرس در مورد خرید دستگاه سی‌تی‌اسکن برای شفاخانه حوزه‌ای هرات، بدون بررسی دقیق سندهای مالی و دریافت نظر کارشناسان فنی و بر اساس فرضیه‌ها یافته‌های‌شان را نهایی کرده است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن