گفت‌وگو با سیداکبرآغا؛ مخالفت‌های حکومت می‌تواند سبب سبوتاژ گفت‌وگوهای صلح شود

حسیب بهش

هفته «کاهش چشم‌گیر خشونت» وارد چهارمین روزش شد. هر چند گزارش‌هایی از درگیری میان حکومت و طالبان در شماری از نقاط کشور به نشر رسیده، اما طرح «کاهش چشم‌گیر خشونت» هنوز پابرجا مانده است. در صورتی که این طرح نقض نشود، توافق‌نامه میان امریکا و طالبان در دهم حوت امضا خواهد شد و به تعقیب آن روند گفت‌وگوهای بین‌الافغانی نیز رقم خواهد خورد. روزنامه ۸صبح گفت‌وگو‌ ای را به بهانه «هفته کاهش چشم‌گیر خشونت» با سیداکبر آغا، وزیر عدلیه زمان طالبان ترتیب داده است. وی در این گفت‌وگو روی یک سلسله نکات، از جمله دلایل گروه طالبان برای ترجیح گزینه «کاهش چشم‌گیر خشونت» بر آتش‌بس، رهایی زندانیان این گروه، قطع روابط با القاعده، امضاکننده‌گان احتمالی توافق‌نامه امریکا و طالبان، سرنوشت طالبان مسلح پس از صلح و چالش‌های اصلی فرا راه این روند صحبت کرده است.

گفت‌وگوها میان گروه مذاکره‌کننده امریکا و طالبان حدود یک‌ونیم سال ادامه داشت. هر چند دو جانب پس از نهمین دور مذاکرات در قطر به توافق‌هایی دست یافتند، اما گفت‌وگوها به دلیل کشته‌شدن یک سرباز امریکایی در افغانستان متوقف شد. سرانجام این گفت‌وگوها در پانزدهم قوس دوباره آغاز شد که مورد استقبال سیاسیون قرار گرفت. محور این گفت‌وگوها را چگونه‌گی کاهش خشونت و بحث روی آغاز مذاکرات بین‌الافغانی و آتش‌بس تشکیل می‌داد. امریکا «برقراری آتش‌بس» و «کاهش خشونت» از سوی طالبان را دو خواست اصلی این کشور برای آغاز گفت‌وگوهای رسمی عنوان کرده بودند. مایک پمپئو، وزیر امور خارجه امریکا نیز گفته بود که طالبان باید اراده‌شان برای کاهش خشونت را نشان دهند.

گروه طالبان رأی‌زنی روی گزینه‌ آتش‌بس را آغاز کردند، اما به توافق نرسیدند و سرانجام گزینه کاهش خشونت را پیشنهاد کردند. تنها چند روز پس از این گفت‌وگوهای درونی، شاه‌محمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان نیز اعلام کرد که گروه طالبان آماده کاهش خشونت‌اند. حکومت افغانستان اما طرحش برای آغاز گفت‌وگوهای صلح را تأمین آتش‌بس دانست و افزود که گزینه «کاهش خشونت» معنای دقیق نظامی-حقوقی و جنبه عملی ندارد. هر چند حکومت بر تعیین شماری از شرایط در جریان گفت‌وگوها تأکید کرده، اما سرانجام پس از کش‌وقوس‌هایی، جوانب این گفت‌وگوها بر «کاهش چشم‌گیر خشونت» موافقت کردند.

بر اساس این طرح، قرار شد که طالبان حملات‌شان در شاهراه‌ها، اماکن عمومی، مراکز شهرها و مواضع ارتش و پولیس را در جریان هفت روز توافق‌شده، متوقف می‌کنند. اکنون تنها چهار روز دیگر برای پایان این طرح باقی‌مانده و در صورتی که این روند موفقانه به پایان برسد، امریکا و طالبان توافق‌نامه صلح را در دهم حوت با حضور چند کشور دیگر در قطر امضا خواهند کرد که به آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی منجر می‌شود. روزنامه ۸صبح به بهانه «هفته کاهش چشم‌گیر خشونت» مصاحبه‌ای را با سیداکبرآغا، وزیر عدلیه زمان طالبان ترتیب کرده است.

۸صبح: دلیل این‌که طالبان با آتش‌بس موافقت نکردند چه بود؟ این گروه چرا به کاهش چشم‌گیر خشونت ترجیح داد و چه تفاوتی میان آتش‌بس و کاهش چشم‌گیر خشونت برای این گروه وجود داشت؟

سیداکبر آغا: آتش‌بس شکل رسمی دارد و اگر پیش از امضای توافق‌نامه انجام می‌شد، تمامی مشکلات افغانستان بر دوش آنان (گروه طالبان) می‌افتید. چرا که این دست‌آورد آنان نمی‌بود و فردا ملت به طالبان می‌گفت که در برابر امریکایی‌ها جهاد اعلام کرده بودند و امروز این‌گونه عمل کردند. مطمیاً به آنان (گروه طالبان) یک ضربه سیاسی می‌بود، پس به این دلیل باید مورد غیررسمی و غیرمعین می‌بود، آنان به جای آتش‌بس این مورد را پیشنهاد کردند.

۸صبح: گروه طالبان چگونه با کاهش چشم‌گیر خشونت‌ها موافقت کردند. پیش از این گفته می‌شد که این گروه در بدل رهایی شماری از زندانیان حاضر به کاهش خشونت‌ها شده‌اند. آیا این حرف‌ها درست است؟

سیداکبر آغا: در صورت رهایی زندانیان طالبان، زندانیان حکومت نیز رها می‌شوند. اگر پنج هزار طالب رها می‌شوند،‌ یک هزار زندانی حکومت نیز آزاد می‌شوند. زندانیان طالب افراد مشکوک هم استند، اما افراد حکومت همه اردوی ملی و افراد نظامی‌اند. به نظر من این یک نوع تبادله است. این گفت‌وگوها (مذاکرات قطر) تنها همراه امریکایان بود و طالبان پسان‌تر با حکومت گفت‌وگو می‌کنند که همانا گفت‌وگوهای بین‌الافغانی است.

۸صبح: موضوع رهایی زندانیان از چه قرار است. معلومات شما چه را نشان می‌دهد. آیا این روند در جریان امضای توافق‌نامه صورت می‌گیرد، پس از آن صورت می‌گیرد، پیش‌فرض برای گفت‌وگوهای بین‌الافغانی است یا با تکمیل شدن روند صلح انجام می‌شود؟

سیداکبرآغا: پیش از مذاکرات بین‌الافغانی آغاز خواهد شد، چرا که تبادله زندانیان ضرورت اعتماد برای مذاکرات بین‌الافغانی است و در میان آنان اعتماد و باور می‌آورَد. پیش از آن آغاز خواهد شد، اما احتمال دارد که کامل شدن آن زمان‌بر باشد و شاید در میان آن مذاکرات بین‌الافغانی نیز جریان یابد. یعنی تا آن زمان امکان دارد که همه روند (تبادله زندانیان) تکمیل نشود و یک بخش آن باقی بماند.

۸صبح: موضوع قطع روابط گروه طالبان با القاعده تا چه اندازه جدی است؟ این دو گروه پیش از این هم‌نظر بودند،‌ آیا این روابط به‌ گونه کامل قطع می‌شود و طالبان بر ضد القاعده می‌جنگند یا بحث دیگری است؟

سیداکبرآغا: به نظر من همان‌گونه که امریکاییان از این‌جا به کشورشان بر خواهند گشت، القاعده هم از این کشور خارج شده‌اند. جنگ‌جویان القاعده دوباره به ممالک‌شان بازگشتند. من فکر نمی‌کنم که روابط طالبان و القاعده باقی ‌مانده باشد. مطمیناً بحث برادری اسلامی و این موارد رسمی است که یکی بالای دیگری منت گذاشته‌اند، اما غیر آن فکر نمی‌کنم که طالبان عملاً با طالبان با القاعده هم‌دست باشند یا برعکس آن.

البته بحث جنگ طالبان و القاعده غلط است. وقتی القاعده در ممالک‌شان باشد، طالبان چه می‌کنند که با آنان بجنگند. این قاطع گفته شده که گروه طالبان افراد سایر ممالک را با خود هم‌گروه نمی‌سازند. گفته نشده که این القاعده باشد یا ریاست‌های نزدیک به روسیه یا سایر گروه‌ها. به نظر من امریکاییان این صحبت‌ها را به‌ این دلیل کرده‌اند که حق بودن خودشان را ثابت کنند. یعنی این‌که دلیل آمدن‌شان به این‌جا القاعده بوده و خود را از ملامتی اشغال رهایی دهند، که گویا به باور مردم اشغال‌گر بوده‌اند. من فکر نمی‌کنم که امریکاییان از این بی‌خبر باشند. امریکاییان می‌دانند که القاعده در حال حاضر در افغانستان نیست و افراد این گروه به کشورهای‌شان بازگشته‌اند.

۸صبح: کدام مقام‌ها توافق‌نامه میان امریکا و گروه طالبان را امضا خواهد کرد، دونالد ترامپ و ملا هبت‌الله یا مقام دیگری؟ چرا که آقای ترامپ پیش‌تر گفته است که اگر هفته‌ی کاهش چشم‌گیر خشونت به گونه درست انجام شود، وی نامش را در توافق‌نامه خواهد نوشت. پیش از این هم وی می‌خواست که توافق‌نامه را امضا کند،‌ اما گفته می‌شود که در حال حاضر این توافق‌نامه از سوی زلمی خلیل‌زاد امضا خواهد شد. اطلاعات شما چه را نشان می‌دهد؟

سیداکبرآغا: احتمال دارد که از سوی طالبان، ملا برادر آخوند توافق‌نامه را امضا کند و از سمت امریکاییان هم هر فردی که امضا کرد. شما دیدید که مشخص شد پیمان امنیتی با امریکا را اشرف غنی امضا نمی‌کند و کسی دیگری آن را امضا خواهد کرد. احتمال دارد فرد دیگری هم‌مانند نماینده خاص امریکا این توافق‌نامه امضا کند و از طرف طالبان ملا برادر آخوند این کار را خواهد کرد.

۸صبح: سرنوشت نظامیان طالب پس از تکمیل شدن روند صلح چه خواهد شد. آیا آنان سلاح‌شان را بر زمین می‌گذارند و به قوای حکومت می‌پیوندند یا مسلح می‌مانند. اگر سلاح‌شان را بر زمین نگذارند، در مقابل چه کسانی خواهند جنگید؟

سیداکبرآغا: طالبان یک‌دست‌اند و اتحاد در میان‌شان بیش‌تر است. نظامیان طالب از بزرگان این گروه تابع‌داری می‌کنند. به باور من همه‌ی این صحبت‌ها در نشست بین‌الافغانی خواهد شد. این‌که اشرف غنی می‌گوید که نظامیان طالب در چتر آنان بیاید، طالبان می‌گویند که زیر چتر این حکومت نخواهند آمد. آنان خواهان حکومت دیگر اند و تلاش صورت خواهد گرفت که افراد خوبی در افغانستان باشد و حکومت ساخته شود که در آن افراد تازه‌ای خواهد بود. در آن صورت مشخص خواهد شد که نظامیان طالب به کدام صورت در این‌جا خواهند آمد.

اول مشخص نیست که کدام این‌جا چگونه حکومت خواهد آمد و نوعیت آن چگونه خواهد بود. در آن‌جا برای آنان موقف تعیین خواهد شد که در کدام جایگاه قرار بگیرند. هنوز طالبان در مورد جمهوریت و امارت چیزی نگفته‌اند. خوب‌تر این است که به ملت مراجعه شود و این‌که مردم افغانستان کدام روش را می‌خواهند، پسان‌تر مشخص خواهد شد. طالبان در این مورد کدام اصراری نکرده‌اند که حتماً امارت می‌خواهند.

۸صبح: نگرانی‌های پیرامون روند صلح چه است، کدام موارد می‌تواند این روند را سبوتاژ کند؟

سیداکبرآغا: بحث سبوتاژ ساده است. مخالفت‌های حکومت کنونی می‌تواند سبب سبوتاژ شود،‌ چرا که فردا میان دو طرف جنجال می‌شود و یکی از دیگری خواهان  به کرسی نشاندن افرادش می‌شود. یک جانب دیگری به نام سیاسیون‌اند که آن‌ها هم افراد خود را دارند. هنوز این بحث‌ها نیست، اما گفته شده که مردم هم حق دارند که در آن مطرح باشند و روزانه در مورد آن صحبت شده است. خوب‌تر این است، همه افراد متوجه شوند که مردم هم حق دارند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن