«تضمین‌های داخلی برای تعهد گرفتن از طالبان کارساز نیست»

گفت‌وگوی شبکه‌ی جامعه‌ی مدنی و حقوق بشر با فرید‌احمد امیری، فعال سیاسی- اجتماعی

ادامه‌ی کشتار و خون‌ریزی توسط طالبان، پس از امضای توافق این گروه با امریکا، از آن زمان تا کنون طالبان را به چهره‌های غیرقابل اعتماد در توافقات تبدیل کرده است. آگاهان به این باور اند که برای اطمینان از عملی شدن تعهدات طالبان، به ویژه در رابطه با حقوق زنان پس از گفت‌وگوهای صلح، تضمین‌های داخلی کافی نیست.

فرید‌احمد امیری، فعال سیاسی- اجتماعی در گفت‌وگویی با شبکه‌ی جامعه‌ی مدنی و حقوق بشر (از این به بعد «شبکه») می‌گوید برای مطمین ‌شدن از این‌که طالبان تعهدات‌شان، به ویژه در رابطه با حقوق زنان را پس از مذاکرات نقض نمی‌کنند، باید پای تضمین‌های بین‌المللی نیز در میان باشد: «باید در متن توافق‌نامه‌ای که پس از مذاکرات بین دولت و طالبان به امضا می‌رسد، پای جامعه‌ی جهانی، نهادهای جهانی حقوق بشر و کشورهای حامی دموکراسی و آزادی‌های انسانی به میان کشانده شود.»

شبکه: با توجه به باور عمومی مبنی بر تفاوت عقیدتی بین رهبران سیاسی طالبان و طالبانِ خط جنگ، آیا مذاکرات به نتیجه‌ی مطلوب خواهد رسید؟

امیری: به نظر من انتظار دست‌یابی به صلح همیشه‌گی پس از مذاکرات، انتظاری اشتباه است. شاید صلحی شکننده برقرار شود، اما جنگ به هر رو ادامه پیدا خواهد کرد و شاخه‌های زیادی از طالبان یا جبهه‌ای جدید تشکیل خواهند داد یا به سایر جریان‌های هراس‌افگن خواهند پیوست؛ دلیل آن نیز اختلاف عقاید در میان طالبان است.

شبکه: منظور از اختلاف عقاید طالبان چیست؟

امیری: شماری از طالبان عقیده‌های افراطی دارند و جنگ را تنها گزینه‌ی مناسب می‌دانند، شماری نیز به صلح گرایش دارند. تعدادی دیگر از جنگ‌جویان طالب، شهروندان خارجی‌اند و در قضیه‌ی صلح، طرف دولت افغانستان نیستند؛ بنابراین در جبهه‌های خودشان، زیر نام داعش یا گروه‌های دیگر به جنگ ادامه خواهند داد.

با این حال، به گفته‌ی آقای امیری، تعداد زیادی از افراد گروه طالبان، تحت تأثیر رهبران سیاسی‌شان خواهند بود و اگر به گونه‌ی درست مدیریت شوند، امکان پیوستن‌شان به روند صلح وجود دارد.

حقوق زنان و آزادی بیان از ارزش‌هایی است که به باور آقای امیری، با توجه به رویکرد منفی طالبان، در خطر نادیده‌گرفته ‌شدن و نابودی قرار دارد.

شبکه: به نظر شما آیا امکان دارد که نگاه طالبان نسبت به زنان تغییر کند؟

امیری: این به توانایی تیم مذاکره‌کننده بسته‌گی دارد؛ این‌که چه‌قدر قوی‌ا‌ند و به چه میزان می‌توانند طالبان را برای پذیرفتن حقوق مسلم زنان قناعت بدهند. در غیر این صورت، دیدگاه طالبان نسبت به زنان هنوز هم افراطی و فراتر از دین است و طالب سال ۲۰۰۱ و طالب کنونی هیچ تفاوتی با هم ندارند.

آقای امیری می‌افزاید: «در این‌جا نقش امریکا به عنوان میانجی بزرگ و با صلاحیت مذاکرات باید برجسته باشد و دفاع از حقوق زنان، باید خط سرخ آنان هم باشد، در غیر این‌ صورت، بدون حضور زنان، جامعه به سمت‌و‌سوی درست نخواهد رفت.»

شبکه: از دید شما زنان عضو تیم مذاکره‌کننده به چه اندازه ظرفیت و آماده‌گی لازم برای دفاع از حقوق زنان را دارند؟

امیری: بیش‌تر اعضای تیم مذاکره‌کننده تجربه‌ی قبلی ندارند و مطالعه‌ی‌شان در مورد حل منازعات در جهان کافی نیست. یک تعدادشان حتا ممکن است هنگام روبه‌رو شدن با طالبان، تحت تأثیر فن گفتار آنان قرار بگیرند و نتوانند خواسته‌های خود را به صورت جدی مطرح کنند، اما با این حال باید دید تیم دولت چه‌قدر می‌تواند در دفاع از ارزش‌ها موفق باشد و امیدواریم که تلاش‌شان نتیجه بدهد.

شبکه: چرا بر حضور مستقیم زنان در گفت‌وگوهای صلح تاکید می‌شود؟

امیری: حضور زنان در مذاکرت صلح، فرصتی است تا بتوانند به شکل مستقیم در مسایل مربوط به صلح اشتراک داشته باشند و از حقوق خود دفاع کنند. اگر دیگران برای‌شان تصمیم بگیرند، بدیهی است که زیان خواهند کرد. زنان باید به عنوان اعضای فعال جامعه، در تصمیم‌گیری‌های بزرگی چون مذاکرات صلح شریک باشند و جزییات توافق‌نامه را دنبال کنند تا مطمئن شوند که چیزی در آن به ضرر آنان نیست.

شبکه: مهم‌ترین موضوعات مربوط به زنان که باید در مذاکرات بر آن تاکید شود، چیست؟

امیری: حق اشتراک زنان در تصمیم‌گیری‌های سیاسی، حق کار و تحصیل، حق اعتراضات مدنی و حضورشان در فعالیت‌های هنری، از مسایلی است که باید بر آن تاکید شود.

به باور آقای امیری، تیم مذاکره‌کننده باید با آماده‌گی کامل در مذاکرات حضور یابد، از جمله این‌که در مورد مسایل حقوقی زنان، دلیل قانع‌کننده‌ای برای طالبان داشته باشد. وی می‌افزاید، مردم افغانستان اعضای این تیم را به عنوان نماینده‌گان خود پذیرفته‌اند و آنان باید با آماده‌گی کامل برای استفاده از این فرصت حاضر شوند و هرگز تحت تاثیر خواسته‌های تیم مقابل، مسوولیت خود را فراموش نکنند.

یادداشت: این مطلب توسط شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر تهیه شده است. روزنامه ۸صبح، تنها مسوولیت چاپ و نشر آن را بر‌عهده دارد.

دکمه بازگشت به بالا