تراژدی تست ناکافی

وحید پیمان

از میان ۶ واقعه مثبت کرونا در بلخ، ۳ تن جان داده‌اند، یعنی پنجاه درصد کل بیماران کووید ۱۹ در این ولایت.

این آمار، وحشت‌ناک و غیر قابل قبول است؛ آماری‌ که حتا با آمار کشورهای هم‌سطح ما نیز قابل قیاس نیست. مرگ‌ومیر بر اثر ابتلا به کرونا‌ویروس در جهان بین ۳ تا ۵ درصد است، نه ۵۰ درصد. با این وصف آیا می‌توان گفت که صدها یا هزاران بیمار تست‌نشده‌ی مبتلا به کروناویروس در بلخ و دیگر شهرهای افغانستان زنده‌گی می‌کنند؟

در سطح کشور نیز تا دیروز ۱۸ حمل از میان ۳۶۷ واقعه مثبت، مرگ ۱۰ تن تایید شده است.

اما، این همه‌ی واقعیت مرگ‌ومیر بر اثر کروناویروس در افغانستان نیست. بیمارانی که جان‌های خود را پیش از رسیدن به شفاخانه از دست می‌دهند و آثار و علایم کرونا را دارند، هرگز در فهرست رسمی مرگ‌ومیر بر اثر کرونا ثبت نمی‌شوند و مرگ‌شان نیز علت‌یابی نمی‌شود.

دست‌کم ۳ بیمار در هرات پس از درگذشت‌شان مشخص شده که بر اثر ابتلا به کرونا جان داده‌اند و متخصصان صحت عامه هرات تا ۹۹ درصد مرگ این افراد را بر اثر این بیماری تایید می‌کنند، اما چون از این بیماران هیچ تستی گرفته نشده، شامل آمار رسمی وزارت صحت عامه افغانستان نمی‌شوند.

در کشور اوزبیکستان از ۳۹۰ واقعه مثبت تا اکنون ۲ نفر جان باخته‌اند. در کاستاریکا نیز از میان ۴۵۴ واقعه، ۲ تن قربانی این بیماری شده‌اند. در سنگاپور از میان ۱۳۰۹ واقعه مثبت، تا اکنون ۶ تن جان باخته‌اند. کشورهایی نیز هستند که روایت معکوسی دارند و شاهد مرگ‌ومیر زیادی با وصف آمار پایین واقعات مثبت بوده‌اند، مانند آلبانی که از ۳۷۷ واقعه، ۲۱ تن جان باخته‌اند.

آیا شمار واقعی مبتلایان به کووید ۱۹ در افغانستان کم‌تر از ۴۰۰ نفر است؟

بسیاری از متخصصان صحی باور دارند که تست ناکافی و نبود غربال‌گری باعث شده که صدها بیمار مبتلا اما ناشناخته در شهرهای مختلف افغانستان زنده‌گی کنند.

کروناویروس، به همه روی خرابش را نشان نمی‌دهد، مبتلایان زیادی در جهان حتا خودشان از مبتلا شدن خود به این بیماری بی‌خبر اند. پزشکان به این افراد، ناقلان خاموش می‌گویند. ناقلان خاموش عوارض ضعیف یا علایم بالینی خفیفی از ویروس کرونا دارند، اما می‌توانند عامل مهمی در ابتلا و افزایش میزان مرگ‌ومیر ناشی از آن باشند. ناقلان خاموش خطرناک‌ترین عاملان شیوع گسترده کرونای جدید در کشورهای مختلف به حساب می‌آیند.

در افغانستان، انتقال‌دهنده‌های ویروس، تنها به ناقلان خاموش خلاصه نمی‌شود. صدها مورد مشکوک و دارای علایم کرونا نیز در این کشور، هرگز حاضر به افشای وضعیت صحی خود نیستند. ترس از قرنطین و باورهای غیر‌علمی و خرافی در مورد کرونا، آن‌ها را از رفتن به شفاخانه‌ها برای گرفتن تست صحی بازداشته است.

در کشورهای مختلف، معمولاً طرح غربال‌گری برای شناسایی بیماران اجرا می‌شود. غربال‌گری روشی است که نظام صحی هر کشور برای شناسایی بیماران مشکوک و جداسازی آن‌ها از افراد سالم انجام می‌دهد. در کشوری که طرح غربال‌گری عملی می‌شود، مسوولان به سطح جامعه رفته و در برخی از کشورها، خانه‌به‌خانه به بررسی وضعیت صحی مردم می‌پردازند. غربال‌گری، طرحی پرهزینه و نفس‌گیر است و علاوه بر امکانات و تجهیزات، به نیروی بشری کافی نیز ضرورت دارد.

به نظر می‌رسد اجرای چنین طرحی در افغانستان بدون کمک کشورها و یا نهادهای بین‌المللی دشوار است. تا این‌جای ‌کار برخی از کشورها مانند چین و کوریا با انجام طرح غربال‌گری در پهلوی قرنطین، توانسته‌اند از شیوع گسترده‌تر این بیماری جلوگیری کنند.

کیت‌های ناکافی تست در افغانستان

در همه ۳۴ ولایت افغانستان در حال حاضر توانایی تست ۳۳۰ واقعه مشکوک در ۲۴ ساعت موجود است. لابراتوار کابل ظرفیت ۱۵۰ تست دارد. لابراتوار هرات ظرفیت ۷۵ تست را دارد، اما از آن‌جایی‌ که به دلیل حجم بالای کار، در حال حاضر در دو تایم تست صورت می‌گیرد، روزانه ۱۵۰ واقعه مشکوک در این ولایت بررسی می‌گردد و دیروز لابراتوار بلخ نیز با توانایی روزانه ۳۰ مورد تست، افتتاح شد.

در هرات که بیش‌ترین واقعات مشکوک و مثبت به ثبت رسیده، صدها متقاضی، روزانه موفق به انجام تست نمی‌شوند؛ متقاضیانی که با وصف علایم و نشانه‌هایی که دارند، روزها در صف انتظار باقی می‌مانند و در نهایت تعدادی از آن‌ها موفق به انجام تست نمی‌گردند و به خانه‌های خود بر می‌گردند.

تراژدی تست در هرات آن‌قدر گسترده است که روزانه بین ۳۰ تا ۵۰ نفر به شمار کسانی ‌که در فهرست انتظار ثبت می‌گردند، افزایش می‌یابد.

در این ولایت حتا گفته شده که پزشکان زیادی به دلیل سر‌وکار داشتن با بیماران، همه‌روزه تقاضای تست برای خود و خانواده‌های خود می‌کنند، حتا پزشکانی که علایم چندانی نیز ندارند.

تردیدی نیست که درخواست پزشکان زودتر به سرانجام می‌رسد.

با یک قیاس سطحی، انتظار می‌رود که در روزها و هفته‌های آینده، آمار مرگ‌ومیر در افغانستان بر اثر ابتلا به ویروس کرونا افزایش یابد؛ آماری که اگر روند تست در کشور افزایش نیابد، ممکن است متناسب با آمار مبتلایان در کشور نباشد.

بالا بردن ظرفیت لابراتوارها، در حال حاضر از جدی‌ترین و اصلی‌ترین مسوولیت‌های وزارت صحت عامه افغانستان می‌تواند باشد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن