وضعیت ملتهب شمال؛ مردم برای نبرد با طالبان بسیج می‌شوند

شکیبا سعیدی

وضعیت دشوار حوزه شمال سبب شده است که فرماندهان جهادی و برخی از اعضای مجلس نماینده‌گان به بسیج ملی در راستای مبارزه با طالبان بیندیشند. برخی از اعضای مجلس با مسلح‌سازی افراد زیردست‌شان به بلخ رفتند. حزب جمعیت اسلامی شاخه عطامحمد نور خواستار شکل‌گیری «بسیج ملی» شد و از دیگر رهبران جهادی نیز خواست که در آن سهم گیرند. او خواستار کمک ارگ ریاست جمهوری شد، اما گفت که در غیر آن، پیامد جنگ به دوش حکومت است. نظام‌الدین قیصاری، از فرماندهان پیشین خیزش‌های مردمی در شمال، از رهبران جهادی، به ویژه رهبران شمال که به گفته وی به زور مردم به جایگاه رسیده‌اند، خواست که «معیشت» را کنار بگذارند و با مردم یک‌جا شوند. او هشدار داد که گریز در شرایط کنونی «راه‌حل نیست». این در حالی است که نهادهای امنیتی در شمال کشور سقوط ولسوالی‌ها و وضعیت نامناسب امنیتی را تأیید می‌کنند، اما می‌گویند که برای حل این معضل برنامه‌هایی روی دست دارند. اعضای شوراهای ولایتی ولایت‌های شمال در سهم‌شان هشدار می‌دهند که اگر کاری صورت نگیرد، در کنار ولسوالی‌ها، ولایت‌ها نیز سقوط می‌کند. این در حالی است که تنها در جریان یک روز، پنج ولسوالی بلخ سقوط کرد. مجموع ولسوالی‌های سقوط داده شده در شمال کشور در جریان دو هفته اخیر به ۲۳ ولسوالی می‌رسد.

هم‌زمان با گسترش دامنه جنگ در کشور، سقوط ولسوالی‌ها در شمال شدت گرفته است. براساس آمارها، تنها در جریان روز گذشته پنج ولسوالی ولایت بلخ به دست طالبان سقوط کرد. این آمار در دو هفته در ولایت‌های سمت شمال به ۲۳ ولسوالی می‌رسد. در ولایت بلخ از میان ۱۴ ولسوالی، هفت ولسوالی زیر تسلط طالبان است. چهاربولک، شولگره، زارع، دولت‌آباد، کشنده، بلخ و چمتال از ولسوالی‌هایی است که در جریان دو هفته گذشته به دست گروه طالبان افتاد. فاریاب در شمال کشور ۱۳ ولسوالی دارد که از این میان، طالبان بر ولسوالی‌های خواجه‌‌سبزپوش، شیرین‌تگاب، قیصار، المار، دولت‌آباد و کوهستان تسلط یافته‌اند. اعضای شورای ولایتی فاریاب سقوط این ولسوالی‌ها به دست گروه طالبان را تایید می‌کنند. عبدالمنان قاطع، عضو شورای ولایتی فاریاب، گفت که شهر میمنه، مرکز فاریاب، از چهار سو در محاصره است و اگر حکومت توجه نکند، خطر سقوط مرکز و ولسوالی‌های دیگر نیز وجود دارد.

در ولایت سرپل که شش ولسوالی‌ دارد، ولسوالی‌های صیاد، گوسفندی، سوزمه‌قلعه و سانچارک به دست گروه طالبان افتاده است. اسدالله خرم، عضو شورای ولایتی سرپل، به روزنامه ۸صبح گفت که دولت تنها بر مرکز شهر تسلط دارد و همه این ولایت در محاصره است. جوزجان نیز ۱۰ ولسوالی دارد که از این میان طالبان بر ولسوالی‌های مردیان، منجگیک، آقچه، درزان و قوش‌تپه تسلط یافته‌اند. هم‌چنان در پنج ولسوالی سمنگان، جنگ‌جویان طالبان کنترل ولسوالی‌های دره‌صوف پایین و دره‌صوف بالا را زیر کنترل دارند. فرمانده قول اردوی ۲۰۹ شاهین نیز سقوط ولسوالی‌ها در شمال کشور را تأیید می‌کند، اما آمار مشخصی در این مورد به دست نمی‌دهد.

فرمانده ارتش در شمال: برنامه پیش‌روی داریم

در جریان افزایش تهدیدها و احتمال حمله طالبان بر شهر مزار شریف، مسوولان در قول‌‌اردوی شاهین می‌گویند که برنامه‌هایی برای تأمین امنیت شمالی کشور روی دست دارند. خان‌الله شجاع، فرمانده این قول‌‌اردو به روزنامه ۸صبح گفت که یک نشست اضطراری روز دوشنبه، سی‌ویکم جوزا، در سطح ولایت بلخ برگزار شده است و کار روی دیگر ولایت‌ها نیز جریان دارد. به گفته او، نیروهای امنیتی در میمنه پیش‌روی داشته و جنگ‌جویان طالبان را عقب زده‌اند. شجاع افزود که تلاش برای پاک‌سازی ولسوالی‌ها از وجود طالبان ادامه دارد و نیروهای امنیتی از مناطق‌شان دفاع می‌کنند.

او گفت که بلخ به دلیل حساس بودن موقعیت آن به هدف طالبان بدل شده است و تلاش می‌شود که با تحرکات این گروه‌، توجه مردم و رسانه‌ها جلب شود. او گفت که در جریان نشست اضطراری همه نیازها در سطح بلخ بررسی شده است تا روشن شود که از کدام منابع و قوت در کجا استفاده کنند. به گفته خان‌الله شجاع، خیزش‌های مردمی و فرماندهان جهادی نیز حمایت‌شان را از نیروهای امنیتی اعلام کرده‌اند. او تصریح کرد که حکومت برای دفع و طرد حملات گروه طالبان بر شهرها، با این نیروها از نگاه مهمات و امکانات مورد ضرورت، کمک می‌کند.

خان‌الله شجاع، فرمانده قول اردوی ۲۰۹ شاهین

به گفته شجاع، ارتش روی یک طرح مشترک کار می‌کند و در عین زمان، درگیری‌ها را نیز ادامه می‌دهد. او ابراز اطمینان کرد که امنیت به شمال کشور برمی‌گردد و گروه طالبان توان آن را ندارد که یک ولایت را سقوط دهد. با این حال فرمانده قول‌اردوی ۲۰۹ شاهین تأیید کرد که وضعیت نگران‌کننده است. با وجود این، او تصریح می‌کند که شرایط قابل تشویش نیست و قوت کافی وجود دارد که ارتش بتواند طالبان را شکست دهد. به گفته خان‌الله شجاع، ارتش یک‌شنبه‌شب حدود ۲۰۰ تن را از ولسوالی‌هایی که در آن‌ها زیر خطر بودند، منتقل کرده است. او از همکاری و هماهنگی میان قوت‌های هوایی، زمینی، پولیس و امنیت ملی و انسجام آن‌ها ابراز خرسندی کرد.

به گفته فرمانده قول‌اردوی ۲۰۹ شاهین، پنج هزار زندانی گروه طالبان به میدان‌های جنگ بازگشته‌اند و این گروه در کنار سربازگیری در برخی از ولایات، مردم را تهدید می‌کنند که در بدل آسیب نرساندن به آنان و محفوظ‌ ماندن‌شان، با جنگ‌جویان طالبان همکاری کنند. او افزود که در پی درگیری‌ها میان دو طرف، تلفاتی وارد شده است، اما آمار آن هنوز مشخص نیست. به باور شجاع، عقب‌نشینی تاکتیکی نیروهای امنیتی سبب شده است که جلو بیش‌تر تلفات گرفته شود. او گفت که چند بار پهبادهای گروه طالبان در فضای قول‌اردوی ۲۰۹ شاهین دیده شده است تا به این ترتیب پس از رصد، حمله انجام دهند. شجاع اما تصریح کرد که نیروهای امنیتی این اجازه را به گروه طالبان نداده‌اند و در نقاطی که پهباد از آن‌جا فرستاده می‌شود، چندین بیز امنیتی ایجاد کرده‌اند.

اعضای شوراهای ولایتی ولایت‌های شمال اما برخلاف آن از عملکرد حکومت مرکزی انتقاد می‌کنند. به گفته آنان، حکومت محلی و مرکزی «هیچ برنامه یا تغییر پالیسی جنگ که در چنین شرایط ایجاب می‌کند، ندارد» و در کنار سقوط برخی از ولسوالی‌ها، خطر سقوط ولایت‌ها نیز وجود دارد. باشنده‌گان محل نیز در سهم‌شان می‌گویند که عقب‌نشینی تاکتیکی معنا ندارد و بیانگر دست داشتن دولت در سقوط ولسوالی‌ها است. به گفته آنان، اگر «مقامات حکومتی ولایات شمال را معامله کرده‌اند، بگویند که مردم متوجه‌ جان‌شان باشند و خود را از آن‌جا خارج کنند.»

بسیج مردمی؛ فرماندهان جهادی اعلام آماده‌گی کردند

گسترش بی‌پیشینه خشونت‌ در شمال، پای برخی از فرماندهان جهادی و اعضای مجلس را به بلخ و دیگر ولایت‌ها کشانده است. عباس ابراهیم‌زاده، نماینده مردم بلخ در مجلس نماینده‌گان، روز دوشنبه، سی‌ویکم جوزا، از حضورش در بلخ خبر داد. او در صفحه فیس‌بوکش نوشت که وارد شهر مزارشریف شده است و «تا آخرین مرمی و آخرین قطره خون» می‌جنگد. او در ادامه نوشت که گروه طالبان خیال سقوط شهر مزارشریف را به گور ببرد.

در کنار این عضو مجلس، حزب جمعیت اسلامی به رهبری عطامحمد نور نیز تلاش‌هایی برای شکل‌دهی «بسیج ملی» را کلید زده‌ است. آقای نور روز دوشنبه، سی‌ویکم جوزا، در صفحه فیس‌بوکش نوشت که طالبان با وجود دم زدن از صلح و ارسال پیام صلح‌طلبی، به هجوم و نبرد روی آورده‌اند و در کنار اشغال مناطق، به «ویرانی تاسیسات عامه، قتل عام و کشتار مردم می‌پردازند». او این کار را دلیلی برای شکل‌دهی بسیج و قیام ملی عنوان کرد. او در کنار اعلام آماده‌گی فرماندهان و نیروهای جمعیت اسلامی در سراسر کشور، از احزاب سیاسی نیز خواست که در «شرایط حساس» برای «پاسداری از میهن و مردم»، نیروهای‌شان را شامل بسیج ملی سازند تا «هم‌صدا» و «هم‌دست» در برابر «دشمنان میهن» مبارزه قاطع کنند.

به گفته نور، پیش از به حکومت بارها پیشنهاد تشکیل بسیج ملی را داده بود، اما در آن «تعلل» صورت گرفته است. او از حکومت نیز خواست که در حمایت از «بسیج ملی برای دفاع از میهن و حمایت نیروهای امنیتی»، امکانات لازم و به موقع را در اختیار نیروهای بسیج ملی قرار دهد. او اما هشدار داد که در صورت همکاری نکردن حکومت، مسوولیت پیامد آن به دوش حکومت خواهد بود. نور گفت که روز سه‌شنبه، یکم سرطان، برای رهبری عملیات پاک‌سازی مناطق بلخ و شمال، با هم‌سویی دیگر احزاب به آن‌جا می‌رود. او تصریح کرد که در اعلامیه بعدی‌، مراکز سوق و اداره بسیج ملی و سطوح مدیریتی آن روشن خواهد شد.

در کنار این، راحله دوستم، عضو مجلس سنا، نیز در صفحه فیس‌بوکش از «اتحاد» و «هم‌دلی» مردم ستایش کرد. او گفت: «آزادمردان ولایت بادغیس، قیام مسلحانه علیه جنایت‌کاران را اعلام کرده و سلاح‌شان را برداشته، شانه‌به‌شانه با نیروهای دفاعی و امنیتی در برابر تروریستان مبارزه می‌کنند.»

نظام‌الدین قیصاری، فرمانده پیشین خیزش مردمی، نیز در صفحه فیس‌بوکش نوشته است که «گریز راه‌حل نیست» و رهبران شمال باید «عیارگونه» و «مردانه‌وار» از مردم‌شان دفاع کنند. به گفته قیصاری، «طالبان»، «القاعده» و «داعش» با رهبری «پاکستان» در صدد سقوط همه ولایات شمال و شمال‌شرق هستند. او همه این گروه‌ها را در یک ردیف قرار داد و افزود که جنگ کشور نیز از سوی شبکه استخباراتی پاکستان (آی‌اس‌آی) اداره می‌شود. او پیشنهاد کرد که همه مقام‌های حکومتی و رهبران سیاسی، به ویژه رهبران شمال «که به زور مردم به جایگاه رسیده‌اند»، در «وضعیت ناهنجار و بحرانی به جای معیشت و خوش‌گذرانی در کشورهای خارجی»، در کنار مردم قرار گیرند.

گفتنی است که در جریان این بحث‌ها، نشست مشورتی میان رهبران سیاسی و جهادی کشور نیز در ارگ ریاست جمهوری برگزار شد. رهبری این نشست را محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور، برعهده داشت. در این نشست عبدالله عبدالله رییس شورای عالی مصالحه ملی، حامد کرزی رییس جمهور پیشین، عبد‌رب الرسول سیاف و دیگر سران جهادی و مقام‌های سیاسی دولت حضور داشتند. آنان تصریح کردند که روند صلح از اولویت‌ها است و همه گام‌های بعدی در این روند با «تفاهم» و «اجماع لازم» برداشته خواهد شد. در این نشست هم‌چنان طرف‌ها بر الزامیت «صف واحد» و «اجماع قوی سیاسی» برای تحکیم صلح و ثبات، استحکام نظام و حمایت از نیروهای امنیتی تأکید کردند و تصریح شد که از «حمایت قوی مردمی از نظام جمهوری برای تحکیم ثبات»، استفاده اعظمی صورت خواهد گرفت.

گفتنی است که در جریان روزهای اخیر، طالبان حملات‌شان بر ولسوالی‌ها را افزایش داده‌اند. تنها در جریان ۵۱ روز اخیر، بیش از ۵۰ ولسوالی به دست گروه طالبان افتاده است. درگیری در حالی بی‌پیشینه شدت می‌گیرد که هیأت‌های مذاکره‌کننده دولت و طالبان هنوز نتوانسته‌اند راه را برای توافق سیاسی از طریق میز مذاکره فراهم کنند. قرار است سران حکومت در جریان روزهای آینده وارد امریکا شوند و احتمال می‌رود که شرایط نامناسب سیاسی، اجندای اصلی این سفر را تشکیل دهد.

دکمه بازگشت به بالا