ابراز نگرانی کمیسیون مستقل حقوق بشر از رهایی طالبان: قانون بر طالبان زندانی تطبیق شود

فهیم امین

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از رهایی زندانیان گروه طالبان از زندان‌های کشور ابراز نگرانی کرده و خواستار تطبیق قانون بر آنان شده است. مسوولان این کمیسیون می‌گویند، طرف‌های دخیل در روند آزادسازی زندانیان گروه طالبان تا کنون به پرسش‌های مطرح‌شده از سوی اعضای این کمیسیون پاسخ نداده‌اند. اعضای کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از حکومت می‌خواهند که روند رهایی زندانیان طالب را به گونه شفاف عملی کنند تا نگرانی‌های شهروندان برطرف شود.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان روز سه‌شنبه، ۲۰ حوت با نشر خبرنامه‌ای گفته است که تبادله حدود پنج هزار زندانی گروه طالبان با حدود یک هزار نظامی حکومت افغانستان که نزد گروه طالبان زندانی هستند، سبب بروز نگرانی‌ها در میان شهروندان افغانستان شده است. مسوولان این کمیسیون هم‌چنان از پنهان‌کاری مسوولان زندان‌های حکومت ابراز نگرانی کرده و گفته‌اند که حکومت افغانستان و مقام‌های امریکایی پاسخ‌های این کمیسیون را بی‌پاسخ مانده‌اند. در خبرنامه این کمیسیون آمده است: «با این که کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به صورت منظم از زندان‌ها بازدید می‌کند، فهرست نام این پنج هزار زندانی طالب به کمیسیون داده نشده است.» چگونه‌گی دسترسی قربانیان به عدالت، طی مراحل رهایی زندانیان، هویت زندانیان و برنامه‌های روی دست گرفته شده برای نظارت از زندانیان پس از رهایی از پرسش‌های اساسی این کمیسیون برشمرده می‌شود.

در خبرنامه این کمیسیون افزوده شده که رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در دیداری با زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا برای صلح افغانستان نیز روی پاسخ این پرسش‌ها تاکید کرده، اما پاسخی دریافت نکرده است. اعضای این کمیسیون از حکومت می‌خواهند در امر رهایی زندانیان گروه طالبان از زندان‌های کشور شفاف عمل کنند و نگرانی‌های ایجاد شده در اذهان شهروندان را برطرف کنند.

این در حالی است که محمداشرف غنی روز دوشنبه، نوزدهم حوت در مراسم تحلیف‌اش به عنوان رییس جمهور گفت که رهایی زندانیان گروه طالبان منجر به کاهش خشونت در کشور می‌شود. آقای غنی افزود که در باره چگونه‌گی رهایی زندانیان گروه طالبان تا پایان روز سه‌شنبه (دیروز) فرمان جداگانه و مفصلی صادر خواهد کرد. هر چند این فرمان تا پایان روز گذشته (سه‌شنبه، ۲۰ حوت) صادر نشد، اما خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد گروه طالبان در قطر گزارش داده است که حکومت افغانستان قرار است در مرحله نخست یک‌هزار زندانی این گروه را از زندان بگرام آزاد کند. زندانیان کهن‌سال نیز شامل این فهرست یک هزاری اند. این فرمانده گروه طالبان که نخواسته نامی از او گرفته شود به رویترز گفته است که گروه طالبان آماده‌گی انتقال این زندانیان را از بگرام به ساحه امن‌شان گرفته‌اند و قرار است یک‌هزار زندانی حکومت را نیز به خانه‌های‌شان برگردانند.

در همین حال، سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان، در توییتی گفته است که حکومت افغانستان باید زندانیان را بر اساس فهرست از قبل تعیین شده از زندان آزاد کند. در این توییت آمده است: «یکی از شرایط ما این است که اگر این افراد را در یک دشت و یا در زندان‌ها به ما تسلیم می‌دارند، تنها در صورت تصدیق هیات ما پذیرفته خواهد شد. دیگر این که آن‌ها باید افرادی باشند که درج لست‌اند.»

رهایی زندانیان گروه طالبان جزو توافق ایالات متحده امریکا با گروه طالبان است. ایالات متحده امریکا به گروه طالبان تعهد کرده است که حدود پنج‌هزار زندانی این گروه را پیش از آغاز مذاکرات بین‌الافغانی آزاد خواهد کرد. قرار بود مذاکرات بین‌الافغانی روز گذشته (سه شنبه، ۲۰ حوت) آغاز شود. این مذاکرات اما به دلیل این‌که حکومت افغانستان فهرست اعضای هیات مذاکره‌کننده را اعلام نکرده، آغاز نشد. هم‌چنان رهایی حدود پنج‌هزار زندانی گروه طالبان از پیش‌شرط‌های طالبان برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی خوانده شده است. پیش‌شرطی که حکومت افغانستان تا کنون درباره آن موضع نگرفته است. هر چند آقای غنی قبلاً با رهایی زندانیان این گروه مخالفت کرده بود، اما در مراسم تحلیف ریاست جمهوری گفت به زودی در این‌ باره فرمان مفصلی صادر خواهد کرد. او اما جزییات بیش‌تری در این مورد ارایه نکرد.

با این همه، آزادسازی زندانیان گروه طالبان برای حکومت افغانستان اقدام تازه‌ای نیست. محمداشرف غنی، رییس جمهور در عید رمضان ۱۳۹۸ بالاتر از ۸۰۰ زندانی گروه طالبان را از زندان‌های کشور آزاد کرد. آقای غنی گفت، این گام را برای نشان دادن «حسن نیت دولت افغانستان» برداشته است. هم‌چنان حکومت افغانستان انس حقانی، پسر جلال‌الدین حقانی بنیان‌گذار شبکه‌ی حقانی که در فهرست سیاه سازمان ملل متحد قرار دارد را در عقرب امسال از زندان بگرام آزاد کرد. حکومت افغانستان قبلاً رهایی انس حقانی را «خط سرخ» جمهوری اسلامی افغانستان خوانده و خاطرنشان کرده بود که تصمیم این اقدام به دست مردم خواهد بود.

آقای غنی اما در یک نشست خبری در کابل گفت که تصمیم رهایی انس حقانی و دو عضو ارشد دیگر گروه طالبان را در مشورت با شرکای بین‌المللی به ویژه امریکا به منظور آغاز مذاکرات رو در رو و دست‌یابی به صلح و ثبات، گرفته است. با این همه، سازمان عفو بین‌الملل با اشاره به توافق صلح میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان گفته است که حقوق بشر باید در قلب روند صلح افغانستان قرار گیرد.

رییس جمهور صلاحیت رهایی زندانیان را دارد؟

قانون اساسی حدود صلاحیت و مسوولیت‌های رییس جمهور را تعیین کرده است. بر اساس بند هژدهم ماده ۶۴ قانون اساسی «تخفیف و عفو مجازات» زندانی‌ها در مطابقت با احکام قانون از صلاحیت‌های رییس جمهور منتخب کشور است. در همین حال، کود جزا به عنوان یکی از منابع تکمیلی قانون اساسی، عفو و یا تخفیف در مجازات برخی از مجرمان را مستثنا کرده است. در ماده ۲۱۶ کود جزای کشور آمده است: «کسانی که به جرایم امنیتی و ضد مصونیت عامه محکوم‌اند، مجازات آنان شدیدتر است و قابل عفو نیستند.» این در حالی است که بیش‌ترین زندانیانی که به جرم عضویت در گروه طالبان بازداشت شده‌اند، به جرم خراب‌کاری بر ضد نظام و ضد منافع عمومی محکوم به مجازات هستند.

تعداد زندانیان طالبان

آمارهای ثبت شده نزد شورای امنیت ملی کشور نشان می‌دهد که در حال حاضر حدود ۴۰ درصد زندانیان نزد حکومت افغانستان، اعضای گروه طالبان هستند. جاوید فیصل، سخنگوی شورای امنیت ملی در صحبت با روزنامه ۸صبح گفته است که از میان ۳۵هزار زندانی که در همه زندان‌های کشور نگهداری می‌شوند، بین ۱۲ تا ۱۵ هزار تن آنان اعضای گروه طالبان هستند.

گروه طالبان اما این ارقام را نادرست خوانده است. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی این گروه به روزنامه ۸صبح گفته است که تنها حدود سه هزار جنگجوی این گروه در زندان‌های حکومت افغانستان نگهداری می‌شوند. آقای مجاهد افزوده است که حدود سیزده هزار فرد دیگر به ظن ارتباط با گروه طالبان دستگیر و از سال‌ها به این‌سو در زندان‌ها نگهداری می‌شوند. به سخن او، این افراد شامل وابسته‌گان و افراد نزدیک به گروه طالبان هستند.

افزون بر این، گروه طالبان مدعی شده است که بین یک تا دو هزار زندانی نیروهای امنیتی نیز در زندان‌های آنان نگه‌داری می‌شوند. حمدالله محب، مشاور شورای امنیت ملی اما در گفت‌وگوی اختصاصی با تلویزیون ملی تاکید کرده است که احتمالاً کمتر از صد نظامی کشور نزد طالبان زندانی باشند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن