در یک سال دست‌کم ۴۳ هزار شهروند جان داده‌اند‌

به ‌گفته‌ی بسم‌الله، از حُفر یک قبر نظر به نوعیت زمین سخت و نرم، دو تا سه هزار افغانی به ‌دست می‌آورند. نه‌ تنها قبرکنی، بل‌ بازار تابوت‌سازی و سنگ‌تراشی هم در سال‌های پسین گرم‌تر شده‌ است. چنان‌که نظر‌محمد ۵۰ ساله، یکی از تابوت‌سازان در منطقه‌ی سرای شمالی شهر کابل، می‌گوید: «روزی‌ ره هم به ‌خاطر دارم که در یک قلم سودای میت، چهل تابوت فروختیم…» او هر تابوت چوبی ساخت‌ دست خودش را، یک تا یک‌ونیم هزار افغانی به ‌فروش می‌رساند. این مرد تابوت‌ساز می‌افزاید که همه‌ی قربانیان آن چهل تابوت، افراد نظامی بوده و دیگر روزها نیز، به ‌طور میانگین ده تا بیست تابوت همراه با کفن و دیگر لوازم مورد نیاز میت را به ‌فروش رسانده ‌است.


مبشر فرشید، مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک

در سال ۱۳۹۷ خورشیدی، روزانه به‌ گونه‌ی میانگین بیش‌ از یک ‌صد شهروند افغانستان در اثر رویدادهای مختلف، جان‎های‌شان را از دست داده‌اند.

این رقم با توجه به افزایش جمعیت و گسترش جنگ، خشونت و رویدادهای طبیعی، جنایی، ترافیکی و بیماری‌های گوناگون، نسبت به هرزمان دیگر در گذشته بی‎پیشینه خوانده شده ‌است.

یافته‎های پیک از داده‎های معلوماتی منابع رسمی نشان می‎دهد که بیش‌ترین مرگ‌ومیر شهروندان افغانستان، از اثر بیماری‌های گوناگون (سرطان‌ها، قلبی، تنفسی، زایمان و…) و کم‌ترین آن از اثر رویدادهای طبیعی (سیلاب، زلزله، توفان، برف‌کوچ و…) در نهادهای رسمی به ثبت رسیده است.

تلفات افراد نظامی در اثر انفجار، انتحار و نبردها، جایگاه دوم را در نمودار مرگ‌و‌میر شهروندان افغانستان به‌ خود اختصاص داده است. بر بنیاد این یافته‌ها، روزانه به ‎طور میانگین ۶۲ تن از شهروندان افغانستان از اثر بیماری‎های گوناگون، ۳۱ تن (نظامی) در رویدادهای ضد امنیتی، ۱۴ تن در رویدادهای ترافیکی، ۱۰ تن (غیرنظامی) در رویدادهای ضدامنیتی و حداقل یک تن در اثر رویدادهای طبیعی، جان می‎دهند.

بر بنیاد داده‎های به ‎دست آمده، در سال ۱۳۹۷ خورشیدی نزدیک به ۴۳ هزار شهروند افغانستان در اثر بیماری‌های کشنده و رویدادهای مختلف هراس‌افگنی، جنایی، ترافیکی و طبیعی جان باخته‌اند. این داده‌ها تنها رقم ثبت شده در نهادهای رسمی را نشان می‌دهد.

آمار تلفات ملکی‌ در اثر رویدادهای جنگی و ضدامنیتی، به ‌نقل از اعلامیه ۲۴ فبروری ۲۰۱۹م دفتر معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) در کابل گزارش شده ‌است.

هرچند آمار مجموعی از مرگ‌های طبیعی (وفیات ثبت ناشده) در دست نیست، اما بر بنیاد معلومات به‌روز‌شده‌ی سال ۲۰۱۸م در صفحه‌ی انترنتی (www.indexmundi.com/demographics_profile)؛ سالانه از هر یک ‌هزار شهروند افغانستان، ۱۳ تا ۱۴ نفر جان می‌دهند، در حالی ‌که این رقم در میان کشورهای همسایه و منطقه، بین ۵ تا ۷ نفر نشان داده شده ‌است.

داده‌های این منبع جهانی، مرگ‌ومیر طبیعی و ناشی از بیماری‌های گوناگون را نسبت به هر عامل دیگری در صدر قرار داده و افغانستان نیز در نمودار مرگ‌ومیر کشورهای منطقه با بلندترین میزان در صدر قرار گرفته‌ است.

به ‌گفته‌ی وحید مایار، سخنگوی وزارت صحت‌ عامه، تنها در سال ۱۳۹۷ نزدیک به ۲۳ هزار شهروند افغانستان در اثر بیماری‌های گوناگون ساری و غیرساری، جان‌های‌شان را از دست داده‌اند. آقای مایار، بیش‌ترین مرگ‌ومیر را ناشی از بیماری‌های قلبی، تنفسی، سرطان‌ها و زایمان خوانده‌ است.

آرش ۲۷ ساله، باشنده‌ی ناحیه هفدهم شهر کابل، با انتقاد از نبود خدمات صحی و داروی باکیفیت در داخل کشور، می‌گوید:

«یک سال تمام به چندین داکتر و شفاخانه‌ی دولتی و خصوصی مراجعه کردیم، هیچ نتیجه نداد و بالأخره به پاکستان رفتیم و در آن‌جا تشخیص شد که سرطان جگر دارد.»

آرش می‌افزاید که با این‌همه سرگردانی و مصارف هنگفت نزدیک به یک‌ونیم لگ افغانی، مادرش را از دست داد. اما اگر به ‌گفته‌ی داکتران پاکستانی به‌ وقت مراجعه می‌شد، شاید این اتفاق نمی‌افتاد.

اما مهم‌ترین عاملی که بر افزایش بیماری‌های کشنده در پایتخت و دیگر شهرهای بزرگ افغانستان تأثیر مستقیم داشته، به باور آگاهان امور صحی، نبود حفظ‌ الصحه‌ی محیطی و آلوده‌گی روزافزون محیط زیست و هوا در کشور است.

خواجه قمرالدین صدیقی، مشاور پیشین وزارت صحت عامه، بر نهادینه شدن شیوه‌ی سالم زنده‌گی با تدابیر وقایوی در خانه و اجتماع، تأکید می‌کند و به شهروندان کشور نیز توصیه می‌کند تا برای وقایه و جلوگیری از بیماری‌های کشنده، به ‌جای استفاده از مشروبات، دخانیات، مواد مخدر و داروهای مضر، به ورزش عادت کنند و با درنظرداشت اقتصاد خانواده، شیوه‌ی تغذیه سالم را عملی نمایند.

آمار تلفات نظامی به‌ نقل از سخنان محمد‌اشرف غنی، رییس جمهور کشور، ارایه شده ‌است. آقای غنی ماه دلو سال گذشته در گفت‌وگوی ویژه با یک خبرنگار امریکایی در سویس گفت:

«بیش ‌از چهل‌وپنج هزار نیروی امنیتی افغانستان، از سال ۲۰۱۴م به ‌این ‌سو در نبرد با گروه‌های هراس‌افگن کشته شده و در همین مدت، تلفات نیروهای خارجی در افغانستان، تنها ۷۲ تن بوده‌ است.»

به ‌استناد گفته‌های رییس جمهور، آمار تلفات نظامی در هر یک سالِ این مدت تا ۱۱ هزار و ۲۵۰ نفر تخمین شده‌ است.

نظیفه ذکی، عضو مجلس نماینده‌گان، حامیان بیرونی طالبان و دیگر گروه‌های تبه‌کار را، عامل اصلی افزایش تلفات و کشتار مردم افغانستان دانسته می‌گوید که هیچ‌گونه اراده‌ی قوی و صادقانه از سوی هیچ مداخله‌گر بیرونی برای پایان جنگ و آمدنِ صلح در افغانستان وجود ندارد.

از وزارت دفاع ملی، پاسخی دریافت نشد، اما نصرت رحیمی، سخنگوی وزارت امور داخله، با اشاره به دست‌آوردهای پسین نیروهای پولیس در پایتخت و برخی ‌از ولایت‌های کشور، تأکید دارد که پولیس ملی نسبت به ‌هرزمان دیگر، ساحه‌ی فعالیت مجرمان و قاتلان را تنگ‌تر ساخته و تدابیر جدی‌ تر از پیش برای جلوگیری از رویدادهای ضدامنیتی روی‌ دست دارد.

پس ‌از تلفات ملکی و نظامی در اثر رویدادهای جنگی و انفجار و انتحار، رویدادهای ترافیکی جایگاه سوم را در نمودار مرگ‌ومیر انسانی در افغانستان به خود اختصاص داده‌ است.

مسوولان ترافیک، هرچند آمار تازه‌ای از تلفات رویدادهای ترافیکی ارایه نکرده‌اند، اما داده‌های یک سال پیش این نهاد در گزارش منتشره‌ی پیک، نشان می‌دهد که سالانه به‌ گونه‌ی میانگین در سراسر کشور، پنج ‌هزار نفر در اثر رویدادهای ترافیکی جان می‌دهند.

با توجه به نمودار(۱)، رویدادهای طبیعی کم‌ترین قربانی را در مقایسه با سایر رویدادها از مردم افغانستان گرفته‌ است.

حسیب‌الله شیخانی، آمر اطلاعات و نشرات وزارت دولت در امور رسیده‌گی به حوادث طبیعی،‌ می‌گوید که تنها در دو ماه نخست سال روان خورشیدی، بیش ‌از ۱۵۰ تن در اثر سیلاب‌ها جان باخته و در سال گذشته، این رقم تا ۳۵۰ نفر رسیده بود.

با این‌همه برخی‌ از شهروندان و نماینده‌گان مردم در شورای ملی کشور، افزایش انواع بیماری‌ها، توأم با نبود وقایه و تداوی معیاری و هم‌چنان گسترش جنگ و ناامنی در سراسر کشور را، از کلان‌ترین عوامل افزایش مرگ‌ومیر و زیان‌های مالی و جانی شهروندان کشور خوانده‌اند؛ اما برخی دیگر با عینکی دیگر، از رونق کاروبار و درامدهای پیشه‌ی قبرکنی، تابوت‌سازی و سنگ‌تراشی سخن می‌زنند.

بسم‌الله ۴۶ ساله، قبرکن ۲۰ ساله‌ی منطقه‌ی قصبه و پنج‌صدفامیلی شهر کابل، به ‌خبرنگار پیک می‌گوید:

«تا پنج شش سال پیش د همین قبرستان پنج‌صدفامیلی و قصبه فقط دو نفر بودیم، روزی یک یا دو قبر می‌کندیم، حالی هشت نفر استیم، روزانه پنج تا ده قبر می‌کنیم.»

به ‌گفته‌ی بسم‌الله، از حُفر یک قبر نظر به نوعیت زمین سخت و نرم، دو تا سه هزار افغانی به ‌دست می‌آورند.

نه‌ تنها قبرکنی، بل‌ بازار تابوت‌سازی و سنگ‌تراشی هم در سال‌های پسین گرم‌تر شده‌ است. چنان‌که نظر‌محمد ۵۰ ساله، یکی از تابوت‌سازان در منطقه‌ی سرای شمالی شهر کابل، می‌گوید:

«روزی‌ ره هم به ‌خاطر دارم که در یک قلم سودای میت، چهل تابوت فروختیم…»

او هر تابوت چوبی ساخت‌ دست خودش را، یک تا یک‌ونیم هزار افغانی به ‌فروش می‌رساند.

این مرد تابوت‌ساز می‌افزاید که همه‌ی قربانیان آن چهل تابوت، افراد نظامی بوده و دیگر روزها نیز، به ‌طور میانگین ده تا بیست تابوت همراه با کفن و دیگر لوازم مورد نیاز میت را به ‌فروش رسانده ‌است.

صبور سنگ‌تراش‌ هم از رونق کاروبار خود راضی به‌ نظر می‌رسد و می‌گوید که بیش‌ترین مشتریانش، از خانواده‌های شهیدان‌ است که در نبردها یا انفجار و انتحار جان باخته‌اند. صبور می‌افزاید که هر تخته سنگ حکاکی شده برای قبر، نظر به نوعیت سنگ از یک تا هفت‌ هزار افغانی هزینه برمی‌دارد.

بر بنیاد معلومات این پیشه‌وران، در مجموع هر خانواده‌ی قربانی با درنظرداشت رسوم فرهنگی و مناسک مذهبی برای برگزاری مراسم تکفین و عزاداری، بین ۳۰ تا بیش‌تر از ۱۰۰هزار افغانی مصرف را متقبل می‌شود.

با این ‌حال، مسوولان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان از افزایش تلفات انسانی در این کشور ابراز نگرانی کرده و از طرف‌های درگیر جنگ و منازعه می‌خواهند تا به قوانین بین‌المللی و حقوق بشری احترام بگذارند و برای جلوگیری از تلفات افراد ملکی، توجه جدی‌تری به خرج دهند.

موسی محمودی، رییس اجرایی این کمیسیون، می‌گوید که متأسفانه فرهنگ معافیت از مجازات در کشور هنوز پابرجا است و برای از میان برداشتنِ این فرهنگ و جلوگیری از افزایش تلفات انسانی در کشور، دولت افغانستان باید هرچه بیش‌تر تلاش کند.

یادداشت: این گزارش به اساس تفاهم همکاری میان ۸صبح و مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک نشر شده است و  مسوولیت محتوای آن، به دوش پیک است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن