امریکا چگونه می‌تواند در جنگ مواد مخدر در افغانستان پیروز شود؟

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) در ماه نوامبر سروی سالانه‌ی خود را درباره‌ی کشت کوکنار در افغانستان در سال ۲۰۱۷ را منتشر کرد. مثل همیشه، یافته‌های سروی زیاد تعجب‌آور نیست. این سروی بازتاب‌دهنده‌ی نوسانات دوره‌ای در میزان کشت و تولید تریاک در کشور می‌باشد. سال گذشته، کشت تریاک به ۳۲۸٫۰۰۰ هکتار و تولید آن به نه هزار تن افزایش یافته است که در مقایسه به سال ۲۰۱۶، ۸۷ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

در واقع، تولید مواد مخدر و دیگر چالش‌هایی که در حال حاضر فراروی افغانستان، ایالات متحده و دیگر متحدین‌شان قرار دارند، یک شبه به میان نیامده‌اند. آن‌ها از سقوط طالبان در اواخر سال ۲۰۰۱ به این‌سو به تدریج روی هم انباشته شده‌اند. مشکلات مواد مخدر در جنگی که طی چهار دهه در افغانستان جریان داشته، ویرانی و رنج‌های انسانی بی‌شماری بار آورده است. تجربه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که تقاضای جهانی برای مواد مخدر از کشور‌هایی تأمین می‌شود که در آنجا نهاد دولت ضعیف، بی‌ثباتی عمومی بلند بوده و فقر فراگیر حاکم است.

بر اساس گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد، هرچند افغانستان با شرایط دشواری دست و پنجه نرم می‌کند، ولایت‌های عاری از مواد مخدر از شش ولایت در سال ۲۰۰۶ به ده ولایت در سال ۲۰۱۷ افزایش یافته است. این پیشرفت در ولایت‌هایی صورت گرفته است که دولت در آنجا کنترول شدید داشته، کمک‌های بدیل برای دهاقین عرضه کرده و قاچاقبران را تحت پیگرد قرار داده است.

با وجود حضور ایالات متحده و نیروهای ناتو در مناطقی که حاکمیت دولت ضعیف و یا در حال ضعیف شدن است، کشت کوکنار افزایش یافته است. در واقع، ۹۵ درصد کل تریاک افغانستان فقط در هشت ولایت در جنوب غربی، شرقی و شمال شرقی کشور (هلمند، قندهار، فراه، نیمروز، ارزگان، ننگرهار، بلخ و بدخشان) کشت و تولید می‌شود. در این مناطق، حضور طالبان در حال افزایش است و گروه‌های جنایت‌کار سازمان‌یافته همچنان به صورت قدرتمند حضور دارند.

بدون شک که مبارزه با مواد مخدر نه تنها فقط وظیفه‌ی افغانستان نیست، که حکومت افغانستان توانایی مبارزه با این پدیده را بدون همکاری متحدینش نیز ندارد.

افغان‌ها می‌دانند که اگر آن‌ها مواد مخدر را از بین نبرند، مواد مخدر صحت آن‌ها را در معرض خطر جدی قرار داده و معیشت‌شان را از آن‌ها خواهد گرفت. بدون شک که مبارزه با مواد مخدر نه تنها فقط وظیفه‌ی افغانستان نیست، که حکومت افغانستان توانایی مبارزه با این پدیده را بدون همکاری متحدینش نیز ندارد؛ متحدینی که آن‌ها نیز به این نتیجه رسیده باشند که مواد مخدر دشمن مشترک تمام جامعه‌ی جهانی است. دشمنی که هر سال در سراسر جهان میلیون‌ها قربانی می‌گیرد، مرض اچ.آی.وی / ایدز را پخش کرده، خشونت‌ها و جرایم شهری را تمویل مالی می‌کند و در نهایت دشمن مشترکی که تروریسم جهانی را تمویل کرده، سالانه ۲۰۰ میلیون دالر مصارف فعالیت‌های وحشیانه و تررویستی طالبان را تأمین می‌کند.

بر اساس گزارش وزارت خارجه‌ی امریکا، تریاک افغانستان به طور کلی تجارت جهانی هیروین را تمویل کرده که بیش از ۶۰ میلیارد دالر سود برای مقامات فاسد، قاچاقبران مواد مخدر، گروه‌های تروریستی و گروه‌های جنایت‌کار سازمان‌یافته عاید دارد. به نظر می‌رسد دولت ایالات متحده درک کرده که این امر نیازمند یک راه حل جامع است. اوباما، رییس جمهور پیشین امریکا باری بر کمک‌های غیر نظامی تأکید کرده بود: «برای بهبودی امنیت، فرصت‌ها و عدالت – نه تنها در کابل که در تمام ولایات افغانستان- ما به متخصصان و آموزگاران کشاورزی، انجنیر و حقوق‌دان نیاز داریم. با این شیوه ما می‌توانیم دولت افغانستان را کمک کنیم تا برای مردمش خدمات ارائه کرده و اقتصادی را بنیان بگذاریم که تحت شعاع مواد مخدر قرار نداشته باشد.»

در کانتکست افغانستان، روشن است که بهترین سلاح برای مبارزه علیه مواد مخدر، پیش‌گیری مداوم از کشت و تولید مواد مخدر در قالب بهبود حکومت‌داری حاکمیت قانون، توسعه‌ی پایدار بدیل و افزایش امنیت است. اصلاحات سریع مانند تخریب مزارع کوکنار، تنها کشت کوکنار را هدف قرار می‌دهد و عوامل اصلی آن همچنان حل ناشده باقی می‌ماند. تجربه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که تنها تخریب مزارع کوکنار مؤثر نیست. کاهش کشت کوکنار در یک منطقه می‌تواند به ساده‌گی منجر به افزایش کشت در منطقه‌ای دیگر شود. اخبار مربوط به اقدامات تخریب مزارع کوکنار می‌تواند تولید‌کننده‌گان را تحریک کند تا مانند سرمایه‌گذاران برای جلوگیری از ریسک‌ها، کشت تریاک را در مناطق بیشتر پراکنده کنند. سپس تلاش‌های مبارزه با مواد مخدر باید همزمان به طور استراتیژیک در سراسر کشور تطبیق شود.

برای رهایی از چرخه‌ی وابسته‌گی به کشت تریاک، دهاقین نیاز دارند تا هم به زمین و به منابع مالی بدیل، به طور مشخص به قرضه‌های کوچک دسترسی داشته باشند. علاوه بر این، برای سودمند‌تر کردن محصولات بدیل برای دهاقین، سرمایه‌گذاری در بخش زیرساخت‌ها ضروری است. علاوه بر تأمین آب، تخم و کود، دهاقین باید به جاده‌های مطمین از سر مزرعه تا مارکیت، تسهیلات سردخانه که محصولات‌شان را در آن نگهداری کنند، دسترسی داشته باشند. امروزه، در کنار ناامنی فزاینده در سرک حلقه‌ای که کابل را با ولایات دورافتاده وصل می‌کند، افغانستان فاقد یک سیستم جاده‌ای به مزرعه -تا- مارکیت می‌باشد و تنها تعداد کمی از افغان‌ها به برق دسترسی دارند.

به طور مثال، در ولایت غربی هرات، دهاقینی که از کشت تریاک به زعفران (محصولی با ارزش کماکان بالایی) عبور کرده‌اند، بسیار خوب عمل کرده‌اند. وزارت زراعت، آبیاری و مالداری اعلان کرده که دهاقین افغان در سال گذشته ۱۸ میلیون دالر از تولید نزدیک به ۱۱ تُن زعفران (۱۸۰۰ دالر فی کیلوگرام) درآمد داشته اند. رقمی که خیلی بیشتر از آن چیزی است که پیش‌بینی می‌شد. با این وجود، طالبان دهاقین را تهدید می‌کنند تا محصولات قانونی کشت نکنند، در حالی که بعضی از کشورهای منطقه که آن‌ها نیز زعفران تولید می‌کنند، مارکیت زعفران را برای یک رقابت سالم تخریب می‌کنند و به صورت جدی دهاقین افغان را باز می‌دارد تا در یک مقیاس وسیع‌تر زعفران کشت کنند.

برای مؤثریت هرچه بیشتر، تلاش‌ها علیه مواد مخدر باید همه بازیگران زنجیره‌ی طولانی تجارت تریاک را هدف قرار دهد؛ از جمله قاچاقبران، توزیع‌کننده‌گان و نماینده‌گی‌ها که حدود ۸۰ درصد ارزش مواد مخدر صادره افغانستان به آن‌ها می‌رسند. تعقیب و پیگرد این افراد نیازمند یک نظام قضایی کارا که با اجرای قانون و اجرای قضایی هماهنگ باشد، است. جبران خسارت ناکافی، نبود آموزش و تجهیزات در حال حاضر توانایی پولیس و قضات افغانستان را برای مقابله با این تهدید محدود می‌کند.

با این وجود، حتا اگر مشکلات فوق به صورت تدریجی با حمایت بین‌المللی حل شود، قاچاقچیان مواد مخدر بیرون مرزی همچنان به مرزهای افغانستان نفوذ کرده و حاکمیت قانون را در نبود یک هماهنگی جدی برای پیگرد و مجازات آن‌ها میان افغانستان، همسایه‌ها و کشورهای مصرف‌کننده، به تحلیل خواهد برد. آنگونه که رییس جمهور اشرف غنی زمانی گفته بود: «استفاده و قاچاق مواد مخدر قسمی که مافیای بین‌المللی از طریق قاچاق مواد مخدر مقامات فاسد در کشورهای مختلف را کمک مالی می‌کنند، یک مشکل جهانی است.» برای حل این مشکل بین‌المللی، همکاری‌های منطقه‌ای پیشگیرانه برای تطبیق قطع‌نامه‌ی ۱۸۱۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد ضروری است. قطع‌نامه‌ای که در جولای ۲۰۰۸ تصویب شد و در آن تأکید شده بود برای جلوگیری از ورود مواد کیمیاوی پیش نیاز به افغانستان و منع صدور محصولات مواد مخدر به بیرون از کشور همکاری منطقه‌ای ضروری است.

اصول اسلام، فرهنگ افغانی و سیستم حقوقی افغانستان همه و همه تولید، مصرف و قاچاق مواد مخدر را ممنوع قرار داده است. دهاقین فقیر افغانستان این اصول را تطبیق خواهند کرد، در صورتی که آن‌ها گزینه‌ی حقوقی و ثابت دیگری داشته باشند. طبق سروی سالانه‌ی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد، کاهشات دوره‌ای در کشت مواد مخدر می‌تواند برعکس شود در صورتی که دولت افغانستان سیاست مؤثری مرکب از پاداش برای دهقان و تنبیه برای تطبیق قانون در مقابل قاچاقچیان بزرگ مواد مخدر را تطبیق نکند.

جامعه‌ی جهانی تحت رهبری ایالات متحده، باید تلاش‌هایش را در مبارزه با مواد مخدر در سطوح جهانی و منطقه‌ای بازبینی و دو برابر کرده و بار دیگر تعهدش برای حمایت از از تطبیق قانون در درازمدت اعلان و منابع لازم بدیل را تأمین کند.

باشد که در این جنگ تریاک پیروز شوند.

دیدگاه are closed.