سالانه چقدر عواید گمرک هرات حیف‌ومیل می‌شود؟

عبداللطیف مصمم

ولایت هرات در غرب کشور با داشتن بندرهای عایداتی، کارخانه‌های تولیدی در شهرک صنعتی و داشتن ظرفیت عظیم در ایجاد عواید از مسیر ترانسپورت جاده یکی از قطب‌های همیشه فعال اقتصاد کشور بوده است؛ چنان‌که سالانه ده‌ها میلیارد افغانی به بودجه کشور واریز می‌کند. تنها گمرک هرات سالانه بالای ۱۰ میلیارد افغانی به طور اوسط از درک محصول کالای وارداتی به کشور عواید دارد. چیزی که شدیداً قابل نگرانی و سوال است این است که در کشور فقیر و مصرفی مثل افغانستان که کاملاً وابسته به کمک‌های خارجی است مبلغ کلانی از عواید متوقعه گمرک هرات حیف‌ومیل می‌شود.

اگر مروری به عواید گمرک هرات به اساس آمار منتشره شده از سوی این نهاد و وزارت مالیه از سال ۱۳۹۰ به این طرف داشته باشیم سیر جمع‌آوری عواید گمرک هرات به شرح ذیل می‌باشد.

عواید گمرک هرات به تفکیک سال‌ها

این جدول نشان می‌دهد که گمرک هرات همه ساله به طور اوسط بالاتر از ۱۰ میلیارد افغانی عواید داشته است اما واقعیت مسلم این است که این ارقام میزان واقعی عواید نبوده و فساد بسیار گسترده و سازمان‌یافته‌ای توسط مسوولان، کارمندان و کمیشن‌کاران گمرک هرات در تبانی با مافیای محلی و مرکزی کشور صورت می‌گیرد.

اخیراً مسوول درجه‌یک گمرک هرات رقم عواید روزانه را طی روزهای متفاوت از برگه فیس‌بوک و توییترش چنین منتشر کرده است:

«به تاریخ ۱۴ مارچ سال جاری رقم بالغ بر ۱۳۷ میلیون افغانی در یک روز.

به تاریخ ۲۴ جون سال جاری عواید سه روز به این ارقام، دوشنبه ۱۰۴ میلیون، سه شنبه ۸۵ میلیون و چهارشنبه ۱۰۲ میلیون.

به تاریخ ۸ جولای سال جاری رقم بالغ بر ۱۱۹ میلیون افغانی در یک روز.

به تاریخ ۹ جولای سال جاری رقم بالغ بر ۱۲۲ میلیون افغانی در یک روز.»

اگر همین ارقام منتشره شش روزه را که تفاوت فاحش در سقف و کف و هم‌چنان سیر نزولی و صعودی آن نیز وجود دارد در فرمول اوسط‌گیری بندازیم اوسط عواید روزانه در یک سال مالی به دست می‌آید. رقمی بالغ بر ۱۱۱.۵ میلیون افغانی، اوسط عواید روزانه گمرک هرات می‌باشد.

۱۳۷+۱۰۴+۸۵+۱۰۲+۱۱۹+۱۲۲= (۶۶۹)/۶=۱۱۱.۵

 اگر بخواهیم مبلغ کل عواید یک سال را به دست بیاوریم باید روز‌های رسمی کاری کشور را معلوم کنیم طبیعی است که تعداد روزهای یک سال ۳۶۵ است که در این بین ۵۲ روز را جمعه در بر می‌گیرد و اگر تعداد روزهای رخصتی‌های عمومی مانند عیدین، روز استقلال، روز محرم و غیره را حداکثر ۱۵ روز بگیریم، یک سال کاری دارایی ۲۹۸ روز رسمی می‌شود. حالا این تعداد روزهای کاری رسمی را ضرب مبلغ اوسط به دست آمده عواید روزانه بالا می‌کنیم.

۲۹۸×۱۱۱.۵=۳۳.۲۲۷

حاصل فرومول فوق نشان می‌دهد که عواید گمرک هرات به طور احتمالی باید رقمی بالغ بر از ۳۳ میلیارد و ۲۲۷ میلیون افغانی در ختم هر سال مالی به دست بدهد. اگر این عواید احتمالی را با عواید چند سال اخیر در جدول فوق که سالانه نُه میلیارد، ۱۲ میلیارد، ۱۶میلیارد و حتا ۲۰ میلیارد افغانی که رقم عواید به دست آمده یک‌سال می‌باشد، مقایسه کنیم متاسفانه مبلغ وحشت‌ناکی از عواید گمرک هرات که بیش‌تر از نیم مبلغ متوقعه می‌باشد حیف‌ومیل شده است. چه بسا اگر این مقایسه و برآورد را برای حداقل چند سال اخیر انجام دهیم اضافه از ده‌ها میلیارد افغانی از این مرجع عایداتی به جای واریز شدن به بودجه کشور به حساب مافیا و زورمندان ریخته شده است.

حتا همین رقم اوسط گرفته ۱۱۱ میلیون افغانی در روز هم نمی‌تواند نشان از ظرفیت واقعی تولید عواید در گمرک هرات باشد. چرا که همین اکنون حیف‌ومیل عواید به شیوه‌های بسیار سیستماتیک جریان دارد. بر بنیاد یک گزارش تحقیقی در سال جاری از گمرک هرات آمده است که در هر شبانه روز دست کم ۱۰۰ تا ۲۰۰ موتر اجناس تجارتی بدون محصول گمرکی و یا هم به نام اموالی که محصول آن‌ها ناچیز است با پرداخت رشوه در تبانی میان کمیشن‌کاران و مسوولان گمرک وارد شهر هرات می‌گردد.(پژواک)

گزارشی که مورد تایید مقام درجه‌یک محلی هرات نیز واقع شده است و وی نیز نگرانی‌اش را از حیف‌ومیل عواید گمرک هرات در ماه‌های اخیر نیز ابراز داشته است.

نویسنده مقاله بر این باور است که اگر تعیین افراد در ادارات عوایدی بر اساس سلیقه‌های سیاسی، حزبی، سمتی و فساد صورت نگیرد و صداقت، وطن‌دوستی، وجدان و اخلاق کاری در کار مسوولان ادارات عوایدی وجود داشته باشد و بر اساس یک مکانیسم شفاف، عواید جمع شود، درآمد روزانه تنها گمرک هرات بیش‌تر از ۲۰۰ میلیون افغانی در روز خواهد بود که این رقم در سال چیزی نزدیک به ۶۰ میلیارد افغانی خواهد شد.

حالا سوال این‌جا است که چرا حکومت در امر مبارزه با فساد و مفسدان اقدام جدی نمی‌کند؟ چی مصلحت‌ها و سازش‌ها در پس پرده با مفسدان وجود دارد؟ کی‌ها حامی و شریک مفسدین معلوم‌الحال ادارات عوایدی هستند؟ اداراتی مثل بازرس و تفتیش که از امتیازات کلان هم برخوردار اند، مصروف چی کاری هستند؟ از عهده حتا یک محاسبه ساده و یک تحقیق سطحی هم برنمی‌آیند تا از وضعیت اسف‌باری که در گمرک‌ها وجود دارد آگاه شوند و اقدام عملی نمایند؟

حکومت همیشه حرف از مبارزه جدی با مفسدین و مافیا زده است؛ چنان‌که با ایجاد اداره عالی بازرس و احیای اداره عالی تفتیش، هنوز هم فساد گسترده و سیستماتیک حتا در شهرهای درجه‌یک کشور که تحت حاکمیت کامل دولت است وجود دارد چه بسا در ولایات بندری که طالبان حضور دارند دامنه فساد چگونه باشد، حتماً باید چور ملی جریان داشته باشد. با توجه به کاهش کمک‌های جامعه جهانی و قطع این کمک‌ها در سال‌های آینده، باید جلو فساد به صورت جدی گرفته شود، چرا که به اساس محاسبات صورت گرفته شده عواید گمرک‌های کشور می‌تواند جواب‌گوی بودجه عادی کشور باشد وگرنه کشور به سوی یک آینده خطرناک و نامعلوم خواهد رفت.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن