هرات در آستانه‌ی غرق شدن در بحران کرونا

نذیر رادمنش

امروزه در افغانستان به ویژه هرات، کرونا به یکی از بحرانی‌ترین و نگران‌کننده‌ترین واژگان مبدل شده است. کرونای وحشت‌آفرین، جدا از آن‌که موجب ایجاد بی‌نظمی و بی‌ثباتی در اجتماع شده، سبب بروز مریضی‌های روحی و روانی، ترس و اضطراب، رعب و وحشت، بی‌کاری، مشغله فکری و… نیز شده است. در نگاهی دیگر، باعث ایستاده‌گی جمعیت کثیری از شهروندان در برابر قانون شده است.

ریشه این دشواری‌ها از کجا تغذیه می‌کند؟

چرا مردم به اخذ برخی از تصمیم‌های مقامات دولتی، واکنش نشان می‌دهند؟

عمده‌ی آشفته‌گی شهروندان هرات، باز گذاشتن مرز اسلام‌قلعه (خط مرزی افغانستان – ایران) به روی مهاجران و بازگشت روزانه هزاران مهاجر، مسافر و سایر عودت‌کننده‌گان از ایران به خاک افغاستان و تهدید وضعیت صحی هرات به دلیل شیوع ویروس کووید ۱۹ است.

برخی از مقامات مرتبه‌دار دولتی، فعالان مدنی و شهروندان هرات، بارهای بار خواهان بسته کردن این مرز شدند، ولی متاسفانه هیچ‌گونه تصمیم قاطعی از طرف شورای امنیت کشور در زمینه حل این بحران گرفته نشد.

اغلب شهروندان هرات بدین باور اند که مهاجران و سایر عودت‌کننده‌گان از جمله هموطنان‌مان هستند و با این اوضاع بحرانی ایران، وجدان انکارناپذیر‌مان اجازه نمی‌دهد که آنان را آن سوی مرز بی‌سرنوشت رها کنیم، این در حالی است که دولت ایران نیز هیچ برنامه‌ی وقایه‌ای برای هم‌وطنان‌مان در جغرافیای خود ندارد و بی‌وقفه و با الفاظ تند و زننده یکی را پی دیگری رد می‌کند. ولی برخی دیگر، از جمله نماینده‌گان هرات در پارلمان، موضوع اصالت جمع را طرح می‌کنند و چنین ابراز می‌دارند: بازگشت مهاجران و سایر عودت‌کننده‌گان به هرات فاجعه‌بار خواهد بود، چرا که هیچ‌گونه اقدام و تدبیر تامینی و وقایه‌ای برای مهار این ویروس از سوی حکومت، از محل نگهداری گرفته تا تجهیزات طبی، به صورت درست در هرات گرفته نشده است.

اما برخی تصامیم و اقداماتی که از سوی مقامات دولتی هرات در راستای مسدود کردن مراکز تجمع عمومی، دکان‌ها و فروشگاه‌های مواد غذای گرفته شده، موجب افزایش اضطراب و نگرانی‌ها در بین شهروندان شده است. از جهتی این اقدامات برای قشر بلند‌پایه و در معنای عام‌تر کاخ‌نشینان بهترین و مناسب‌ترین است، ولی برای کشوری که اکثریت مردم آن زیر خط فقر حیات می‌گذرانند و به دنبال نان صبح و شب سرگردانند، عادلانه نیست. کمبود و نبود و گزاف بودن قیمت تجهیزات طبی و بهداشتی و مواد اولیه، خوف از بسته شدن فروشگاه‌های مواد خوراکی، بالا رفتن بیش از حد معمول نرخ مواد اولیه و احتکار آن از سوی بازاربه‌دستان، بی‌توجهی، بی‌پروایی و سهل‌انگاری دستگاه دولت و بعضی دولت‌مداران، فتاوی و اختلاف نظرهای بعضی مولویان، خشم و غضب شهروندان را بر‌انگیخته است.

چرا شهروندان هرات به دساتیر وزارت صحت و سایر مقامات دولتی کم‌توجه و برخی بی‌توجه‌اند؟

در این اواخر در افغانستان، خبرهایی مبتنی بر بی‌توجهی  و سهل‌انگاری مردم، به خصوص شهروندان هرات در زمینه حفظ و مراقبت‌های صحی، تدابیر وقایه‌ای و دیگر موارد بهداشتی در تلویزیون‌ها، رادیوها، روزنامه‌ها و غیره دست‌به‌دست می‌شود. همان‌گونه که هویدا و پیدا است، کرونا فقیر و ثروتمند، شیعه و سنی، اخوانی و سلفی، کافر و مسلمان، اروپایی و امریکایی، آفریقایی و آسیایی و در نهایت جوان و کهن‌سال نمی‌شناسد. به محض این‌که اعلام موجودیت کند، از بی‌توجهی‌ها و بی‌پروایی‌ها استفاده کرده نفس از تن جدا می‌کند. کشورهای دست اول و دوم جهان که اقتصاد بسا خوب و نسبتاً خوب دارند، من‌جمله چین، ایتالیا، آلمان، ایالات متحده امریکا و امثالهم، به خوبی توانسته‌اند این ویروس مهلک و کشنده را مهار کنند. این موضوع، جدا از بحث کشورهای فقیر است که هنوز به این مرض سرسام‌آور به پیمانه کشورهای نام‌برده گرفتار نشده‌اند. اگر این ویروس بیش‌تر در کشورهای فقیر و در کنار آن بی‌پروا و بی‌توجه لنگر بیندازد، ممکن می‌نماید که مرگ‌و‌میر به مراتب بیش‌تر از کشورهایی باشد که در قسمت تدابیر وقایه‌ای و بهداشتی خیلی حساس و جدی‌اند و شهروندان‌شان نکته به نکته دستور‌العمل‌هایی که از طرف وزارت صحت و حکومت و خبرنگاران صادر و ابلاغ می‌شوند را رعایت می‌کنند. اگرچه اغلب کشورهای نام‌برده به مهار این ویروس دست نیافتند، ولی بازهم می‌شود گفت که نسبت به دیگران موفق‌تر بوده‌اند؛ بدین دلیل که حکومت و مردم با هم‌دیگر همکار اند. ایران که در تأمین تجهیزات طبی و بهداشتی به اندازه معمول غنی است و توان اقتصادی نسبتاً خوبی دارد، بازهم نتوانسته کووید ۱۹ را مهار کند. علت اصلی آن بی‌توجهی مردم و عدم همکاری مردم با حکومت این کشور است. هکذا، اگر این ویروس در یکی از کشورهای فقیر که غالباً مردمان آن‌ها بی‌توجه و بی‌پروا هستند وسعت زیاد پیدا کند، افتراق این موضوع بهتر تفکیک خواهد شد.

شهروندان هرات، از کم‌توجهی دستگاه مرکزی دولت به این ولایت سخت پریشان‌خاطر اند و به شدت رنج می‌برند. این افراد شامل اکثر دکان‌داران، زرنج‌داران، تاکسی‌رانان و چرخ‌دارانی است که روزانه به دنبال پیدا کردن ۱۵۰ افغانی در زیر آفتاب گرم و آتشین سرگردانند‌. شهروندان هنگامی که از طریق  رسانه‌ها، مرگ‌های گروهی ده‌ها، صدها و در معنای وسیع‌تر هزاران نفر در کشورهای بزرگ و غنی جهان را مشاهده می‌کنند و آگاه می‌شوند، دست‌پا‌چه می‌شوند. آنان وقتی می‌بینند مردم کشورهای مرفه با داشتن آن همه تجهیزات و امکانات بهداشتی و وقایه‌ای و داکتران ورزیده بازهم به این ویروس مبتلا شده و دسته‌دسته می‌میرند، افسرده‌خاطر می‌شوند. آن‌چه که سبب تشدید نگرانی‌ها و بی‌توجهی در مردم شده، در دو زاویه یکی دین و دیگری غیر از آن جلب توجه می‌کند. فتاوی متفاوت بعضی خطیبان و مولویان در جهت برگزاری جماعت و ترغیب مردم به اشتراک در نمازهای جماعت در مساجد و توسل بیش از حد به دعا و نیایش به منظور دفع ویروس، بالارفتن بها و قیمت مواد اولیه، نبود امکانات و تجهیزات غنی طبی، بالاگرفتن قیمت ماسک و دست‌کش‌های طبی، مواد ضد عفونی و شوینده و بالاخره توانایی نسبی و عدم کنترل بازار توسط مقام‌های دولتی، مردم را به سطوه آورده است. مردم نیز با پیش گرفتن یک سلسله برنامه‌های بی‌اساس، بی‌پروای جان خود شدند. به طور گروهی و انفرادی به میله می‌روند، در تجمعات عمومی من‌جمله محافل عروسی، فاتحه و… اشتراک می‌ورزند، از ماسک‌ها و دست‌کش‌های طبی کم‌تر استفاده می‌کنند و به آگهی‌ها و رهنمایی‌های وقایه‌ای و آموزشی گوش نمی‌سپارند. با این حال، با سلامت جان خود و عزیزان‌شان بازی می‌کنند. مختصر این‌که به دستورات و اوامر دولت بی‌توجهی می‌کنند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن