اعتراض فرهنگیان هرات؛ ثبت نشدن هنر مینیاتور به نام افغانستان ننگ تاریخی است

۸صبح، هرات: به دنبال ثبت جهانی هنر مینیاتور به نام کشورهای ایران، ترکیه، آذربایجان و اوزبیکستان، شماری از فرهنگیان هراتی با حضور در یک نشست اعتراضی، از حکومت خواستند برای درج نام افغانستان به عنوان «میراث‌دار اصلی» این هنر در سازمان «یونسکو» اقدام کند. آنان با گردآوری امضای فرهنگیان و فرستادن آن به چند نهاد حکومتی، خواهان اقدام فوری حکومت افغانستان شدند. از دید فعالان فرهنگی در هرات، وزارت اطلاعات و فرهنگ در ثبت نشدن هنر مینیاتور به نام افغانستان مقصر است و مقام‌های این وزارت فعالان فرهنگی را فریب داده‌اند. این فعالان پافشاری دارند که برخی کشورها از جمله ایران تلاش دارند تا با «تحریف تاریخ»، میراث مشترک فرهنگی را به نام خود ثبت کنند. پیش از این وزارت اطلاعات و فرهنگ نیز از تلاش کشورهای ایران و ترکیه برای ثبت جهانی هنرهای مینیاتور و خطاطی به عنوان میراث فرهنگی مشترک این دو کشور، انتقاد کرده بود. از دید این وزارت، نام افغانستان هم باید به عنوان میراث‌دار مینیاتور و خطاطی ثبت جهانی شود.

شماری از فعالان فرهنگی، هنرمندان، و استادان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه هرات، روز شنبه، بیست‌ونهم قوس در یک نشست خبری با امضای نامه‌ای مشترک و فرستادن آن به ریاست‌جمهوری، پارلمان، وزارت خارجه و وزارت اطلاعات و فرهنگ، نسبت به ثبت جهانی هنر مینیاتور به نام کشورهای ایران، ترکیه، آذربایجان و ازبیکستان، انتقاد کردند.

عبدالناصر صوابی، استاد دانشگاه هرات و فعال فرهنگی، در این نشست گفت که اسناد تاریخی و مستندات زیادی مبنی بر این‌که «خاستگاه و تبارزگاه» اصلی مینیاتور هرات است، وجود دارد و سازمان «یونسکو» باید افغانستان را به عنوان «میراث‌دار اصلی» این هنر ثبت جهانی کند. به گفته او، برخی کشورهای پیرامون افغانستان از جمله ایران، تلاش دارند که با «تحریف تاریخ» میراث فرهنگی مشترک را به نام خود ثبت جهانی کنند. آقای صوابی می‌افزاید، هنر مینیاتور از هرات به ایران، ترکیه و اوزبیکستان رسید و «مکتب هنری هرات» در زمان استاد کمال‌الدین بهزاد، شهرت جهانی پیدا کرد.

توفیق رحمانی، رییس دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه هرات نیز باور دارد که مقصر اصلی ثبت نشدن نام افغانستان به عنوان میراث‌دار مینیاتور، حکومت افغانستان و وزارت اطلاعات و فرهنگ است. او ثبت نشدن هنر مینیاتور به نام افغانستان را «ننگ تاریخی» می‌خواند. آقای رحمانی تصریح کرد، به دلیل کم‌کاری وزارت اطلاعات و فرهنگ، مینیاتور در افغانستان «ثبت ملی» نشد و پرونده ثبت جهانی این هنر به نام افغانستان در سازمان «یونسکو» نیز از سوی مقام‌های وزارت اطلاعات و فرهنگ پی‌گیری نشده است. وی مدعی است که سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ، فعالان فرهنگی هرات را «فریب» داد و برای‌شان اطمینان سپرد که تا سال ۲۰۲۱ میلادی برای ثبت جهانی مینیاتور به نام افغانستان زمان وجود دارد، اما سرانجام این هنر به نام کشورهای دیگر ثبت شد.

بر اساس معلومات رییس دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه هرات، تنش میان وزارت اطلاعات و فرهنگ و برخی اعضای مجلس نماینده‌گان سبب شد تا وزارت اطلاعات و فرهنگ پرونده ثبت جهانی مینیاتور را به کُندی دنبال کند و سرانجام این هنر به نام افغانستان ثبت نشد. آقای رحمانی می‌گوید: «در این قضیه، بی‌برنامه‌گی و بی‌کفایتی وزارت اطلاعات و فرهنگ دخیل است و هم بی‌مسوولیتی سازمان جهانی یونسکو. برای ما سوال است که سازمان یونسکو از حقیقتی که مانند آفتاب آشکار است، چگونه توانسته چشم پوشی کند؟»

فعالان فرهنگی در هرات باور دارند، ثبت هنر مینیاتور به نام کشورهای ایران، ترکیه، آذربایجان و اوزبیکستان از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد «یونسکو» اقدامی «سطحی و عجولانه» است و باید در این مورد تجدید نظر شود. ثبت جهانی هنر مینیاتور به نام این کشورها، اعتراض تند برخی فعالان فرهنگی را در هرات به دنبال داشته است. داوود عرفان، از فعالان فرهنگی هرات، با نشر مطلبی در فیس‌بوکش، از فرهنگیان خواست در مقابل ریاست اطلاعات و فرهنگ هرات «اعتصاب غذا» کنند.

چندی پیش به دنبال تلاش کشورهای ایران و ترکیه برای ثبت مشترک هنرهای «مینیاتور و خطاطی» در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد «یونسکو» وزارت اطلاعات و فرهنگ در واکنش به این اقدام گفت که این سازمان باید به افغانستان به عنوان زادگاه و خاستگاه اصلی این هنرها توجه کند. محمدطاهر زهیر، سرپرست این وزارت، در ماه سرطان سال روان خورشیدی، در یک نشست خبری در کابل، با ابراز نگرانی از اقدامات ایران و ترکیه، گفت که افغانستان مالکیت هنرهای مینیاتوری و خطاطی را دارد و ایران و ترکیه باید به این جایگاه احترام کنند. وی افزود، کمال‌الدین بهزاد، سلطان‌حسین بایقرا و امیرعلی‌شیر نوایی، از بنیان‌گذاران این هنرها بودند و ایران و ترکیه می‌توانند با قبول افغانستان به عنوان مالک هنرهای مینیاتور و خطاطی، نام‌های‌شان را همانند «شریک» در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد «یونسکو» درج کنند.

ولی‌شاه بهره، از فعالان فرهنگی هرات باور دارد، هنر مینیاتور در زمان استاد کمال‌الدین بهزاد، هنرمند و مینیاتوریست مشهور هراتی، به اوج شکوه خود رسید و آوازه استاد بهزاد هروی و هنر مینیاتور، به کشورهای گوناگون جهان از جمله کشورهای اروپایی رسید. تولد بهزاد در منابع گوناگون بین سال‌های ۸۵۵ تا ۸۶۵ هجری قمری ذکر شده است، اما روایت دقیق و موثقی در مورد سال وفات او وجود ندارد. هرچند برخی منابع آرامگاه وی را شهر تبریز ایران ذکر کرده‌اند، ولی آرامگاه بهزاد در نزدیک «کوه‌ مختار» در شهر هرات است و سنگ مزار او چند سال پیش عمداً تخریب شد که اکنون برای حفاظت بیش‌تر در ارگ هرات نگهداری می‌شود. فعالان فرهنگی هرات، پافشاری دارند که حکومت افغانستان باید در زمان اندکی که باقی مانده است، برای ثبت جهانی هنر مینیاتور به نام کشور اقدام کند و ثبت جهانی این هنر به نام کشورهای دیگر، برای فرهنگیان پذیرفتنی نیست.

دکمه بازگشت به بالا
بستن