دانشگاه البیرونی را در راستای رهایی از محرومیت و سیطره‌ی استفاده‌جویان کمک کنید

داکتر عبدالقهار سروری، رییس دانشگاه البیرونی

دانشگاه البیرونی که از بیست سال به این طرف در ولسوالی حصه‌ی اول کوهستان ولایت کاپیسا تأسیس و فعال شده، یکی از مهم‌ترین نهادهای تحصیلی و ملی افغانستان است. هم‌چنان این دانشگاه با داشتن حدود هشت هزار دانش‌جوی دختر و پسر از سراسر افغانستان، بیش‌تر از دو صد تن استاد و اعضای کادر علمی و سه صد تن کارمند و کارگر، یکی از دانشگاه‌های بزرگ دولتی افغانستان است. این در حالی است که این نهاد مهم تحصیلی در دو دهه‌ی گذشته، بیش‌تر در محرومیت و مظلومیت بوده و محوطه، پروژه‌های زیربنایی، ساختمانی و مجراهای مصارفاتی آن در گرو گروه‌های استفاده‌جو، بی‌ظرفیت و بی‌انصاف قرار داشته است. مسایل یادشده باعث شده است که این نهاد مهم ملی که در یکی از موقعیت‌های مهم جغرافیایی و در نزدیکی پایتخت کشور قرار دارد و نام یکی از مشاهیر مهم علمی (البیرونی) را یدک می‌کشد، در شرایط ناگوار قرار داشته باشد. حتا دانشگاه‌ها و موسسات تحصیلات عالی کوچک و جوان دولتی که کم‌تر از ده سال از تأسیس و ایجاد آن‌ها می‌گذرد، نسبت به این دانشگاه امکانات، تأسیسات و تجهیزات بیش‌تر دارد.

با آن‌که از تأسیس و فعالیت دانشگاه البیرونی بیش‌تر از بیست سال سپری می‌شود، به خاطر بی‌اعتنایی‌ها و رفتار ظالمانه و استفاده‌جویانه در دو دهه‌ی گذشته، این دانشگاه اما در وضعیتی قرار دارد که در شأن یک نهاد اکادمیک و آموزشی مهم و یک محیط ارزشمند نمی‌باشد. در دو دهه‌ی گذشته، با وجود فراهم‌بودن فرصت‌ها و امکانات زیاد برای ترقی و بهبود کمی و کیفی این دانشگاه و مبدل‌شدن آن به یک نهاد مجهز و با امکانات، هنوز هم با کمبودی‌ها، محدودیت‌ها و موانع جدی مواجه است و از سر و سرنوشت آن گرد و غبار ظلم، استفاده‌جویی و محرومیت می‌بارد. با آن‌که در دو سال گذشته یک سلسله کارهای قابل توجه در این دانشگاه صورت گرفته است؛ اما با وجود نامه‌ها، یادداشت‌ها و شکایت‌های مکرر و جدی رهبری دانشگاه در یک سال اخیر، به مشکلات جدی و اساسی این نهاد مهم ملی توجه‌ چندان صورت نگرفته است و بسیاری از مشکلات، موانع و استفاده‌جویی‌هایی که در شأن محیط و ماحول یک محیط اکادمیک نمی‌باشد، هم‌چنان باقی است.

این دانشگاه مهم دولتی در مساحت ۳۶۰ جریب زمین و در دامنه‌ی یکی از کوه‌های ولسوالی حصه‌ی اول ولایت کاپیسا قرار دارد و در حدود هشت هزار محصل، از جمله بیش‌تر از یک هزار و هشت‌صد تن دختر، از سراسر افغانستان در این دانشگاه مصروف تحصیل هستند. این دانشگاه اما در شرایط غیرمصون کنونی تا هنوز دیوار احاطه ندارد و تعداد نیروهای امنیتی آن فقط ۲۵ تن هستند. از مجموع نُه دانشکده‌ی آن، پنج دانشکده تعمیر تدریسی ندارد و کتاب‌خانه، ادیتوریم، لابراتوارها، تالار کنفرانس‌ و کمپلکس‌های ورزشی دانشگاه تا هنوز اعمار نشده است. تعمیر لیلیه‌ی دانش‌جویان پسر این دانشگاه زیر کار است و تا هنوز تکمیل نشده است و برای حدود ۶۰۰ تن محصل دختر شامل لیلیه که با تحمل مشکلات فراوان در مکانی که فقط برای ۲۵۰ تن اعمار شده است – زنده‌گی می‌کنند، تعمیر لیلیه‌ی جدید اعمار نشده است. سقف بودجه، سطح تشکیلات و سطح ظرفیت‌های کاری در بخش‌های اداری و خدماتی این نهاد در تناسب به حجم کار و تعداد دانش‌جویان و استادان آن نیز بسیار پایین می‌باشد.

دلیل و عامل اصلی محرومیت و مظلومیت این دانشگاه بعد از سپری‌شدن دو دهه از تأسیس و فعالیت آن، یک سلسله قراردادها، روی‌کردها و رفتارهای ظالمانه و استفاده‌جویانه‌ی عده‌ای از افراد و حلقات استفاده‌جو و ظالم است. مسوولان، استادان و کارمندان دانشگاه، مسوولان محلی، رهبری و مسوولان قبلی وزارت تحصیلات عالی و رهبری قبلی حکومت نیز در مقابل روی‌کردها و رفتارهای ظالمانه‌ی یادشده خاموشی اختیار کرده‌ و به این نهاد مهم ملی توجه‌ی چندانی نکرده‌اند. از جمله‌ی ظلم‌های انجام‌شده به این نهاد مهم ملی به خاطر منافع شخصی بعضی از افراد و حلقات استفاده‌جو، چند مورد را می‌توان یاد کرد. برای مدت ۱۵ سال و تا شش ماه قبل، تمام پروژه‌های زیربنایی این دانشگاه در گرو یک شخص و شرکت بی‌ظرفیت و غیرفعال و حامیان محیطی و مرکزی‌شان قرار داشت که نه خودشان کار می‌کردند و نه کسی یا شرکت دیگری را اجازه‌ی کار می‌دادند. این تصمیم ظالمانه باعث شد تا در مدت ده سال کدام کار مهم ساختمانی در دانشگاه البیرونی صورت نگیرد و در حدود ده میلیون دالر به این نهاد مهم اما مظلوم تحصیلی کشور ضربه‌ی بودجه‌ای و اقتصادی وارد شود. سرانجام، در سال جاری، در اثر تلاش‌های جدی و پی‌گیر ریاست دانشگاه البیرونی، هم‌کاری‌های جدی سرپرست قبلی وزارت تحصیلات عالی و حمایت شخص رییس جمهور، این قرارداد ظالمانه فسخ شد؛ اما خیلی دیر و بعد از هدررفتن زمان، فرصت‌ها و امکانات خیلی زیاد و بی‌برگشت.

از سویی هم، برمبنای بی‌اعتنایی مسوولان وقت دانشگاه، مسوولان وقت محلی کاپیسا و رهبری وقت وزارت تحصیلات عالی، هنگام مشخص‌سازی محوطه‌ی دانشگاه، یک قسمت از زمین اختصاص داده‌شده به آن از محدوده‌ی احاطه‌ی دانشگاه خارج ساخته شده است. در مکان و مساحت یادشده، در کنار محوطه‌ و بعضی از تعمیرهای تدریسی دانشگاه، خلاف تمام نورم‌ها و معیارها، یک شرکت ریگریشن و یک دستگاه پروسس قیر فعال شده است و سال‌ها است که به‌گونه‌ی مداوم و ویران‌گر فعالیت دارد. فعالیت ریگریشن و دستگاه پروسس قیر یادشده باعث تخریب محیط زیست و نمای طبیعی کوه کنار دانشگاه، پخش‌شدن گرد و غبار مضر و مختل‌شدن بسیاری از فعالیت‌های دانشگاه شده است که به صحت دانش‌جویان، استادان، کارمندان و کارگران آسیب جدی می‌رساند. در یک سال گذشته، بعد از رهایی زیرساخت‌های دانشگاه از گرو و قرارداد ظالمانه‌ی یادشده، رهبری دانشگاه با جدیت برای متوقف‌کردن فعالیت‌های ویران‌گر شرکت‌های متذکره تلاش کرده است؛ اما متأسفانه تاکنون، به خاطر حمایت زورمندان و عده‌ای از مسوولان محلی از شرکت‌های یادشده که خلاف تمام نورم‌ها و معیارها در کنار یک نهاد مهم تحصیلی فعالیت دارد، این تلاش‌ها به نتیجه‌ نرسیده است.

هم‌چنان، در دو دهه‌ی گذشته تمام مجراهای مصارفاتی این نهاد مهم در کنترل افراد و حلقات استفاده‌جو و ظالم قرار داشته است که به جای ساختن دانشگاه و بهبود شرایط کمی و کیفی این نهاد مهم، بیش‌ترین بخش امکانات حیف و میل شده است. عده‌ای از استفاده‌جویان در هم‌کاری با بعضی از افراد و حلقات استفاده‌جو در محل و مرکز، امکانات دانشگاه را حیف و میل کرده‌اند و با داشتن یک دکان، کار را به حیث قراردادی دانشگاه آغاز کردند که اکنون آن‌ها و هم‌کاران‌شان صاحب سرمایه‌ها و جایدادهای فراوان و متعدد اند؛ اما دانشگاه هم‌چنان با مشکلات و کمبودی‌های جدی مواجه است. در پروسه‌ی استخدام و شکل‌گیری ساختار و میکانیسم کاری نیز مشکلات جدی وجود داشته است و در بسیاری از موارد دانشگاه فاقد ظرفیت و تعهد کاری مورد نیاز است. در کنار موارد یادشده، ده‌ها مشکل دیگر، چارچوب کاری و ماهیت این دانشگاه را تحت شعاع قرار داده و مانع مبدل‌شدن دانشگاه به یک نهاد معیاری شده است. نبود دیوار احاطه، نبود تعمیرهای تدریسی برای دانشکده‌ها و نبود تعمیرهای معیاری برای لیلیه‌ی نسوان، کتاب‌خانه، ادیتوریم و لابرتوارها، کمبود پرسنل امنیتی،  فعالیت مضر شرکت ریگریشن و دستگاه پروسس قیر در کنار دانشگاه، انحصاری‌سازی قراردادها و کنترل یک حلقه‌ی غیرواجد شرایط بر مجراهای مصارفاتی دانشگاه، پایین‌بودن سطح ظرفیت و تعهد کاری در ساختار اداری و خدماتی، دخالت‌های بی‌مورد زورمندان و دلالان محلی و مرکزی در امور دانشگاه و پایین‌بودن سطح و سقف بودجه و تشکیلات دانشگاه در تناسب به سطح خدمات و تعداد دانش‌جویان، از جمله‌ی مشکلات و موانع جدی دانشگاه محسوب می‌شود که نیاز به رسیده‌گی جدی، به موقع و همه‌جانبه دارد.

البته در بیش‌تر از یک سال گذشته، برمبنای برنامه‌های کاری و تلاش‌های پی‌گیر و مبتنی بر تعهد و ریسک‌پذیری رهبری دانشگاه، هم‌کاری‌های آقای عبدالتواب بالاکرزی معین علمی و سرپرست قبلی وزارت تحصیلات عالی و عده‌ای از همکاران‌شان، در بعضی موارد هم‌کاری‌های والی فعلی و بعضی از وکلای ولایت کاپیسا و هم‌چنان حمایت‌های سازنده‌ی رییس جمهور، یک سلسله کارهای مهم در دانشگاه و برای دانشگاه انجام شده است. از جمله بعد از پانزده سال انحصار ظالمانه‌، رهایی زیرساخت‌های دانشگاه از گرو استفاده‌جویان، شامل‌شدن تمام کمپلکس‌های دانشگاه البیرونی در سند بودجه‌ی ملی که عملی‌شدن آن به توجه رهبری دولت جهوری اسلامی افغانستان نیاز دارد، آغاز، تطبیق و تداوم بعضی از پروژه‌های کوچک، متوسط و بزرگ در دانشگاه بعد از حدود ده سال، مانند آغاز و تداوم کار پروژه‌های لیلیه‌ی ذکور و مسجد جامع دانشگاه از سوی واحد عملیاتی ریاست جمهوری، ایجاد و تجهیز الحاقیه‌ی لیلیه‌ی نسوان و مرکز تکنولوژی معلوماتی، وصل‌شدن شبکه‌ی فایبر نوری، آغاز کار پروژه‌ی سولر پمپ که باز هم به‌خاطر پایین‌بودن سطح ظرفیت و تعهد شرکت تطبیق‌کننده تا هنوز نهایی نشده است و پیشنهاد، منظوری و تقرر ده تن از کادرها و ظرفیت‌های متعهد و دارای تحصیلات عالی تا سطح ماستری و دکترا از دانشگاه‌های متفاوت به حیث معاونین و روسای دانشکده‌ها، از جمله کارهایی است که انجام شده است.

برای اعمار دیوار احاطه‌ی دانشگاه نیز سال قبل حکم رییس جمهور صادر شد؛ اما به خاطر مشکل حقوقی و قرارداد غیرمنصفانه‌ی یادشده، دیوار احاطه اعمار نشد و به خاطر منافع شخصی، یک نهاد مهم ملی در شرایط پرچالش و غیرمصون کنونی بدون دیوار احاطه باقی ماند. البته در سال جاری و بعد از حل مشکلات حقوقی زیرساخت‌های دانشگاه و برمبنای حکم رییس جمهور، وزارت تحصیلات عالی از وزارت مالیه برای اعمار دیوار احاطه‌ی دانشگاه البیرونی بودجه یا تعهد بودجوی مطالبه کرد؛ اما وزارت مالیه بدون درک اهمیت و حساسیت موضوع، به این درخواست پاسخ مثبت نداد، در حالی که برای بعضی از پروژه‌های غیرضروری بدون مشکل بودجه در نظر می‌گیرد.

این نهاد مهم ملی که در دو دهه محروم و مظلوم بوده است، به توجه، تلاش‌ها و هم‌کاری‌های جدی و بیش‌تر نیاز دارد و لازم است تا رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان، به‌ویژه شخص رییس جمهور به حیث یک چهره‌ی اکادمیک، معاونین محترم‌شان، رهبری وزارت تحصیلات عالی، حکومت محلی کاپیسا و شورای ملی در راستای حل مشکلات دانشگاه و بهبود و رشد کمی و کیفی آن توجه و هم‌کاری‌های جدی، عملی و به موقع و این نهاد مهم ملی را از محرومیت و مظلومیت بیرون کنند. قبل از هر کار و برنامه‌ی دیگر، لازم است تا دیوار احاطه‌ی دانشگاه اعمار شود و تعداد پرسنل امنیتی آن افزایش یابد. برای محصلان دختر، تعمیر معیاری لیلیه اعمار شود و کار اعمار لیلیه‌ی ذکور سریع‌تر به پایان برسد. باید به گونه‌ی عاجل و دایمی فعالیت‌های مضر شرکت ریگریشن و دستگاه پروسس قیر که خلاف تمام معیارها در کنار دانشگاه فعال است، متوقف و به یک مکان مناسب دیگر منتقل شود. هم‌چنان، باید یک میکانیسم شفاف، مفید و معیاری برای خارج‌شدن قراردادها و مجراهای مصارفاتی دانشگاه از گرو افراد و حلقات استفاده‌جو روی دست گرفته شود. بدون شک، تداوم بی‌اعتنایی در قبال دانشگاه البیرونی و تداوم مشکلات و شرایط نامناسب کنونی آن، جفای بزرگ در حق عرصه‌ی تحصیلات عالی کشور، جوانان کشور، اهل علم و دانش و نام و جایگاه ارزشمند البیرونی خواهد بود. رهبری دانشگاه البیرونی برای ساختن و ارتقای کمی و کیفی این دانشگاه و هم‌چنان بیرون‌کردن این نهاد مهم ملی از سیطره‌ی ظالمان و استفاده‌جویان، متعهد و مصمم است. بنابراین، لازم است تا مردم، مسوولان، وزارت تحصیلات عالی و رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان برای رسیدن به این هدف مهم با رهبری دانشگاه هم‌کاری کنند.

دکمه بازگشت به بالا