مشقت‌های کار رسانه‌ای در شمال کابل؛ خبرنگاران با خون دل چرخه آزادی بیان را می‌چرخانند

شعیب حکیمی

هم‌زمان با گسترش دامنه جنگ به سراسر کشور و کاهش کمک‌های مالی، ده‌ها رسانه تصویری، صوتی و چاپی در ولایت‌های پروان، کاپیسا و پنجشیر با مشکل مواجه شده‌اند. مقام‌های محلی و مسوولان رسانه‌ها در این ولایت‌ها می‌گویند که به دلیل مشکلات امنیتی ساحه پوشش و فعالیت‌ رسانه‌‌‌ای به ویژه در پروان و کاپیسا تنگ‌تر شده است. در حال حاضر در پروان ۵۰ تا ۶۰ خبرنگار مصروف کار رسانه‌ای‌اند. این آمار در کاپیسا به ۳۰ تا ۵۰ نفر و در پنجشیر به ۱۵ نفر می‌رسد. خبرنگاران با نگرانی از وضعیت امنیتی، می‌گویند که تاکنون نیز با مشکلات بسیاری به کارشان ادامه داده‌اند. این در حالی است که خلاف گذشته، اکنون بانوان کم‌تر به کار رسانه‌ای در این سه ولایت علاقه نشان می‌دهند و از بابت وضعیت امنیتی نامناسب نگرانی‌ دارند.

خبرنگاران در پروان: اگر اراده قوی نبود، صدای آزادی بیان خاموش می‌شد

پروان با داشتن چهار تلویزیون، ۱۱ شبکه رادیویی و ۲۴ رسانه چاپی بیش‌ترین شمار رسانه‌ها را در ولایات شمال کابل دارد. رحمت الله رحیمی، یکی از مسوولان ریاست اطلاعات و فرهنگ ولایت پروان، به روزنامه ۸صبح گفت: «وضعیت اطلاع‌رسانی در پروان نسبتاً خوب است، اما رسانه‌ها در مجموع از آغاز فعالیت‌شان تا حالا مشکلات جدی خود را دارند که عمده‌ترین‌شان چالش‌های مالی و اقتصادی است.»  آقای رحیمی، از نهادهای دولتی خواست تا اعلاناتی را که آن‌ها برای رسانه‌ها می‌سپارند، تنها در محدوده کابل نباشد و تبلیغاتی که ساحات تحت پوشش آن‌ها ولایات است، به رسانه‌های محلی نیز داده شود.

روشنا خالد، مسوول یکی از رسانه‌های خصوصی در پروان که توسط بانوان رهبری می‌شود، می‌گوید که در روزهای نخست ۱۸ نفر در این رادیو مصروف کار بودند، اما به دلیل شوع ویروس کرونا و تهدیدات امنیتی، رقم کارمندان کاهش یافته است. به گفته بانو خالد، چهار سال پیش هم‌زمان با ایجاد رادیو برین، بسیاری از دانشجویان دختر در رشته ژورنالیزم برای کار عملی به این رادیو مراجعه می‌کردند، اما با توجه به افزایش تهدیدهای امنیتی، علاقه بانوان در این ولایت به کار رسانه‌ای ‌کم‌تر‌ شده است.

احمد هنایش، رییس مرکز رسانه‌‌ای و جامعه مدنی کهکشان، گفت که هرچند تهدیدات امنیتی و مشکلات مالی رسانه‌ها نسبت سال‌های گذشته در این ولایت افزایش یافته، اما با آن هم رسانه‌ها به فعالیت‌شان در این ولایت ادامه داده‌اند. آقای هنایش افزود: «تا حدی در کیفیت فعالیت رسانه‌ها کاهش به وجود آمده است که با ورشکسته‌گی مواجه شدند، اما تعدادی از رسانه‌ها با وجود شرایط ناگوار از تاثیرگذاری مثبت بسیاری برخوردار‌ند و هنوز هم استوار و سر پا هستند. نوید هم همین است که با توجه این‌که رسانه‌ها با وضعیت بدی که هیچ نوع پشتوانه اقتصادی و سیاسی ندارند، توانسته‌اند خوب عمل کنند و صدای مردم را بلند کنند.»

آقای هنایش که رادیو دنیا و رادیو کهکشان را در پروان و رادیو خراسان را در پنجشیر رهبری می‌کند، می‌گوید که او و همکارانش چندین بار مورد حمله مسلحانه قرار گرفته و دو بار شاهد پرتاب بم دستی به دفتر رادیو دنیا در پروان بوده‌اند. آقای هنایش هم‌چنان گفت: «اگر آن زمان اراده قوی برای شکل دادن آزادی بیان در این گروه وجود نمی‌داشت، همان وقت در نطفه این حرکت خاموش می‌شد.»

کمیته مصونیت خبرنگاران می‌گوید که موج حملات اخیر بر خبرنگاران و جامعه رسانه‌ای در سراسر افغانستان، خبرنگاران در ولایت‌های شمال کابل را نیز نگران کرده است. مسرور لطفی، نماینده این کمیته در پروان، گفت که در کنار مشکلات اقتصادی، خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای مصونیت جانی ندارند و با مشکلات زیاد به کارشان ادامه می‌دهند. بر‌اساس معلومات کمیته مصونیت خبرنگاران افغان در پروان، در حال حاضر حدود ۵۰ تا ۶۰ خبرنگار و کارمند رسانه‌‌ای مصروف فعالیت در رسانه‌های پروان‌اند.

کاپیسا؛ ولایتی با یک تلویزیون فعال

در همجواری پروان و کابل، تنها یک تلویزیون در کاپیسا فعالیت دارد. به گفته مسوولان، تلویزیون ملی کاپیسا برای چند ساعت محدود نشرات دارد. هم‌چنان در حال حاضر چهار رادیو و دو رسانه چاپی در این ولایت نشرات دارند. عبدالمختار کوهستانی، مدیر اطلاعات ریاست اطلاعات و فرهنگ کاپیسا، در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که رسانه ها در کاپیسا با وجود مشکلات زیاد مالی، توانسته‌اند در عرصه اطلاع‌رسانی موثر واقع شوند. آقای کوهستانی اما افزود که تاکنون چندین رسانه چاپی به دلیل نبود امکانات مالی از فعالیت باز مانده‌اند.

فرزاد بهاور خاموش، یکی از خبرنگاران ولایت کاپیسا و مدیر مسوول هفته‌نامه صاحب‌دلان، در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت: «با آن‌که رسانه‌ها نقش اطلاع‌رسانی را جهت روشن ساختن اذهان عامه ایفا می‌کنند، اما در ولایت کاپیسا فعالیت‌های رسانه‌ها با توجه به شرایط کنونی چندان خوب نیست و آن را نمی‌شود عالی پنداشت.» به گفته وی، یگانه مشکل اساسی برای آنان، نبود امنیت است. آقای خاموش که صاحب امتیاز یک رسانه چاپی نیز است، می‌گوید که هفته‌نامه صاحب‌دلان را در ولایت کاپیسا تاسیس کرده است تا بتواند در میان رسانه‌ها در این ولایت جایگاه بهتر در بهبود وضعیت جامعه داشته باشد، اما این رسانه به دلیل مشکلات مالی از فعالیت باز مانده است. او از حکومت به ویژه نهادهای امنیتی خواست که امنیت جان خبرنگاران و دفاتر رسانه‌ها را تامین کنند.

در این حال، فرهاد بهروز، رییس انجمن خبرنگاران کاپیسا، در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت: «مشکلات امنیتی از مشکلات اساسی و عمده خبرنگاران کاپیسا است و در این اواخر ترورهای هدفمند بیش‌تر آن‌ها را نگران وضعیت‌شان ساخته است.» آقای بهروز افزود که در ولایت کاپیسا از میان ۵۰ خبرنگار، در حال حاضر ۳۰ تن آن‌ها عملاً در کار خبر‌رسانی با کم‌ترین امکانات فعالیت دارند، اما متباقی به خاطر مشکلات امنیتی و مالی نتوانسته‌اند به فعالیت‌شان ادامه دهند. به گفته آقای بهروز، نبود شهر در کاپیسا و نزدیکی این ولایت به کابل، یکی از دلایلی است که روی کار رسانه‌‌ای سرمایه‌گذاری نشده است.

پنجشیر؛ ولایتی کوهستانی با تنها ۱۵ کارمند رسانه‌ای

پنجشیر که از امن‌ترین ولایت‌ها در حدود دو دهه گذشته در افغانستان به شمار می‌رود، اما فعالیت رسانه‌‌ای در این ولایت به دلیل کوهستانی بودنش کم‌رنگ‌ است. در حال حاضر در این ولایت، تلویزیون ملی، سه رادیو و دو نشریه نشرات دارند که مخاطبان این رسانه‌ها به گفته مقام‌ها بسیار اندک است. عبدالودود علی‌مردان، رییس اطلاعات و فرهنگ پنجشیر، به روزنامه ۸صبح گفت که یکی از علت‌های عدم سرمایه‌گذاری روی رسانه‌های خصوصی در پنجشیر، پرهزینه بودن آن در این ولایت است.

به گفته آقای علی‌مردان در صورت ایجاد یک رسانه در این ولایت، برخلاف دیگر ولایات چندین پایه در نقاط مختلف نیاز است تا این رسانه بتواند بخش‌های زیادی از پنجشیر را زیر پوشش قرار دهد. رییس اطلاعات و فرهنگ ولایت پنجشیر تاکید کرد که در حال حاضر، ۱۵ خبرنگار به شمول دو زن در رسانه‌های محلی این ولایت مصروف کار‌ند.

گفتنی است که در حال حاضر وضعیت مالی بیش‌تر رسانه‌ها در کشور نگران‌کننده خوانده می‌شود. این در حالی است که در جریان ماه‌های اخیر، تهدیدها علیه کارمندان رسانه‌ای در کشور افزایش یافته و این سبب شده است که برخی از خبرنگاران با دقت بیش‌تر به وضعیت امنیتی، کارشان را دنبال کنند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن