مدح و ذم نشست قطر

حکومت‭ ‬ساعاتی‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬همه‌گانی‭ ‬شدن‭ ‬قطع‌نامه‭ ‬نشست‭ ‬بین‌الافغانی‭ ‬قطر‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬قطع‌نامه‭ ‬واکنش‭ ‬نشان‭ ‬داد‭. ‬صدیق‭ ‬صدیقی،‭ ‬سخنگوی‭ ‬ریاست‭ ‬جمهوری،‭ ‬روز‭ ‬سه‌شنبه‭ ‬هژدهم‭ ‬سرطان،‭ ‬گفت‭: ‬‮«‬حکومت‭ ‬افغانستان‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬نتایج‭ ‬گفت‌وگوهای‭ ‬صلح‭ ‬قطر‭ ‬به‭ ‬شمول‭ ‬صدور‭ ‬قطع‌نامه‭ ‬این‭ ‬نشست،‭ ‬خوش‌بین‭ ‬است‭.‬‮»‬‭ ‬او‭ ‬افزود‭ ‬که‭ ‬گفت‌وگوها‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬صلح‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬در‭ ‬جهت‭ ‬‮«‬مثبت‮»‬‭ ‬در‭ ‬حرکت‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬گفته‭ ‬صدیقی،‭ ‬این‭ ‬پیش‌رفت‌ها‭ ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬تلاش‌ها‭ ‬و‭ ‬طرح‌های‭ ‬مشترک‭ ‬‮«‬دولت‭ ‬افغانستان‭ ‬و‭ ‬جامعه‭ ‬جهانی‮»‬‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آمده‭ ‬است‭. ‬


خلیل اسیر

نشست بین‌الافغانی قطر نیمه‌شب دوشنبه هفدهم سرطان با صدور یک قطع‌نامه هشت ماده‌ای پایان یافت. حکومت نسبت به نتایج این نشست ابراز خوش‌بینی کرده است. مقامات امریکایی و آلمانی دخیل در گفت‌وگوهای صلح افغانستان، نشست قطر را سازنده و برای رسیدن به صلح مفید خوانده‌اند. شماری از شرکت‌کننده‌گان نشست قطر گفته‌اند که این نشست به افراد شرکت‌کننده مجال داد به درک متقابل از یک‌دیگر برسند. این مجموعه، نشست قطر را مدح کرده‌اند.

نشست بین‌الافغانی قطر برای دو روز به تاریخ شانزدهم و هفدهم سرطان برگزار شده بود. در این نشست، ۵۳ نفر از افغانستان و ۱۷ نفر از سوی طالبان شرکت کرده بودند. افراد شرکت‌کننده از افغانستان در این نشست، تنها نماینده خودشان بودند و از هیچ طرفی نماینده‌گی رسمی نکرده‌اند. این در حالی است که به گفته احزاب سیاسی، چهره‌های طالبان، نماینده رسمی «امارت» خود در این نشست بوده‌اند. به همین دلیل، این احزاب از این مدل نشست انتقاد کرده‌اند. هم‌چنان شماری از فعالان مدنی – فرهنگی و فعالان سیاسی کشور نیز متن‌های طولانی در فیس‌بوک خود در ذم این نشست نوشته‌اند.

توافقات قطر

طرف‌های شرکت‌کننده در نشست قطر در قطع‌نامه پایانی این نشست، گفته‌اند که گفت‌وگو کمک می‌کند به فهم مشترک درباره امروز و فردای کشور برسند و موانعی را که سر راه تفاهم و درک متقابل وجود دارد، بردارند. آن‌‎ها از همین رو از برگزارکننده‌گان نشست دو روزه قطر قدردانی و بر ضرورت ادامه این گونه نشست‌ها تأکید کرده‌اند.

 شرکت‌کننده‌گان نشست گفته‌اند که برای دست‌یابی به صلح، روی نکاتی در هشت ماده توافق کرده‌اند. مهم‌ترین این نکات این‌ها است:

۱. صلح پایدار، سراسری و باعزت در نتیجه گفت‌وگوهای همه‌شمول افغانی محقق می‌شود.

۲. افغانستان خانه مشترک همه افغان‌ها است. همه افغان‌ها به حاکمیت نظام اسلامی، تأمین عدالت اجتماعی و سیاسی، تأمین حقوق اساسی شهروندی، وحدت ملی، استقلال و حفظ تمامیت ارضی متعهد هستند.

۳. برای فراهم کردن زمینه گفت‌وگوهای مؤثر بین‌الافغانی، طرف‌های جنگ باید ادبیات تهدید، انتقام‌جویانه و جنگ‌طلبانه را کنار بگذارند و از زبان ملایم استفاده کنند.

۴. برای صیانت از مردم، به حداقل رساندن آسیب‌های جنگ و اعتمادسازی باید زندانیان کهن‌سال، معیوب و بیمار بدون قید و شرط رها شوند و امنیت مکتب‌ها، مدرسه‌ها، دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی تضمین شود. هم‌چنان به حفظ جان، مال، عزت و منازل رهایشی تعهد و برای تقلیل تلفات غیرنظامیان در حد «صفر» تلاش شود.

۵. از تأمین شدن حقوق زنان در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، تعلیمی و فرهنگی در چهارچوب «ارزش‌های اسلامی» و حقوق اقلیت‌های مذهبی اطمینان حاصل شود.

اشتراک‌کننده‌گان نشست قطر هم‌چنان گفته‌اند که «نقشه راه صلح» باید بر اساس این موازین استوار باشد: توافق روی نظام اسلامی، شروع روند صلح هم‌زمان با تکمیل شرایط لازم، نظارت از تطبیق توافق‌نامه صلح، اصلاح، حفظ و تقویت نهادهای دولتی، بازگشت و جابه‌جایی مهاجران و بی‌جاشده‌گان، بحث روی شرایط جدید همکاری و ادامه روابط با کشورها، تأیید توافقات صلح در یک کنفرانس بین‌المللی و گرفتن ضمانت مبنی بر عدم مداخله کشورهای منطقه و جهان در امور افغانستان در یک کنفرانس بین‌المللی.

در پایان این قطع‌نامه از تمامی تلاش‌های صلح و نتایج نشست‌های بین‌الافغانی در مسکو اعلام حمایت شده است. هم‌چنان شرکت‌کننده‌گان نشست از کنفرانس کشورهای اسلامی، سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و کشورهای همسایه خواسته‌اند که قطع‌نامه نشست قطر را تأیید و حمایت کنند.

استقبال حکومت

حکومت ساعاتی پس از همه‌گانی شدن قطع‌نامه نشست بین‌الافغانی قطر نسبت به این قطع‌نامه واکنش نشان داد. صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست جمهوری، روز سه‌شنبه هژدهم سرطان، گفت: «حکومت افغانستان نسبت به نتایج گفت‌وگوهای صلح قطر به شمول صدور قطع‌نامه این نشست، خوش‌بین است.» او افزود که گفت‌وگوها در زمینه صلح در کشور در جهت «مثبت» در حرکت است. به گفته صدیقی، این پیش‌رفت‌ها در نتیجه تلاش‌ها و طرح‌های مشترک «دولت افغانستان و جامعه جهانی» به دست آمده است. صدیقی ابراز امیدواری کرد که در نتیجه این تلاش‌ها، تا دو ماه دیگر، گفت‌وگوهای مستقیم میان دولت و طالبان آغاز شود.

سخنگوی ریاست جمهوری از جانب دیگر «ملاحظات» حکومت را نیز نسبت به قطع‌نامه نشست بین‌الافغانی قطر اعلام کرد. این ملاحظات، سکوت قطع‌نامه در سه مورد مشخص از جمله آزادی بیان و امنیت رسانه‌ها، نوع جمهوری نظام و انتخابات را نشانه گرفته است. صدیق صدیقی با استقبال از مفاد قطع‌نامه قطر، گفت که نوع نظام سیاسی در افغانستان جمهوری اسلامی و غیرقابل تغییر است.

او هم‌چنان افزود که آزادی حق طبیعی هر شهروند کشور است و دولت خودش را به صیانت از آن مکلف می‌داند. در حالی که در قطع‌نامه نشست قطر هیچ اشاره‌ای به انتخابات به عنوان دموکراتیک‌ترین سازکار انتقال قدرت ذکری نرفته است، صدیقی گفت که حکومت مطابق تقویم متعهد به برگزاری انتخابات است و انتخابات را برای انتقال قدرت به صورت دموکراتیک و مشروع یک اصل می‌داند. بنا بر این او تأکید کرد که انتخابات ریاست جمهوری پیش رو مطابق تقویم در ششم میزان برگزار می‌شود و این انتخابات برای مشروعیت نظام مهم است.

به همین شکل، عبدالله عبدالله، رییس اجرایی حکومت وحدت ملی، نیز برگزاری نشست بین‌الافغانی قطر را گامی مثبت در راه رسیدن به صلح توصیف کرده است. او روز سه‌شنبه در دیدارش با جان بس، سفیر امریکا در افغانستان، گفته است که امیدوار است این نشست زمینه گفت‌وگوهای مستقیم میان دولت و گروه طالبان را فراهم کند. عبدالله هم‌چنان از تلاش‌های آلمان و قطر برای میزبانی از این نشست، تشکر کرده است.

زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، توافقات انجام‌شده در نشست بین‌الافغانی قطر را شرکت‌کننده‌گان این نشست تبریک گفته است. خلیل‌زاد ضمن قدردانی از تلاش‌های آلمان و قطر برای برگزاری این نشست، گفته است که این‌گونه نشست‌ها برای پایان دادن به جنگ ۴۰ ساله افغانستان و درد و رنج مردم این کشور، امیدواری بیش‌تری را فراهم می‌کند.

پوتزل مارکوس، نماینده ویژه آلمان در امور افغانستان و پاکستان، نیز شرکت افغان‌ها در نشست قطر را سازنده خوانده است. مارکوس ابراز امیدواری کرده است که این نشست بتواند نقطه آغاز گفت‌وگوها در روند صلح جامع در افغانستان واقع شود.

عبدالسلام رحیمی، وزیر دولت در امور صلح، نشست بین‌الافغانی را کامی بلند در مسیر درست رسیدن به صلح توصیف کرده است. او گفته است که توافقات به دست آمده در این نشست، امیدواری‌ها را نسبت به استقرار صلح در کشور افزایش می‌دهد.

حکمت‌خلیل کرزی، از شرکت‌کننده‌گان نشست قطر، در توییتی گفته است که گفت‌وگوهای نشست قطر طرف‌های شرکت‌کننده را به درک بهتر مسایل کمک کرد. به گفته او، مهم‌ترین مزیت نشست قطر آن بود که باعث برقراری ارتباط بین افراد شرکت‌کننده شد و آن‌ها را با هم نزدیک ساخت. کرزی تصریح کرده است که نشست قطر با بیان داستان‌ها و عواطف در یک فضای صمیمانه و توأم با احترام متقابل به پایان رسیده است.

انتقاد از نشست قطر

ترکیب هیأت افغانستان در نشست قطر و هم‌چنان بخشی از قطع‌نامه این نشست با انتقاد تند احزاب، فعالان سیاسی و فعالان مدنی – فرهنگی روبه‌رو شده است. به گفته آن‌ها، در نشست قطر طرف‌های جنگ و صلح نادیده گرفته شده بود و هم‌چنان به گروه طالبان میدان داده شد تا از موضع برتر در این نشست حضور پیدا کند. این احزاب و فعالان سیاسی و مدنی هم‌چنان گفته‌اند که تأکید نشدن بر حفظ جمهوریت نظام در قطع‌نامه و نادیده گرفتن این مورد مهم، گواه آن است که طالبان در تحکیم مواضع حکومت چرب‌دستی کرده‌اند.

محمد ناطقی، رییس کمیته سیاسی احزاب، می‌گوید که آن‌ها با شکل نشستی که در قطر برگزار شد، کاملاً مخالف هستند و ادامه آن را نگران‌کننده می‌دانند. به گفته ناطقی، برگزارکننده‌گان نشست قطر، احزاب سیاسی و حکومت افغانستان را عملاً کنار گذاشته بودند، در حالی هم احزاب و هم حکومت از طرف‌های اصلی صلح در کشور هستند. ناطقی هم‌چنان از قلم انداختن اصل جمهوریت نظام و تأکید محض بر اسلامی بودن آن در قطع‌نامه پایانی این نشست انتقاد کرد. او گفت، این نشان می‌دهد که گروه طالبان هنوز با جمهوری بودن نظام سر سازگاری ندارند و کسانی از افغانستان در نشست قطر شرکت کرده بودند، نتوانستند از این اصل دفاع کنند. به گفته او، قطع‌نامه نشست قطر در حالی که محاسن خود را دارد، اما بیش‌تر از موضع طالبان رنگ پذیرفته است و در مقابل به دغدغه‌های مهم مردم کم‌تر دقت کرده است.

ملالی جویا، یک فعال سیاسی، در واکنشی تند، گفته است که این دست از نشست‌ها، افغانستان را به صلح نمی‌رساند. به گفته او، همه طرف‌های شرکت‌کننده در نشست قطر از خودشان اراده‌ای ندارند و به دلیل اطاعت‌پذیری از «اربابان خارجی‌شان» نمی‌توانند کاری برای صلح انجام دهند.

آصف آشنا، دیگر فعال سیاسی و فرهنگی، گفته است که قطع‌نامه نشست قطر، امید اندک و نگرانی بسیار به همراه دارد. به گفته او، این قطع‌نامه نشان می‌دهد که «طالبان در پی اجرای مانور قدرت هستند، نه صلح و پایان دادن به خشونت و انسان‌کشی.» آشنا افزوده است که طبق این قطع‌نامه، اگر ادامه گفت‌وگو با طالبان به توافقی منجر هم شود، نمی‌تواند به ختم جنگ و استحکام نظام مردم‌سالاری کمک نخواهد کرد.

امرالله صالح، معاون دسته انتخاباتی اشرف غنی، در واکنشی نسبت به نشست قطر، از سخنان منسوب به شیرمحمد عباس استانکزی، رییس هیأت طالبان در این نشست، انتقاد کرده است. به گفته صالح، در حالی که خانواده استانکزی در پاکستان سکونت دارند و خودش از منافع «آی‌اس‌آی» نماینده‌گی می‌کند، گفته که «هیچ نوع انتخابات را قبول ندارند.» امرالله صالح که در گذشته در نهادهای مختلف امنیتی کار کرده‌است، افزوده است: «این حرف او قابل درک است. طالبان تنها می‌توانند انتخابات را در مدرسه اکوره ختک و امثالهم برنده شوند و بس.» به استدلال او، گروه طالبان به همین دلیل از «اراده ملت» می‌ترسد و تلاش می‌کند به جای استفاده از زبان منطق با میله تفنگ حرف بزند.

این انتقادات در حالی وارد است که ریاست جمهوری امیدوار است تا دو ماه دیگر گفت‌وگوهای مستقیم بین دولت و طالبان برگزار شود. طالبان تا اکنون گفت‌وگو با دولت را رد کرده است. افرادی که این بار از حکومت در نشست قطر شرکت کرده بودند، نماینده حکومت نه که تنها نماینده خودشان بودند. به همین دلیل انتقاد شده است که وقتی طالبان اجازه دارند از «امارت» خود نماینده‌گی کنند، چرا به دیگران نیز اجازه داده نشده از نهادها و جمعیت‌های‌شان نماینده‌گی کنند.

دکمه بازگشت به بالا