والی هرات: حس مالکیت مردم نسبت به مملکت و نظام ضربه خورده است
سیدحسن حسینی
انتخابات ریاست جمهوری در هرات با اما و اگرهای زیادی برگزار شد. میزان اندک اشتراک مردم شهر و ولسوالیها برای رایدهی در انتخابات ریاست جمهوری در این ولایت سبب شد که اظهار نظرهای متفاوتی از سوی مقامهای دولتی و آگاهان امور نسبت به آن وجود داشته باشد.
خیلی به این باور رسیدند که تقلب گسترده در چندین انتخابات گذشته، همراه نبودن انتخابات ریاست جمهوری با انتخابات شوراهای ولایتی، زیر تهدید بودن مراکز رایدهی و مشکلات فنی دستگاه بایومتریک و فهرست رایدهندهگان از عوامل اصلی اشتراک کم مردم در انتخابات ریاست جمهوری بوده است. با این حال اما والی هرات علاوه بر قبول کردن برخی دلایل، اشاره به چیزی دارد که تا کنون هیچ مقام دولتی به آن نپرداخته است.
ادعای پرتبوتاب والی هرات
یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان، عبدالقیوم رحیمی، والی هرات، مقابل دوربین رسانهها حاضر شد و علت شرکت کمرنگ مردم در انتخابات را تلویحاً کاهش حس مالکیت مردم نسبت به سرزمین عنوان کرد. والی هرات به خبرنگاران گفت: «افغانها احساس مالکیتی را که نسبت به خاک خود دارند، ضربه دیده است. باورمندی مردم ما به مملکت و نظام ضربه خورده است.»
آقای رحیمی در ادامه گفت که جنگهای چهلساله سبب شده که وضعیت به این شکل رقم بخورد و قرار نباید باشد که مردم افغانستان تا ابد مهاجر و مسافر باشند.
بینش سیاسی دستگاه حاکم
همین اشارهی آقای رحیمی به ضربه خوردن حس مالکیت مردم کافی بود که برخی از آگاهان سیاسی نسبت به آن واکنش تند نشان دهند.
سعید حقیقی، فعال سیاسی و روزنامه نگار در هرات، صحبتهای والی این ولایت را فاقد ریشهی علمی و واقعی دانست. آقای حقیقی با اشاره به برخی عوامل، به این نظر است که صحبتهای والی هرات بیشتر متاثر از بینش سیاسی دستگاه حاکم است و نوعی تلاش در راستای پوشاندن ناکامی یک تیم مشخص به حساب میرود.
این فعال سیاسی همچنان تاکید میکند که تجربهی مردم از انتخاباتهای گذشته سبب شده که آنان با بیباوری نسبت به کارکرد کمیسیونهای انتخاباتی، کمتر در انتخابات اشتراک کنند. آقای حقیقی اضافه میکند که تاثیرگذاری رای مردم بر نتیجهی انتخابات هم مسأله است. به گفتهی وی، مردم به این باور رسیدهاند که رای آنان تغییری در نتیجهی از قبل تعیین شده و مورد نظر کمیسیونهای انتخاباتی ندارد.
تهدیدهای امنیتی از سوی طالبان و سایر گروههای مخالف دولت هم از عوامل دیگری است که آقای حقیقی به عنوان دلیلی برای کاهش میزان علاقه مردم برای حاضر شدن در صفوف رایدهی به آن اشاره دارد.
آقای حقیقی همچنان سوء مدیریت نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در مدیریت فضای تبلیغات را در کمرنگ بودن حضور مردم موثر میداند.
دستِ دولت در ناامنسازی
در همین حال طارق نبی، استاد دانشگاه و فعال سیاسی-مردمی، در صحبت با روزنامهی ۸صبح از والی هرات میپرسد: «چرا مردم افغانستان در انتخاباتهای گذشته کم علاقهگی به انتخابات نشان ندادند؟»
آقای نبی میافزاید که سرخوردهگی کنونی مردم در پهلوی سایر عوامل مانند ترس از تهدیدات امنیتی، ریشه در ناتوانی حکومت وحدت ملی دارد.
آقای نبی تصریح میکند که تیم حاکم از ماهها به این طرف با ناامنسازی ولایتهایی که در آنها رای زیادی نداشت، سعی در کاستن میزان مشارکت مردم در انتخابات کرده بود. او میگوید که ناامنیهای اخیر در اکثر ولسوالیهای هرات از جمله گلران، کشک کهنه، رباطسنگی، اوبه، چشت، غوریان، زندهجان و کرخ، نشان از تهدید سران حکومت وحدت ملی در برابر مردم بود. به گفتهی آقای نبی، حاضر نشدن مردم به پای صندوقهای رای، دلیل محکمی برای ثابت ساختن بلوغ سیاسی آنان نیست، بلکه ترس جمعی از نبود امنیت سبب شد که مردم نتوانند به صندوقهای رای دسترسی داشته باشند.
سایهی گفتوگوهای صلح بر انتخابات
عبدالقادر کامل، آگاه امور سیاسی در هرات، دیدگاه خاص خودش را نسبت به گفتههای آقای رحیمی، والی این ولایت، دارد.
آقای کامل با یادآوری مشارکت میلیونی مردم در انتخاباتهای گذشتهی ریاست جمهوری و پارلمانی، حکومت وحدت ملی را در ترغیب مردم برای حاضر شدن به پای صندوقهای رای ناکام خواند.
آقای کامل میگوید، در گذشته مردم نشان دادند که ظرفیت پذیرش انتخابات و دموکراسی را دارند. او اشاره به قطع انگشت چند رایدهنده در انتخابات ریاست جمهوری ۲۶ جوزای سال ۱۳۹۳ در روستای «حقآباد» ولسوالی رباطسنگی، گفت که وعدههای گذشتهی رییس جمهور کنونی کشور سبب بیعلاقهگی مردم شده است. او تصریح میکند که یک عده افراد معاملهگر با شعارهای «عوامفریبانه و وعدههای سر خرمن» آرای مردم را «چپاول» کردند و وقتی به قدرت رسیدند، شعارهای «عدالت و مشارکت، صلح و ثبات، ترویج حکومتداری خوب، دسترسی مردم به خدمات بهتر را فراموش کردند.»
سایهی سنگین گفتوگوهای صلح امریکا با طالبان، از دیگر مواردی است که آقای کامل از آن به عنوان یکی از عوامل اشتراک کمتعداد مردم در انتخابات نام میبرد.
سفیر خلیلزاد دستکم ۱۰ ماه و ۲۰ روز با سران طالبان در کشورهای مختلف دید و بازدید داشت. هرچند این گفتوگوها به نتیجهای نرسید و دست آخر در ساعاتی کم باقیمانده به امضای پیمان امریکا با طالبان، دونالد ترمپ، رییس جمهور امریکا آن را لغو کرد.
با تمام اینها بر بنیاد گزارشها در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ دستکم پنج میلیون و ۷۰۰ هزار نفر به پای صندوقهای رای رفته بودند. به همین ترتیب در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۳ نزدیک به هفت میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از حق رای استفاده کرده بودند. انتخابات پارلمانی اخیر هم نشان داد که بیش از چهار میلیون واجد شرایط رایدهی به نامزدان مورد علاقهی خود رای دادهاند.
گفتنی است که به باور آگاهان، تقلب در انتخابات و استفاده از راهکارهای غیرمشروع و فراقانونی برای کسب قدرت، سبب سرخوردهگی و کمعلاقهگی مردم نسبت به روندهای ملی و دموکراتیک میشود.
فعالان سیاسی در هرات به این نظر اند که مردم افغانستان با اشتراک میلیونی به پای صندوقهای رای در انتخاباتهای گذشته، خلاف آنچه را که والی این ولایت در نشست خبری یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۸ با رسانهها عنوان کرد، ثابت کردند.
با تمام اینها خواستیم در مورد گفتههای عبدالقیوم رحیمی، والی هرات، با خودش مصاحبه داشته باشیم، اما تلاش ما نتیجهای نداد.
