رویارویی سیب غور با سیب ایرانی؛ نبود بازار فروش و کم‌توجهی حکومت

محمدحسین نیک‌خواه

در ولایتی کوچک، دورافتاده، کوهستانی و محروم مانند غور رونق کشاورزی و باغ‌داری خبری خوش به حساب می‌آید. ولایتی که تا همین چند سال پیش درختان بید هم کم‌تر در آن دیده می‌شد و کسی به زراعت و باغ‌داری امید زیادی نداشت.

چندسالی می‌شود که کاشت درختان میوه در این ولایت افزایش یافته و برداشت محصول خوب و خوش‌کیفیت، کشاورزان و باغ‌داران را دل‌خوش کرده است. در میان دیگر محصولات سیب غور برای خود اسم و رسم پیدا کرده و کم‌کم وارد میدان رقابت با سیب وارداتی از ایران شده است.

یکی از ویژه‌گی‌های رشد باغ‌داری در غور وجود منابع فراوان آب شیرین است. رودخانه‌های غور از بلندای قله‌ی کوه‌های آن سرچشمه می‌گیرد و زمین و‌ باغ‌ها را سیرآب می‌سازد.

 کاهش آب و نگرانی جدی از خطر خشک‌سالی در برخی کشورهای هم‌سایه زنگ خطری را به صدا درآورده است، اما در غور باغ‌داران حداقل از مسأله کم‌آبی نگران نیستند و با خیال راحت می‌توانند د‌رختان‌شان را کاشت کنند.

نبود سردخانه و کم‌بود بازار فروش بزرگ‌ترین مشکل باغ‌داران غوری است و چشم امید آن‌ها برای بدل شدن این ولایت به یکی از قطب‌های کشاورزی افغانستان به سوی حکومت و نهادهای کمک‌رسان خارجی دوخته شده است.

با این‌حال به گفته‌ی مسوولان ریاست زراعت غور در این ولایت هفت هزار جریب زمین تبدیل به باغ میوه شده است، اما برای فروش و بازاریابی سیب این ولایت و دیگر فرآورده‌های کشاورزی، کاری صورت نگرفته است.

 

رشد چشم‌گیر باغ‌داری

میرزا ابراهیم، از قدیمی‌ترین کشاورزان در ولایت غور است. او هفت سال پیش به گونه آزمایشی چند درخت میوه در یکی از زمین‌های خود کاشت و حاصل آن خلاف تصورش شد. درخت‌ها به بار نشست و محصولی خوش‌کیفیت داشت. سیب‌های پرآب و مزه‌دار که نمونه‌ی آن را تاکنون میرزا ابراهیم در طول عمر خود ندیده بود.

او سال بعد تعداد بیش‌تری درخت کاشت و بازهم حاصل خوبی برداشت کرد. رفته‌رفته اقوام و دوستانش هم به سمت باغ‌داری روی آوردند و درخت‌های میوه را در زمین‌های‌شان نشاندند.

میرزا ابراهیم، باور دارد سیب غور در مقایسه با سیب‌های وارداتی ایران کیفیت بسیار بهتری دارد و به دلیل کاشت و برداشت طبیعی و استفاده کم‌تر از مواد کیمیایی محصولی کم‌رقیب در سطح کشور است.

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات باغ‌داران غوری نبود بازار فروش مناسب و سردخانه‌های معیاری است. باغ‌داران از ترس فاسد شدن، محصولات‌شان را با بهای ناچیز می‌فروشند و سود اصلی زحمت و عرق‌ریزی آن‌ها به جیب بازرگانان می‌رود.

مثالش همین است که چند ماه پیش باغ‌داران، سیب خوش‌کیفیت‌شان را هر کیلو ۱۵ تا ۲۰ افغانی در بازار محلی غور فروختند، همان محصول، حالا کیلویی ۴۰ افغانی فروخته می‌شود. اگر همین سیب با بسته‌بندی مناسب به بازارهای خارجی رسانده‌ شود بهایش چند برابر خواهد شد.

از دید باغ‌داران غور، محصول سیب این ولایت می‌تواند جای‌گزین مناسب برای سیب وارداتی ایران باشد و به دلیل کیفیت بالا و بهای پایین، سیب ایرانی توان رقابت با آن را ندارد و در میدان رویارویی این دو محصول، بدون شک سیب غور پیروز خواهد شد.

در کنار سیب، درختان زردآلو، شفتالو و چند میوه دیگر نیز در غور کاشت می‌شود و گل‌خانه‌های بادرنگ نیز طی سال‌های پسین ایجاد شده است. دهقانان و باغ‌داران غور باور دارند اگر حکومت از آن‌ها پشتی‌بانی کند و آنان را در قسمت کاشت‌وبرداشت آموزش بدهد، کیفیت محصولات‌شان بهتر می‌شود.

 

مرد جست‌وجوگر

محمود، از باغ‌داران سابقه‌دار در ولایت غور است و طی ۱۵ اخیر تجربه‌ی زیادی در بخش زراعت و باغ‌داری کسب کرده است. در ولایت غور به دلیل اقلیم کوهستانی مردم کم‌تر به کشاورزی روی آورده و چنان که باید، از آن استقبال نکرده‌اند.

حدود ۹۰ سال پیش یکی از اقوام ساکن در غور برای نخستین‌بار در زمین‌هایش کچالو کاشت، اما کاشت و برداشت آن معیاری نبود و سایر ساکنان غور زیاد به کاشت این محصول روی خوش نشان ندادند.

محمود، ۱۵ سال پیش به گونه‌ی آزمایشی کاشت نهال‌های میوه را در غور آغاز کرد. او پس از مدتی متوجه شد میوه‌های گوناگون با آب‌وهوای غور سازگار است و محصول خوبی می‌دهد. این باغ‌دار ذهن جست‌وجوگری داشت و تلاش می‌کرد فوت‌وفن باغ‌داری را بیش‌تر یاد بگیرد.

برای کسب تجربه به هرات سفر کرد و از آن‌جا به میدان‌وردک رفت و از نزدیک مراحل کاشت‌وبرداشت سیب را مشاهده کرد. این در حالی بود که باغ‌داری در غور رونق گرفته بود و شمار باغ‌ها هر روز زیاد می‌شد.

محمود، دوستان و نزدیکانش را به کاشت میوه و باغ‌داری تشویق و با هزینه‌ی شخصی‌اش باغ‌های آنان را دواپاشی می‌کرد. با حاصل‌ خوب باغ‌ها، کم‌کم مردم به پرورش درختان میوه روی آوردند.

غور پر از آب شیرین است و رودخانه‌های خروشان آن از کوه‌پایه‌ها سرچشمه گرفته و زمین و باغ‌ها‌ را در اوضاعی که در کشورهای هم‌سایه یک قطره آب ارزش حیاتی پیدا کرده، سیرآب می‌کند.

محمود، سال گذشته نمونه‌ی میوه‌جاتش را به نمایشگاه محصولات زراعتی در بادام‌باغ کابل برد تا بتواند از این طریق برای آن‌ها بازاریابی کند. او باور دارد اگر حکومت از باغ‌داران پشتی‌بانی کند، آن‌ها می‌توانند محصول‌شان را به بازارهای جهانی صادر کنند. باغ‌داران و دهقانان غوری در کنار نبود بازار مناسب، از کم‌توجهی حکومت نیز گلایه دارند.

او به گونه آزمایشی در یکی از زمین‌هایش زعفران هم کاشته است، اما روش کاشتش معیاری نبوده است و از همین سبب طلای سرخ حاصل خوبی برایش نداشته است. با این حال وی امید دارد با معیاری شدن کاشت زعفران بتواند حاصل خوبی برداشت کند.

 

نبود بازار فروش، بزرگ‌ترین مشکل

تا همین چند سال پیش، حتا درختان بید هم در غور کم‌تر به چشم می‌خورد و مردم امید زیادی برای برداشت محصولات زراعتی نداشتند. چند سال است که باغ‌داری در غور رشد بسیار خوبی داشته و زمین‌های بی‌حاصل بدل به باغ‌های میوه شده است.

فضل‌الحق احسان، رییس شورای ولایتی غور به روزنامه ۸صبح می‌گوید در جریان سال‌های پسین باغ‌داری در این ولایت رشد چشم‌گیری داشته و سیب غور به بازار محلی این ولایت عرضه شده است. او از مقام‌های محلی و حکومت مرکزی می‌خواهد با آوردن نهال‌های باکیفیت به این ولایت کشاورزان را پشتی‌بانی کنند.

طی سال‌هایی که باغ‌داری در غور گسترش یافته و توقع دهقانان هم از ریاست زراعت برای پشتی‌بانی از آن‌ها زیاد شده است. مسوولان ریاست زراعت غور می‌پذیرند در قسمت بازاریابی و فروش محصولات زراعتی در این ولایت کاری صورت نگرفته است.

محمدبلال امیری، مدیر عمومی ترویج ریاست زراعت غور در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید در این ولایت در هفت هزار جریب زمین با همکاری ریاست زراعت باغ میوه ایجاد شده است. به گفته‌ی او سیب غور سال گذشته به ولایت‌های هرات و کابل صادر شد و در مقایسه با سیب ایرانی بهای کم‌تر و کیفیت بهتر دارد. آقای امیری می‌افزاید از سال ۱۳۹۴ خورشیدی به این‌سو نهال‌های معیاری میوه از سوی ریاست زراعت به گونه‌ی رایگان در اختیار باغ‌داران قرار گرفت و همین اکنون در ولسوالی‌های دولت‌یار، لعل‌وسرجنگل و برخی دیگر از ولسوالی به پیمانه زیاد باغ میوه ایجاد شده است.

با وجود همه‌ی مشکلات و نبود وسایل مدرن و معیاری کشاورزی، باز هم کشاورزان غور به آینده بهتر و برداشت محصول خوب‌تر در سال‌های پیش رو امید دارند و روزی را تصور می‌کنند که این ولایت محروم یکی از قطب‌های مهم کشاورزی در کشور شود.

با این همه به نظر می‌رسد راه طولانی برای رسیدن محصولات کشاورزی غور به بازارهای داخلی و بازارهای خارجی در پیش است و کشاورزان مشکلات خاص‌شان را در این ولایت دارند.

دکمه بازگشت به بالا