آشنایی با مفاهیم بورس و بازار سرمایه

مصطفی مشعل

شاید برای شما نیز زیاد پیش آمده باشد که در اخبار یا مقالات اقتصادی کلماتی چون بازار پول یا بازار سرمایه را شنیده باشید، اما تفاوت آن‌ها را به طور دقیق ندانید.

در علم مالی (Finance) تقسیم‌بندی اعتباری وجود دارد که برای تشریح دقیق‌تر پدیده‌های مالی و سرمایه‌گذاری به کار می‌رود و شاید در دنیای واقعی مصداق مشخص نداشته باشد. در این مقاله می‌خواهم در مورد این دو مفهوم و تفاوت‌های آن‌ها توضیح دهم.

بازار پول

در علم مالی اگر تامین مالی و سرمایه‌گذاری کم‌تر از یک‌سال باشد، در بازار پول اتفاق می‌افتد. نماد بازار پول بانک‌ها هستند که معمولاً سپرده‌ها کوتاه‌مدت یا کم‌تر از یک‌سال هستند و بانک تمایلی به وام‌های بلندمدت ( ۲۰ یا ۳۰ سال) ندارند. یک شرکت یا فرد حقیقی با دریافت وام، به بانک بده‌کار شده و پس از تسویه بدهی بانک، هیچ حقی نسبت به شرکت نخواهد داشت. در اصطلاح به این روش تامین مالی از طریق بدهی گفته می‌شود.

بازار سرمایه

اگر بخواهید تامین مالی بلند مدت باشد، باید به بازار سرمایه مراجعه کنید. نماد بازار سرمایه، بورس می‌باشد. در اصطلاح به این نوع تامین سرمایه، تامین سرمایه مبتنی بر حق مالی گفته می‌شود. در بازار سرمایه شما با ارائه سهام شرکت‌تان، سرمایه جذب کرده و نیاز مالی پروژه‌های‌تان را تامین می‌کنید.

مزیت‌های هر بازار

مهم‌ترین تفاوتی که در روش تامین سرمایه در بازار پول و سرمایه وجود دارد، بحث حق مالکیت در شرکت است. هنگامی که شما از بانک وام می‌گیرید پس از بازپرداخت بدهی خودتان، بانک هیچ حقی نسبت به شرکت نداشته، اما هنگامی که در بورس سهام خودتان را عرضه می‌کنید، در حقیقت بخشی از مالکیت شرکت را واگذار می‌کنید. اگر بیش از ۵۰ درصد سهام شرکت واگذار شود، آن‌گاه مالکیت شما بر شرکت از دست می‌رود و سهام‌داران می‌توانند در اداره شرکت دخالت کنند. البته مزیتی که تامین مالی در بازار سرمایه دارد، آن است که اگر برای شرکت شما مشکل مالی به وجود آید، شرکت تعهدی برای پرداخت سود به سهامداران ندارد و آن‌ها در سود و زیان با شما شریک‌اند. اما اگر از بانک وامی گرفته باشید، موظف به بازپرداخت اقساط هستید و در صورتی که توانایی باز پرداخت تسهیلات خودتان را نداشته باشید بانک می‌تواند از طریق قانونی اقدام و شما را مجبور به فروش دارایی‌ها و سرمایه‌های شرکت کند تا بدهی خودتان را تسویه نمایید.

دنیای امروز

در تعریف ابتدای مقاله گفته شد که بازار پول تامین مالی کوتاه‌مدت می‌کند و بازار سرمایه تامین مالی بلندمدت انجام می‌دهد. اما در عمل مشاهده می‌کنیم که بانک‌ها نیز وام‌های بلندمدت می‌دهند و گاهی در بورس نیز اوراق قرضه با سررسید یک‌ساله عرضه می‌شود. بنا بر این همان طور که گفته شد این تقسیم‌بندی اعتباری بوده و برای تشریح نظریه‌های اقتصادی کاربرد دارد. البته معمولاً در بازار سرمایه فرض است که سهام یک شرکت برای همیشه در اختیار سهام‌دارن خواهد بود و در نتیجه بازار سرمایه (بورس) نماد فعالیت‌های مالی بلندمدت است.

اوراق بهادار (Securities)

هر نوع ورق یا سندی است که متضمن حقوق مالی قابل نقل و انتقال برای مالک آن باشد. به بیان دیگر اوراق بهادار، نوعی ابزار مالی با قابلیت نقل و انتقال است. این اوراق از هر نوع آن شامل سهام عادی، سهام ممتاز، حق تقدم، سهام جایزه، اوراق مشارکت، مشتقات، اختیار معامله، قرارداد آتی و صکوک که باشد، نوعی ارزش مالی را برای مالک آن به همراه دارد، هم‌چنین شرکت یا نهادی که اوراق بهادار صادر می‌کند، به عنوان صادرکننده (توزیع‌کننده) شناخته می‌شود. این اوراق در بازار سرمایه به سه بخش کلی «اوراق بدهی»، «اوراق حقوق صاحبان سهام»، «ابزارهای مشتقه» تقسیم می‌شود.

اوراق بهادار نوعی ابزار مالی

همان طور که اشاره شد اوراق بهادار نوعی ابزار مالی است که یا موقعیت مالکیت فرد را در شرکت‌هایی که به طور عمومی در بورس معامله می‌شوند (سهام)، نشان می‌دهد، یا نشان‌دهنده نوعی رابطه‌ی طلب‌کاری از یک نهاد دولتی یا شرکت است (اوراق مشارکت) یا نماینده حقوق مالکیتی است که به صورت اختیار خرید یا فروش نمایش داده می‌شود. در واقع اوراق بهادار از هر نوع (سهام، اوراق قرضه و مشارکت یا اختیار معامله) که باشد، نوعی ارزش مالی را به نمایش می‌گذارد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن