گسترش فعالیت مکتب‌های خصوصی؛ وزارت معارف:‌ نگرانی خانواده‌ها در مورد آموزش را رفع می‌کنیم

شمیم فروتن

طبق آمار وزارت معارف، در سراسر کشور ۱۴ هزار مکتب دولتی و چهار هزار مکتب خصوصی فعالیت می‌کنند. به گفته مسوولان این وزارت، بیش از یک هزار مکتب خصوصی، تنهاد در شهر کابل فعالیت دارند.

به باور بیش‌تر خانواده‌ها، سهولت و کیفیت بهتر آموزشی مکتب‌های خصوصی سبب شده است که آنان در خصوص آینده فرزندان‌شان این مکتب‌ها را بیش‌تر ترجیح دهند.

سجاد، دانش‌آموز صنف هشتم مکتب خصوصی سیدالاوصیا، از تدریس استادانش، احساس رضایت می‌کند و می‌گوید: «شش سال در مکتب دولتی بودم، حتا خواندن و نوشتن را بلد نشدم؛ اما از وقتی‌ پدرم مرا در این مکتب تبدیل کرده، دوباره از صنف شش درس‌هایم را شروع کردم و خیلی زود تمام مضامین را یاد گرفتم.»

از تأسیس مکتب سیدالاوصیا حدود هفت سال می‌گذرد. ملکه موسوی، مدیر این مکتب می‌گوید که علاوه بر مواد کمک آموزشی و کتاب‌های تقویتی برای اصول صنفی و صنف‌های متوسط، کمپیوترخانه مجهز، کتاب‌خانه، رساله‌های آموزشی در بخش لسان‌های داخلی و خارجی و لابرتوار مجهز در بخش‌ مضامین ساینسی، سهولت خیلی خوبی را برای دانش‌آموزان فراهم کرده‌ است.

به گفته بانو موسوی، هماهنگی خوبی که میان آنان و عضو نظارت حوزه ششم تعلیمی وزارت معارف وجود دارد، باعث شده است که فعالیت‌های آموزشی این مکتب به شکل معیاری ادامه پیدا کند.

میثم رضایی، معاون تدریسی مکتب سیدالاوصیا می‌گوید: «به‌ خاطر کیفیت آموزشی دانش‌آموزان، ما معیار‌های خاصی را برای استخدام معلمان در نظر داریم، علاوه بر این‌که عشق و علاقه معلم را نسبت به تدریس در گام نخست ترجیح می‌دهیم، در مراحل بعدی آشنایی معلم را با روش‌های نوین و تخصصی، در رشته‌ای که قرار است تدریس کند، مورد ارزیابی قرار می‌دهیم.»

در همین حال، جعفر ارشاد، یکی از معلمان مکتب سید‌الاوصیا، در مورد آموزش دانش‌آموزان می‌گوید که معلمان واقعی و اثربخش، معلمانی هستند که از طریق رشته مورد نظر خویش به جامعه اثر بگذارند.

ترجیح خانواده‌ها برای آموزش فرزندان‌شان در مکتب‌های خصوصی سبب شده است که را‌ه‌اندازی این مکتب‌ها در پایتخت و ولایت‌ها با گذشت هر روز بیش‌تر ‌شود.

نجیبه آرین، سخنگوی وزارت معارف، در مورد گرفتن جواز فعالیت مکتب‌های خصوصی می‌گوید: «در ابتدا موارد تدریسی توسط تیم‌های تحقیقاتی که از طرف وزارت مشخص شده است، مثل ساختمان و کیفیت تدریس، مورد ارزیابی کلی قرار می‌گیرد. در مرحله بعدی اگر مکتب متذکره با معیارهای از قبل تعیین‌شده وزارت معارف مطابقت داشته باشد، برایش جواز فعالیت داده می‌شود.»

با آن‌که بسیاری از مکتب‌های خصوصی با معیارهای وزارت معارف کم‌تر مطابقت دارند؛ اما این مکتب‌ها با جذب بیش‌ترین شاگردان در کوچه‌ها و پس‌کوچه‌های کابل در حال فعالیت هستند؛ مکتب‌هایی که با تبلیغات پر زرق و برق توجه بسیاری از خانواده‌ها را جلب می‌کنند، اما داخل این مکتب‌ها محیط مناسب برای دانش‌آموزان وجود ندارد.

از تأسیس مکتب خصوصی‌ای که سحر در آن‌جا درس می‌خواند، ده سال می‌گذرد. دروازه بیرونی‌ این مکتب با نقاشی‌های زیبا تزیین شده است؛ اما داخل آن به مخروبه می‌ماند که در گوشه‌وکنارش چندین صنف‌ غیرمعیاری جا خوش کرده است.

این مکتب حدود ۷۰۰ دانش‌آموز دارد. سحر که دانش‌آموز صنف دهم است، به ‌خاطر مشکلات اقتصادی و امنیتی به خواست پدرش سه سال را در این مکتب درس خوانده است. او می‌گوید که دروازه‌های فرسوده و ناسالم صنف‌ها باعث می‌شود، سروصداهای یک صنف برای صنف دیگر مزاحمت خلق کند. به گفته او، صنف‌های درسی این مکتب در حدی به هم ریخته است که در فصل‌های بارش و باران، از شدت ریزش قطره‌های آب و از ترس این‌که سقف بالای دانش‌‌آموزان فرو نریزد، مسوولان این مکتب وقت‌ و بی‌وقت دانش‌آموزان را رخصت می‌کنند.

با وجود این کمبودی‌ها، شماری از مکتب‌های خصوصی با رویکرد تجارتی‌ و هزینه مناسب‌تری که دارند، بیش‌ترین دانش‌آموزان را جذب کرده‌اند.

فیس مکتب‌های خصوصی براساس بازار آزاد در قانون کار نهادینه شده است. در کشوری که فقر و بیکاری بیداد می‌کند، اکثریت خانواده‌هایی که نان خوردن خود را به مشکل پیدا می‌کنند، به ‌خاطر عدم توجه جدی وزارت معارف به مکتب‌های دولتی و سیر نزولی این مکتب‌ها، مجبور می‌شوند برای تحصیل فرزندان‌شان یکی از مکتب‌های خصوصی را انتخاب کنند.

به گفته بانو آرین، برای بهتر شدن وضعیت آموزشی در ۲۰ سال گذشته روی کمیت نسبت به کیفیت توجه بیش‌تر صورت گرفته است.

با این حال وزارت معارف می‌گوید، برای این‌که خانواده‌ها نگرانی‌ای از ناحیه آموزش فرزندان‌شان نداشته باشند، روی کیفیت آموزشی مکتب‌های دولتی بیش‌تر توجه می‌شود و در این اواخر برای تغییرات و اصلاحات در این وزارت، معینیت تضمین کیفیت که در مرحله ابتدایی قرار دارد، ایجاد شده که علاوه بر تضمین کیفیت، روی نصاب تعلیمی نیز کارهای ابتدایی آغاز شده است.

وزارت معارف اشاره می‌کند، برای این‌که نصاب تعلیمی در مکتب‌ها بهتر پیاده شود، حجم مضامین را کاهش داده و هم‌چنان قرار است که در سال آینده، ۱۸۰۰ باب مکتب جدید ساخته شود.

کمبود معلم، کتاب و تعمیر مکتب از مشکل‌های عمده وزارت معارف به شمار می‌رود. این وزارت می‌گوید که در صدد است، تا این مشکلات را به زودی رفع کند.

دکمه بازگشت به بالا