اعلام عزای عمومی؛ جهان با افغانستان همدردی کرد

عبدالاحمد حسینی

محمداشرف غنی، رییس جمهور، روز سه‌شنبه ۲۱ ثور را به خاطر رویدادهای تروریستی اخیر و تلفات ده‌ها دانش‌آموز در کابل و لوگر، عزای عمومی اعلام کرد.  غنی به امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری هدایت داد که به خانواده‌های قربانیان این حملات کمک‌های نقدی را فراهم کند. او هم‌چنان به محمدسرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری وظیفه داد که ظرف دو هفته در مشورت با مردم و بزرگان غرب کابل راه‌های تأمین امنیت بهتر منطقه را جست‌وجو کند و به او گزارش دهد. غنی حمله به مراکز آموزشی و مکاتب را مصداق بازر «جنایت بشری» و «ضد ارزش‌های دینی» توصیف کرد. رییس جمهور در یک پیام تصویری همراه با معاونان خود به وزارت صحت عامه دستور داد که برای درمان زخمیان حمله بر مکتب سیدالشهدا از تمام امکانات استفاده کند.

حمله با موتر‌بمب بر مکتب سیدالشهدا در منطقه دشت برچی، ناحیه سیزدهم شهر کابل، با واکنش‌های تند ملی و بین‌المللی روبه‌رو شده است. شماری از چهره‌های سیاسی و ملی کشور این حادثه را ناشی از کم‌کاری نهادهای امنیتی دانسته و گفته‌اند که راهبرد نهادهای امنیتی قادر به تأمین امنیت شهروندان نیست. شماری از آگاهان نظامی نیز معتقدند که مسوولان نهادهای امنیتی در امر تامین امنیت شهروندان «ناکام‌» بوده‌اند. این نظامیان می‌گویند که مسوولان امنیتی در قبال تامین امنیت مردم مسوولیت دارند و باید راهکار مناسب برای تأمین امنیت و جلوگیری از حملات انفجاری و انتحاری روی دست گیرند. نماینده‌گان مردم در مجلس نماینده‌گان از مسوولان امنیتی خواسته‌اند که به دلیل کوتاهی در کارشان، از مردم عذرخواهی کنند. این نماینده‌گان از حکومت خواسته‌اند که برای جلوگیری از چنین حملات در آینده، طرح امنیتی را تهیه و اجرا کند. در کنار این نهادهای بین‌المللی و کشورهای همسایه نیز این حمله را محکوم کرده‌ و آن را خلاف موازین اخلاقی و حقوق بشری دانسته‌اند. این نهادها و کشورها خواستار مجازات و پاسخ‌گویی عاملان حمله بر مکتب سیدالشهدا شده‌اند. براساس آمارهای رسمی، این رویداد بیش از ۵۰ کشته و بیش از ۱۰۰ زخمی برجا گذاشته است.

حوالی ساعت ۴:۲۷ روز شنبه، هژدهم ثور، زمانی ‌که دانش‌آموزان دختر از مکتب سیدالشهدا در مربوطات دشت برچی در حوزه سیزدهم امنیتی شهر کابل رخصت می‌شدند، انفجاری مهیب در نزدیکی آن رخ داد. به دنبال آن، دو انفجار دیگر نیز صورت گرفت. وزارت امور داخله هرچند در روز رویداد نوعیت انفجار را مشخص نکرد، اما طارق آرین، سخنگوی وزارت امور داخله، روز یک‌شنبه، نوزدهم ثور، نوعیت آن را انفجار موتر‌بمب اعلام کرد و گفت که به تعقیب آن دو ماین جاسازی شده در محل نیز انفجار کرده است. تلفات برجای مانده از این رویداد متناقض گزارش شده است. وزارت امور داخله اعلام کرده است که در این رویداد بیش از ۵۰ تن کشته و بیش از ۱۰۰ تن دیگر زخمی شده‌اند. وزارت معارف و وزارت صحت عامه اعلام کرده‌اند که در این رویداد ۲۷ تن کشته و ۸۳ تن دیگر زخمی شده‌اند. کمیسیون مستقل حقوق بشر نیز تصریح کرده که در حمله بر مکتب سیدالشهدا، بیش از ۵۰ تن کشته و بیش از ۱۵۰ تن دیگر زخمی شده‌اند. مردم محل اما گفته‌اند که در این رویداد بیش از ۱۰۰ تن کشته شده‌اند. با این حال این رویداد واکنش‌های تند را در سطح ملی و بین‌المللی به همراه داشت.

واکنش‌های داخلی:

ارگ ریاست جمهوری در نخستین ساعات رویداد، حمله بر مکتب سیدالشهدا را محکوم کرد و آن را به گروه طالبان نسبت داد. ارگ با نشر اعلامیه‌ای گفت که طالبان به ادامه «جنایت‌های» خود، دانش‌آموزان دختر را هدف قرار داده‌اند. رییس جمهور غنی در این اعلامیه گفته بود که طالبان با تشدید جنگ نامشروع و خشونت‌، یک ‌بار دیگر نشان دادند که نه تنها به حل بحران کنونی به گونه صلح‌آمیز و اساسی تمایل ندارند، بلکه با پیچیده‌ ساختن وضعیت، فرصت فراهم شده برای صلح را سبوتاژ می‌کنند. رییس جمهور تصریح کرده که طالبان در میدان‌های نبرد توان مقابله با نیروهای امنیتی و دفاعی کشور را ندارند، از این رو مکان‌های عامه و مکتب دختران را با قساوت و بی‌رحمی هدف قرار می‌دهند. او به نیروهای امنیتی دستور داد تا «جنات بشری طالبان» را که هر روز مردم بی‌گناه را هدف قرار می‌دهند، بی‌‌پاسخ نگذارند.

عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی، در واکنش به این حمله گفت که «تروریستان بد‌جنس و خارج از دایره انسانیت و اسلامیت، در ماه مبارک رمضان ده‌ها مومن روزه‌ به دهان، کودکان و نونهالان را به خاک و خون کشیده و مردم را به ماتم نشاندند». او این حمله را بزدلانه، تروریستی، نابخشودنی، ناپذیرفتنی و ظالمانه خواند و افزود که در محکومیت این رویداد ضد بشری و ضد انسانی، واژه کم می‌آورد.

امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری، در واکنش به این حمله وعده داده است که این جنایت را ریشه‌یابی می‌کند و فتنه‌پیشه‌گان را به پنجه قانون می‌سپارد. او حمله در ولایت لوگر و حمله بر مکتب سیدالشهدا را کار گروه طالبان دانسته و گفته است که این گروه در این جنگ به هیچ محدودیت دینی و انسانی پابند نیست و مانند «هیولای خون‌آشام» فقط به آدم‌کشی می‌اندیشد.

محمدسرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری، نیز ضمن محکوم کردن حمله بر مکتب سیدالشهدا، گفت که در پشت این حمله گروه طالبان قرار دارد. آقای دانش گفت که هیچ گروه تروریستی جز طالبان در این منطقه امکان انجام عمل تروریستی با این وسعت را ندارد. به گفته او، این عمل «وحشیانه و ضد انسانی» از مصادیق بارز جنایت علیه بشریت است؛ زیرا به طور واضح هدف تروریست‌ها قوم خاص با باورهای خاص است و این فاجعه با هدف نسل‌کشی و از بین بردن یک کتله اجتماعی صورت گرفته است. آقای دانش از جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری خواسته است که گروه طالبان و حامیان آن را در برابر این «عمل وحشیانه» مجازات کنند و تمام سران طالبان را دوباره در لیست سیاه و در معرض تحریم‌های سخت قرار دهند.

این مقام‌ها در حالی گروه طالبان را مسوول این حمله می‌دانند که این گروه در نخستین ساعات پس از حمله، دست داشتن خود در این حمله را رد کرد‌. گروه طالبان این حمله را محکوم کرد و گفت: «این حمله کار حلقات منحوسی می‌باشد که تحت پرورش و حمایت استخباراتی اداره کابل به نام داعش فعالیت دارند».

حامد کرزی، رییس جمهور پیشین کشور، نیز حمله بر مکتب سیدالشهدا را محکوم کرده است. او در پیامی این عمل را تروریستی خوانده و گفته است که این حمله دشمنی آشکار با مردم افغانستان و کار دشمنان صلح و آرامش کشور است.

راهبرد نهادهای امنیتی کارساز نیست

به همین ترتیب محمدکریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان، در واکنش به این حمله گفته است که باید چنین حملات پیش از وقوع کشف و جلوگیری شود. او راهبرد نهادهای امنیتی در امر جلوگیری از چنین انفجارها و تأمین امنیت را «ناموفق» خوانده است. آقای خلیلی در صفحه فیس‌بوکش نوشته است: «فاجعه از آن‌جا آغاز می‌گردد که اراده سیاسی برای بسیج ظرفیت‌های ملی در جهت امن‌سازی کشور وجود ندارد. دوام این وضعیت به فاجعه می‌انجامد. اگر بازنگری در این روند صورت نگیرد، ما قادر به عبور از چالش‌های پیش‌رو و حفظ دست‌آوردها و ارزش‌های جدید ملی نخواهیم شد. نجات کشور از این وضعیت، مسوولیتی است که تاریخ به عهده ما گذاشته است». او تصریح کرده است که حمله بر مکتب سیدالشهدا هشداری است که باید همه را از خواب بیدار کند و از رفتن به مسیرهای انحرافی باز دارد. او وضعیت کنونی را غیرقابل تحمل دانسته و گفته است که برای بهبود وضعیت کنونی آماده همکاری با سیاسیون و نهادهای امنیتی است.

اسدالله سعادتی، معاون شورای عالی مصالحه ملی، نیز ضمن محکوم کردن این رویداد گفته است که حمله بر اماکن مسکونی و نهادهای آموزشی، «حمله بر شرافت و کرامت انسانی»، «حمله بر علم و آگاهی» و «حمله بر همه اصول و ارزش‌های انسانی شهروندان» است. او افزوده است که این حملات نه ‌تنها توجیه‌پذیر نیست، بلکه از مصادیق جنایت جنگی شمرده می‌شود. سعادتی افزوده است که در شرایط حساس و فضای جنگی و هم‌چنین ناامنی حاکم در کشور، هرگونه توجیه مسوولان حکومتی و نهادهای کشفی و امنیتی در عدم مهار این‌گونه حملات، برای مردم قابل قبول نیست و سهل‌انگاری و غفلت متصدیان امور، واضح و آشکار است.

عنایت‌الله بابر فرهمند، معاون اول شورای عالی مصالحه ملی، نیز در واکنش به این حمله گفته است که هدف قرار دادن مکان‌های علمی و آموزشی خلاف آموزه‌های دینی و تمامی قوانین بین‌المللی است. او ضمن محکوم کردن حمله بر مکتب سیدالشهدا گفته است که چنین اعمال «ددمنشانه و غیراسلامی» از سوی دشمنان علم و دانش صورت می‌گیرد. او افزوده است که تروریستان با انگیزه‌های تروریستی تلاش می‌کنند تا با انجام اعمال کوردلانه، مانع پیش‌رفت علمی و ترقی مردم از راه کسب دانش شوند. او تصریح کرده است که این‌گونه اعمال سد راه مردم نخواهد شد.

عاملان حمله بر مکتب سیدالشهدا باید مجازات شوند

در کنار واکنش‌های ملی، نهادهای بین‌المللی نیز واکنش‌های تند داشته‌ و خواستار مجازات عملان حمله بر مکتب سیدالشهدا شده‌اند. آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد، این حمله را «وحشت‌ناک» خوانده و محکوم کرده است. او با خانواده‌های قربانیان ابراز همدردی کرده و خواستار مجازات عاملان حمله شده است. دبیر کل سازمان ملل متحد هم‌چنان بر ضرورت پایان دادن به خشونت در افغانستان و دست‌یابی به راه‌حل مسالمت‌آمیز تأکید کرده است. وزارت خارجه امریکا نیز در اعلامیه‌ای حمله بر مکتب سیدالشهدا را محکوم کرده و خواستار پایان فوری خشونت‌ها و هدف قرار دادن غیرنظامیان بی‌گناه شده است. امریکا ضمن اطمینان دادن از حفظ دست‌آوردهای دو دهه گذشته، تعهد کرده است که حمایت و مشارکت با مردم افغانستان را ادامه می‌دهد.

اتحادیه اروپا نیز در واکنشی به این حمله گفته است که هدف قرار دادن غیرنظامیان، از جمله کودکان که در مکتب سیدالشهدا در دشت برچی کابل حضور داشتند، «نقض آشکار» قوانین بین‌المللی بشردوستانه است. اتحادیه اروپا این حمله را به شدت محکوم کرده و خواهان مجازات و پاسخ‌گویی عاملانه حمله بر مکتب سیدالشهدا شده است. این اتحادیه خواستار برقرار آتش‌بس شده و از طرف‌‎های درگیر جنگ خواسته است که به حقوق بشر از جمله حقوق زنان، کودکان و اقلیت‌ها احترام بگذارند. وزارت خارجه سویدن نیز در اعلامیه‌ای حمله بر مکتب سیدالشهدا را تکان‌دهنده خوانده است. این کشور خواستار کاهش خشونت‌ها شده و تأکید کرده است که آتش‌بس باید در اولویت قرار داشته باشد. سویدن هم‌چنان گفته است که حفاظت از دست‌آوردهای ۲۰ سال گذشته از جمله حقوق بشر و حقوق دختران و زنان در افغانستان، مهم است. سفارت کانادا در کابل نیز این حمله را محکوم کرده و گفته است که دسترسی مصون به آموزش، ضرورت جامعه و برای آینده افغانستان یک امر الزامی است. سفارت این کشور در کابل تصریح کرده است که هدف قرار دادن اطفال از هرجنس و قومی که باشند، ناموجه و نابخشودنی است.

پاکستان نیز این حمله را محکوم کرده است. وزارت خارجه این کشور با نشر اعلامیه‌ای گفته است که پاکستان تروریسم را به هر شکلی محکوم می‌کند. این کشور تصریح کرده است که به حمایت خود از افغانستان در مسیر صلح، پیش‌رفت و رفاه ادامه می‌دهد. وزارت خارجه ترکیه نیز با تروریستی خواندن این حمله، آن را محکوم کرده است. وزارت خارجه این کشور ابراز امیدواری کرده است که عاملان این قضیه مورد پی‌گرد قرار گیرند. محمد‌جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به این حمله گفته است: «داغ‌دار دخترکان معصوم و روزه‌داری هستیم که مظلومانه قربانی تکفیری‌های داعشی شدند؛ تکفیری‌هایی که نشان دادند با اسلام و انسانیت بیگانه‌اند‌. زمان آن رسیده که تمامی آن‌هایی که دل در گرو اسلام و افغانستان دارند، به برادرکشی پایان‌ داده و یک‌پارچه عرصه را بر داعشیان  بی‌وطن تنگ کنند».

یونیسف، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد، نیز حمله بر مکتب سیدالشهدا را به شدت محکوم کرده است. یونیسف حمله بر مکاتب را غیرقابل قبول خوانده و تأکید کرده است که محیط مکاتب باید «بهشت آرامش» باشد تا کودکان با خیال راحت در آن معاشرت و بازی کنند. صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد از طرف‌های درگیر خواسته است که از حقوق بین‌المللی بشردوستانه پیروی کنند و از ایمنی کودکان اطمینان دهند.

در همین حال پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان، نیز به انفجار کابل واکنش نشان داد. به نقل از واتیکان نیوز، پاپ روز یک‌شنبه، نوزدهم ثور، هم‌زمان با تجلیل از روز مادر، حمله بر مکتب سیدالشهدا در کابل را «اقدام غیرانسانی» خواند و از مردم خواست که برای قربانیان این رویداد دعا کنند. پاپ هم‌چنان در نیایش خود برای تامین صلح در افغانستان دعا کرد.

محکومیت کافی نیست، امنیت را تأمین کنید

در همین حال شهروندان کشور با راه‌اندازی هشتک‌هایی زیر نام «#دشت-برچی» و «#مکتب_سیدالشهدا» در توییتر خواستار ختم جنگ و خشونت‌ها شده‌اند. زهرا کریمی، یک تن از کاربران شبکه اجتماعی، در توییتر نوشته است که هیچ محکومیتی کافی نیست. این کاربر ضمن حمایت از نیروهای امنیتی، خواستار تأمین امنیت شده است. آرین آرون، کاربر دیگر، در صفحه توییترش نوشته است: «دشمن چیزی جز خون‌ریزی و وحشت نمی‌خواهند؛ آن‌ها باید حذف شوند.» او در ادامه نوشته است، تصاویری که از حمله بر مکتب سیدالشهدا به نشر رسید، باید جهان را تکان می‌داد و وجدان‌های خوابیده را بیدار می‌کرد. به گفته او اما این حادثه آب را آب تکان نداده و برای شهروندان و جهانیان یک اتقاق معمولی به شمار رفته است.

مسوولان امنیتی باید از مردم عذرخواهی کنند

مجمع حمایت از حقوق مردم که شامل نماینده‌گان مردم در مجلس نماینده‌گان می‌شود، با برگزاری کنفرانسی، حمله بر مکتب سیدالشهدا را جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت خوانده است. این مجمع با صدور قطع‌نامه هشت ماده‌ای، از دولت خواسته است که عاملان این قضیه را مورد بازپرس قرار دهد. در قطع‌نامه این مجمع آمده است که گروه‌های تروریستی و افراطی طی سال‌های اخیر چندین بار مساجد، ‌‌مراکز فرهنگی و تعلیمی مردم «هزاره» و «اهل تشیع» را هدف حملات بی‌رحمانه و ضد انسانی قرار می‌دهند. این مجمع از حکومت و جامعه بین‌المللی خواسته است که در برابر عاملان این رویداد مسوولانه و قاطع اقدام کنند. نماینده‌گان مردم در مجلس، حکومت و نهادهای امنیتی را به ناتوانی در تأمین امنیت متهم کرده و گفته‌اند: «این چندمین بار است که مراکز دینی، فرهنگی و مرکزهای آموزشی در غرب کابل مورد حملات تروریستی و بی‌رحمانه قرار می‌گیرد. حکومت افغانستان علی‌رغم تکرار این‌گونه جنایات، در تامین امنیت مراکز فرهنگی و تعلیمی، دفاع از جان فرزندان و متعلمان معارف ناتوان و ناکام بوده است».

کنفرانس مطبوعاتی مجمع حمایت از حقوق مردم پیرامون حادثه تروریستی مکتب سیدالشهدا در غرب کابل

این مجمع در قطع‌نامه خود گفته است که مردم نسبت به حکومت در امر تأمین امنیت بی‌باور شده‌اند و مسوولان امنیتی باید مسوولانه و شجاعانه از مردم افغانستان به ویژه خانواده‌های قربانیان، معذرت بخواهند. این مجمع که متشکل از شماری از اعضای پارلمان است، از حکومت و مسوولان امنیتی، به ویژه وزارت داخله و ریاست امنیت ملی خواسته است که جهت جلوگیری از قتل عام مردم و کودکان بی‌گناه، مسوولانه برخورد کنند و از تکرار این‌گونه رخدادهای خونین در تفاهم با متنفذان و نماینده‌گان مردم جلوگیری کنند. نماینده‌گان مردم در مجلس نماینده‌گان، تهیه و اجرای طرح امنیتی مشخص برای تأمین امنیت مراکز فرهنگی و دینی را ضرورتی مبرم و حیاتی دانسته و از حکومت و نهادهای امنیتی خواسته‌اند که برای پی‌گری عاملان رویداد مکتب سیدالشهدا، با قاطعیت برخورد کنند.

این نماینده‌گان در حالی بر ریختن طرح امنیتی تأکید کرده‌اند که پیش از این محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور، برای غرب کابل طرح ساحه سبز امنیتی را وعده داده بود. آقای غنی حدود چهار سال پیش در دیدار با باشنده‌گان غرب کابل وعده سپرده بود که تدابیر مشابه به ساحات سبز را در این منطقه روی دست خواهد گرفت. اکنون که چهار سال از این وعده گذشته، این طرح عملی نشده است. حکومت تنها به تقسیم حوزه سیزده به دو حوزه سیزده و هژده بسنده کرده و دیگر گامی برای تأمین امنیت این ساحه برنداشته است. غرب کابل ساحه‌ای عمدتاً هزاره‌نشین و شیعه‌نشین است که در چند سال اخیر شاهد حملات خونین از سوی گروه‌های تروریستی چون داعش بوده است. این نخستین حمله‌ای نیست که در غرب کابل و بر یک مرکز آموزشی رخ می‌دهد. پیش از این نیز چندین بار مراکز آموزشی، مساجد و مراکز ورزشی مورد حمله قرار گرفته‌اند.

دکمه بازگشت به بالا