انتخابات۶ میزان ۹۸؛ بهترین یا بدترین؟

پلوشه عظیم

در حالی ‎که رییس کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، انتخابات ریاست جمهوری ۶ میزان سال روان را «خوب‌تر و شفاف‌تر» از هر انتخابات گذشته اعلام کرده‎ است، اما یک بررسی تازه‌ی مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک بیان‌گر این ‎است که نه ‎تنها «بدترین» انتخابات بوده، بلکه بیش‌ترین تقلب و کم‌ترین رای‎دهنده را در مقایسه با سایر انتخابات‌های دو دهه‌ی گذشته نیز به ‎ثبت رسانده ‎است.

حوا علم نورستانی، رییس کمیسیون مستقل انتخابات، به تاریخ ۱۷ قوس در یک نشست معلوماتی پیرامون انتخابات ریاست جمهوری سال روان، اعلام کرد که انتخابات ۶ میزان از لحاظ شفافیت و عادلانه‌ بودن، بهترین انتخابات در تاریخ انتخابات افغانستان بوده است؛ انتخاباتی‌که به‎ باور برخی‎ از آگاهان امور انتخاباتی، از هر لحاظ بدتر از هر انتخابات در دو دهه‌ی پسین بوده ‎است.

یافته‌های مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک نشان می‌دهد که انتخابات ریاست جمهوری ۶ میزان از هرنگاه در مقایسه با انتخابات‌های گذشته، نقیصه‌ها و کم‌وکاستی‌هایی را به ‎همراه داشته‎ است. از گسترده‌گی تقلب تا پایین‌ بودن سطح اشتراک مردم، بلند بودن میزان ثبت شکایت‌ها، استفاده‌ی نادرست از دستگاه بایومتریک و نقض صریح قانون، این ‎همه مواردی‌اند که انتخابات ۶ میزان را نسبت به هر انتخابات گذشته بدترین ساخته‎ است.

بر بنیاد بررسی‌ها، میزان اشتراک در انتخابات ۱۳۹۸ در پایین‌ترین سطح میان سه دور گذشته قرار دارد، چنان‌که مجموع اشتراک‌کننده‌گان بایومتریک ‌شده پس از بررسی‌ها نزدیک به ۱،۸ میلیون گزارش داده شد؛ در حالی ‌که این رقم در انتخابات پارلمانی ۲۸ عقرب سال گذشته کم‌تر از چهار میلیون و در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۳ بیش‌تر از هفت میلیون نفر گزارش شده ‎است.

با آن‌که سقف اشتراک مردم در این انتخابات با دوره‌های پیشین قابل مقایسه نیست، اما جنجال‌ها روی تقلب‌کاری و آرای غیرمعتبر تا هنوز پابرجا است. معلومات ابتدایی کمیسیون نشان می‌دهد که از مجموع ۸۳۲۹ محل که فورم‌های نتایج آن‌ها پر از مشکل بوده، تا اکنون آرای ۱۱۷۹ محل غیرمعتبر خوانده شده و روند بازشماری باقی محل‌ها، بنا بر اعتراض برخی از ستادهای انتخاباتی، تا هنوز متوقف است. این رقم در مقایسه با آرای باطل‌شده‌ی دوره‌های پیشین درصدی بیش‌تری را احتوا کرده است.

از سوی دیگر، انتخابات سال روان بیش‌تر از هر انتخابات گذشته، بیش‎ترین شکایت‌ها را به ثبت رسانده است. چنان‌که بر بنیاد معلومات کمیسیون شکایت‌های انتخاباتی، ۱۶۵۰۰ شکایت تا اکنون به ثبت رسیده ‎است؛ در حالی‎ که این رقم در انتخابات دور گذشته ۱۱ هزار مورد گزارش شده‎ است.

به‎ همین ‌سان شمار مراکز بسته نیز به دلایل گوناگونی بلندترین رقم را نسبت به گذشته بیان‌گر است. گزارش‌ها می‌رساند که  ۸۷ درصد مرکزهای رای‌دهی در انتخابات ۶ میزان و ۹۰ درصد در انتخابات سال گذشته باز بوده‎اند.

با توجه به یافته‌های نهادهای ناظر، کمیسیون مستقل انتخابات نتوانسته‌است پروسه را طبق قانون، طرزالعمل‌ها و تقویم انتخاباتی پیش ببرد. تقلب‌های گسترده از مرحله‌ی پیش ‎از انتخابات تا پس از آن، سراسر پروسه را به چالش کشیده ‎است.

بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه‌ی افغانستان (فیفا) از رفتار توأم با تبعیض کمیسیون میان نامزدان و نهادهای ناظر خبر داده و تصریح می‌کند که در جریان گرفتن معلومات داخل سیستم و طی پروسه‌ی تخنیکی آن به نهادهای ناظر اجازه‌ی حضور بیش از دو ناظر در محل داده نشده است، در حالی‌ که به ناظران تکت‌های انتخاباتی فرصت بیش‌تر وجود داشت.

یوسف رشید، رییس اجرایی این نهاد، از فشارها و برخوردهای سلیقه‌‌ای به نفع یک تکت مشخص نیز یادآور شده می‌افزاید:

«در بعضی محل‌ها زورمندان و وکیل‌های پارلمان به مردم تاکید می‌کردند که به کدام نامزد رای داخل صندوق بریزند.»

در عین حال بنیاد انتخابات شفاف افغانستان (تیفا) کلان‎ترین بحثی‎ که تاهنوز جریان دارد و نتیجه‌ی مطلوب نداشته، چگونه‌گی استفاده‌‌ی بایومتریک دانسته و روش استفاده از این سیستم را قابل قبول نمی‌داند. به‎ باور این نهاد، در صورتی‌ که دیتای قبلی وجود نداشته باشد و فهرست رای‌دهنده‌گان بر‎اساس بایومتریک ترتیب نباشد، پس درستی این سیستم در کجا است؟

بربنیاد گزارش‌های این نهاد، شماری از محل‌های رای‌دهی در روز انتخابات به دلیل مداخله‌ی زورمندان و تفنگ‌سالاران در ولایت‌هایی چون کنر، نورستان، پکتیا، جوزجان، سمنگان و… بسته بوده، تیراندازی و انداختن راکت برای پراکنده‌ کردن مردم و فشار بر ریختن رای به نفع نامزد مشخص نیز در این محل‌ها به ثبت رسیده ‎است.

به گفته‌ی صغرا سعادت، سخنگوی تیفا، اگر انتخابات شفاف می‌بود، نتیجه‌ی رای کم تا نزدیک به چهار ماه به‎ درازا نمی‌کشید.

اما سخنگویان کمیسیون مستقل انتخابات از ادامه‎ی کار روی شکایت‌های ثبت شده و بررسی آرای باطل سخن می‌زنند و وعده می‌دهند که پس از ختم پروسه، نتیجه‌ی دقیق اعلام خواهد شد.

علی افتخاری سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات، می‌گوید که مولفه‌های اعلام شفافیت انتخابات ۶ میزان، شامل ثبت بایومتریکی معلومات رای‌دهنده‌گان و تعدیل قانون بوده ‎است؛ مساله‌ای که آگاهان امور انتخاباتی آن را نادرست می‌دانند و به این باور اند که بایومتریک، ضمن این‌که کمکی به ‎ایجاد شفافیت نکرده، بلکه پروسه را پیچیده‌تر نیز ساخته‎ است.

احمد‌ضیا رفعت، استاد دانشگاه کابل و کمیشنر پیشین کمیسیون انتخابات، به ‎این باور است که فن‌آوری بایومتریک تابع انسان است و تصور این‌که بایومتریک متضمن شفافیت بوده می‌تواند، از ابتدا نادرست بود.

آقای رفعت می‌افزاید: «کمیسیون مستقل انتخابات به وظیفه‌ی خود درست عمل نکرده و ضمن ناقص‌ بودن کار پروسه، به گونه‌ی صریح قانون انتخابات را نقض کرده است.»

وجود رای‌های باطل و مسأله‌ساز، اعلام نکردن نتیجه‌ی قسمی تعداد آرای پردازش‌ شده، نبود سازوکار لازم برای معرفی آرای درست و نادرست، پیش‌بینی عارضه‌های احتمالی در جریان شمارش آرا، این‌همه از کلان‌ترین چالش‌ها و کاستی‌ها در انتخاباتی خوانده شده که مسوولان و برگزارکننده‌گان انتخابات ۶ میزان، «بهترین» انتخابات در تاریخ انتخابات کشور عنوان کرده‎اند. آن‌چه که به‎ باور آقای رفعت از لحاظ قانونی، مدیریت پروسه، میزان مشارکت، چگونه‌گی مرحله به مرحله‌ی اعلام نتیجه و عملیاتی نبودن کارشیوه‌های انتخاباتی و… انتخابات ۶ میزان عقب‌گرد داشته و افزون ‎بر این‌که در مقایسه به گذشته بهتر نبوده، بدتر نیز بوده است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن