اخلاق انتخاباتی باید رعایت شود

پیمان

کارزارهای انتخابات ریاست جمهوری از دیروز به صورت رسمی شروع شد. نخستین روز پیکارها تند، آتشین و البته در مواردی با تخلفات انتخاباتی شروع شد. محمداشرف غنی و عبدالله عبدالله به صورت تلویحی به یک‌دیگر حمله کردند. سخنان هر دو نامزد به جای دفاع از عمل‌کرد شخصی، یورش به عملکرد یک‌دیگر بود. سخنرانی‌های‌شان به گونه‌ای بود که شماری را حتا نسبت به ۵۹ روز باقی مانده این کارزارها نگران کرد.

تنور انتخابات ریاست جمهوری در حال گرم شدن است و تجربه مردم از چند دور انتخابات قبلی نشان می‌دهد که نامزدان ریاست جمهوری برای به دست آوردن رأی مردم، مبتنی بر واقعیت‌ها شعار نمی‌دهند، حرمت‌شکنی می‌کنند و به جای ارایه برنامه‌های‌شان به رقیبان‌شان حمله می‌کنند.

در نخسین روز پیکارها، موارد واضحی از قانون‌شکنی به ثبت رسید. مشاور فرهنگی رییس‌جمهور در فیس‌بوکش به آقای عبدالله تاخت. لحن مرتضوی تُند و صریح بود. او عملاً در یک پست فیس‌بوکی‌اش از آقای عبدالله نام برد. هم‌چنان در اولین روز و در مراسم افتتاح دفتر مبارزات انتخاباتی تیم «دولت‌ساز» خبرنگارانی که برای پوشش خبری این برنامه رفته بودند، با برخورد خشن تیم امنیتی رییس جمهور مواجه شدند. در نتیجه، خبرنگاران این محفل را به صورت دسته‌جمعی تحریم کردند.

حضور صلاح‌الدین ربانی به عنوان سرپرست وزارت خارجه در مراسم افتتاح کارزارهای انتخاباتی تیم ثبات و همگرایی یک تخطّی واضح انتخاباتی بود.

در نظام‌های مردم‌سالار، اخلاق انتخاباتی یک شرط است و هر نوع فاصله از اخلاق انتخاباتی باعث می‌شود که سلامت انتخابات با خطر روبه‌رو گردد. اخلاق انتخاباتی ایجاب می‌کند تا تیم‌ها بیش‌تر از خودشان بگویند نه از رقیبان‌شان.

تیم‌ها اگر چیزی برای گفتن داشته باشند، بهتر می‌توانند کمپین کنند. آن‌ها باید دست‌آوردهای‌شان را به مردم نشان دهند، مردم را قانع بسازند و شهروندان را جذب فعالیت‌های گذشته‌ی‌شان کنند. تاخت‌وتاز به یک‌دیگر نخستین نشانه‌ی نداشتن حرف‌های خوب برای ارایه به مردم است. 

 انتخابات سالم، نیازمند فضایی سالم و فاصله گرفتن از تشنج و فساد است. رعایت اصل «احترام متقابل» «هم‌دلی و هم‌بسته‌گی» و دوری از «حرمت‌شکنی» و «تهمت و افترا» از شاخصه‌های اصلی مردم‌سالاری و برگزاری انتخابات سالم است. 

دیروز در سخنرانی آقای عبدالله هر چند نامکمل و تلویحی، اما از تلاش آقای غنی برای برجسته ساختن فعالیت‌های غازی امان‌الله یاد شد. در افغانستان برخی از چهره‌های سیاسی درگذشته، برای مردم فوق‌العاده قابل احترام‌اند. احمدشاه مسعود، امان‌الله خان و عبدالعلی مزاری نمونه‌هایی از این شخصیت‌ها هستند. برخی از تیم‌ها تلاش می‌کنند از این نام‌ها به سود کارزارهای انتخاباتی خود سود ببرند و برخی نیز تلاش می‌کنند گذشته‌ی آن‌ها را زیر سوال ببرند. باید به آن‌چه که مردم احترام دارند، احترام گذاشت.

تاخت‌وتاز به یک‌دیگر، فضای سیاسی را ملتهب می‌کند و مردم به نوعی احساس ناامنی می‌کنند و حتا از حضور پرشور در ستادهای انتخاباتی و محافل کمپینی ممکن است سر باز زنند. تاخت‌وتاز موجب تضعیف انگیزه مشارکت در انتخابات می‌شود و بی‌اعتمادی سیاسی را دامن می‌زند.

رقابت سیاسی سالم وقتی معنا پیدا می‌کند که همه طرف‌های درگیر به رعایت موازین اخلاقی پای‌بند باشند، خطوط سرخ تعریف شده را رعایت کنند. برآیند چنین رقابتی، استقرار حکومتی دموکراتیک خواهد بود. اخلاق سیاسی به این معنا می‌تواند باشد که کرامت انسانی تک‌تک افراد جامعه به خصوص رقبای انتخاباتی حفظ شود.

نامزدان باید قوانین انتخاباتی را رعایت کنند. بدون رعایت قوانین انتخاباتی، آن‌ها به چهره‌های قانون‌گریز مشهور خواهند شد. آن‌‎ها به قانون‌شکنی از همین ابتدا عادت خواهند کرد و با روحیه قانون‌شکنانه حکومت‌داری خواهند کرد.

علاوه بر این‌ها، نامزدان ریاست جمهوری علاقه دارند تا در جریان کارزارهای انتخاباتی خودشان را «قهرمان» و «ناجی» معرفی کنند. برخی از آن‌ها، فهرست بلند بالایی از ادعاهای نادرست و خیالی را ارائه می‌دهند. ارایه ادعاهای خیالی به معنای فریب دادن مردم است. ارایه برنامه‌هایی که در توان نامزدان نیست، خلاف اخلاق سیاسی است. دروغ گفتن به مردم تحت هر شرایطی و به هر بهانه‌ای کار غیر اخلاقی است.

Comments are closed.