چالش‌های معارف در جوزجان؛ ۷۰ درصد دانش‌آموزان کتاب ندارند

شکیبا سعیدی

مسوولان ریاست معارف در جوزجان می‌گویند که روند آموزش در این ولایت در حال حاضر با چالش‌های جدی‌ای روبه‌رو است. به گفته مسوولان، حدود ۷۰ درصد دانش‌آموزان در جوزجان کتاب درسی ندارند و مکاتب این ولایت نیز با کمبود بیش از یک هزار معلم روبه‌رو است. این در حالی است که از میان ۴۰۶ مکتب، ۱۷۶ مکتب این ولایت حتا تعمیر ندارد. هم‌چنان براساس معلومات، حدود ۴۰ درصد دانش‌آموزان در جوزجان را دختران تشکیل می‌دهند، اما بیش‌تر‌شان به دلیل ناامنی و تهدیدهای طالبان به مکتب نمی‌روند. تنها در دو ولسوالی این ولایت، دختران در ۲۱ باب مکتب متوسطه و لیسه اجازه ندارند که از دوره ابتداییه فراتر آموزش ببینند. از میان ۳۴ هزار دانش‌آموزی که به دلیل مشکلات امنیتی به مکتب نمی‌روند، ۹۰ درصدشان را دختران تشکیل می‌دهند. دانش‌آموزان دختر، معلمان زن و فعالان حقوق زن در جوزجان از وضعیت موجود ابراز نگرانی می‌کنند و باور دارند که منع دختران از رفتن به مکتب، عواقب ناگواری برای نسل بعدی خواهد داشت. گفتنی است که چالش‌های کمبود کتاب، معلم و تعمیر مکتب در بیش‌تر ولایت‌های کشور وجود دارد و هنوز حل ناشده باقی مانده است.

معارف جوزجان در کنار بیش‌تر ولایت‌های کشور، سال پُرچالشی را آغاز کرده است. مسوولان در ریاست معارف این ولایت می‌گویند که ۷۰ درصد دانش‌آموزان جوزجانی به کتاب درسی دسترسی ندارند. در کنار این مورد، معارف جوزجان با کمبود معلم نیز روبه‌رو است که براساس آمارها، معارف این ولایت نزدیک به یک هزار و ۱۴۷ معلم نیاز دارد. عبدالرحیم سالار، رییس معارف این ولایت، به روزنامه ۸صبح گفت که این ولایت ۴۰۶ مکتب و ۲۰۲ هزار و ۷۴۶ دانش‌آموز دارد که حدود ۶۰ درصد دانش‌آموزان را پسران و حدود ۴۰ درصد آن را دختران تشکیل می‌دهند. به گفته او، آموزش در این ولایت در حال حاضر با برخی از چالش‌ها روبه‌رو است. آقای سالار از «کمبود کتاب درسی»، «ضرورت اشد به یک هزار و ۱۴۷ معلم جهت پیش‌برد درس‌ها»، نبود و کمبود تعمیر در اکثر مکاتب» و «کمبود مواد و ممد درسی» به عنوان «عمده‌ترین مشکلات دانش‌آموزان در جوزجان» نام برد.

رییس معارف جوزجان افزود که در حال حاضر شمار معلمان در این ولایت به چهار هزار و ۶۹۲ نفر می‌رسد که دو هزار و ۵۹۶ تن‌شان را مردان و دو هزار و ۹۶ تن‌شان را زنان تشکیل می‌دهند. رییس معارف جوزجان اما تصریح کرد که این ولایت هم‌چنان با کمبود معلم روبه‌رو است. به گفته او، دانش‌آموزان در جوزجان هم اکنون برای پیش‌برد درس‌ها به بیش از یک هزار معلم نیاز دارند. این در حالی است که به گفته مسوولان، قرار است امسال نیز ۲۱ هزار دانش‌آموز جدید در این ولایت اضافه شوند، اما تاکنون تنها ۴۵ درصدشان جذب شده‌اند.

بیش‌تر دختران از آموزش محروم شده‌اند

هم‌زمان با این، مسوولان در این ولایت می‌گویند که طالبان در مناطق تحت حاکمیت‌شان به دختران اجازه رفتن به مکتب بالاتر از صنف ششم را نمی‌دهند. عبدالرحیم سالار گفت که طالبان با وضع محدودیت برای آموزش و پرورش دختران در ولسوالی‌های قوش‌تپه، درزاب، منگجک و قرقین، مانع رفتن دختران به مکاتب بالاتر از صنف ششم شده‌اند. به گفته او، طالبان افزون بر وضع محدودیت‌ها بر مکتب‌های متوسطه و لیسه دخترانه در مناطق زیر حاکمیت‌شان، چهار باب مدرسه دینی را نیز در ولسوالی درزاب ولایت جوزجان بسته‌اند و به معلمان اجازه تدریس در این مدارس را نمی‌دهند.

آقای سالار افزود: «مزاحمت‌هایی که فرا‌راه دختران در ولسوالی‌های ولایت جوزجان قرار داشت، کاهش یافته، اما هنوز هم در ولسوالی‌های قوش‌تپه، درزاب، منگجک و قرقین ۲۱ باب مکتب متوسطه و لیسه که در ساحه تحت حاکمیت مخالفان دولت قرار دارد، از صنف ششم به بالا اجازه فعالیت ندارند.» او گفت که بیش‌تر دختران در مناطق زیر حاکمیت طالبان زنده‌گی می‌کنند و به دلیل نفوذ و تسلط اندک دولت در این مناطق، موثریتی که در ساحه زیر پوشش دولت محسوس است، در نقاط زیر تسلط طالبان وجود ندارد. به گفته آقای سالار، مشکلات امنیتی یکی از چالش‌های اساسی در جوزجان است؛ زیرا ۳۴ هزار دانش‌آموز به همین دلیل از رفتن به مکتب باز مانده‌اند که ۹۰ درصدشان را دختران تشکیل می‌دهند. او هم‌چنان افزود که ۶۰ درصد از دختران در مناطق زیر تسلط طالبان نمی‌توانند به مکتب بروند.

ممانعت دختران از آموزش به نسل بعدی آسیب می‌رساند

در همین حال دانش‌آموزان دختر در جوزجان اعمال محدودیت از سوی طالبان را «غیرمنطقی» می‌خوانند و از این گروه می‌خواهند که دختران را از رفتن به مکتب منع نکنند. بهاره دانش، یکی از دانش‌آموزان دختر در ساحه زیر حاکمیت طالبان، باور دارد که منع کردن دختران از تعلیم و تربیه خطری جدی‌ را متوجه آینده آنان می‌سازد. او افزود: «دخترانی که درس نخوانند، برای آینده‌شان بسیار ضرر دارد، اما ما هیچ وقت از درس و تعلیم دست نمی‌کشیم. همیشه به عنوان یک دختر مبارزه می‌کنیم و هرگز شکست را قبول نمی‌کنیم.» او تصریح کرد که به هر اندازه دختران کم‌تر آموزش ببینند و ممانعت بیش‌تر در مقابل‌شان ایجاد شود، افغانستان نیز عقب‌مانده‌تر خواهد ماند.

فاطمه، دانش‌آموز دیگر در جوزجان گفت: «فراگیری درس و تعلیم بر مرد و زن یک‌سان فرض شده است. در قرآن کریم نیز واضح روی این اصل تاکید شده است. جای خیلی نگرانی است، زمانی که ما می‌خواهیم درس بخوانیم تا صنف شش یعنی چه؟ زحمت را که ما در شش سال می‌کشیم، بعد از آن‌که ادامه ندهیم، چه معنا می‌دهد؟ از این کرده بهتر است که دختران هیچ درس نخوانند. در خانه هم حق و حقوق دختران مثل همیشه پای‌مال می‌شود. دختران بیچاره باز هم مجبور هستند که درس نخوانند، چون تا صنف شش هیچ فایده ندارد و این جای خیلی تاسف است.»

این دانش‌آموزان از نبود امنیت نیز نگران‌اند و آن‌ را مانع رفتن‌شان به مکتب می‌دانند. فاطمه گفت: «در مناطقی که طالب حضور دارند، خیلی به مشکل رفت‌و‌آمد می‌کنیم، چون احساس امنیت نداریم و این بالای روحیه یادگیری ما خیلی تاثیر دارد.» این دانش‌آموزان دختر از حکومت می‌خواهند که جلو محدودیت وضع شده از سوی طالبان نسبت به رفتن دختران به مکتب را بگیرد و برای رفع این معضل هرچه زودتر اقدام کند.

آموزگاران در این ولایت نیز از وضعیت آموزش دختران ناراضی‌اند. نیلوفر حبیبی، یک‌ تن از آموزگاران در جوزجان، با ابراز نگرانی از وضع محدودیت طالبان نسبت به تعلیم دختران، به روزنامه ۸صبح گفت: «اگر حقوق زن و مرد مساوی است، باید دختران نیز مثل پسران به مکتب بروند و شرایط خاصی برای‌شان وضع نشود. باید امنیت‌شان گرفته شود تا دختران به خیال آسوده به دروس‌شان ادامه دهند. معلمان زن در جوزجان پیش از این نیز در مورد امنیت‌شان ابراز نگرانی کرده بودند و گفته بودند که بخشی از حقوق‌شان در قریه‌های دور‌دست به جیب گروه‌های مخالف مسلح حکومت می‌رود.»

فعالان حقوق زن در جوزجان نیز از وضع محدودیت طالبان نسبت به تعلیم دختران ابراز نگرانی می‌کنند و از دولت و نهادهای امنیتی می‌خواهند که با تامین امنیت این مناطق، زمینه آموزش دختران را فراهم کنند. مریم یوسفی، فعال حقوق زن در ولایت جوزجان، به روزنامه ۸صبح گفت: «این درصد (۹۰ درصد) به نظر من بسیار یک رقم زیاد است و جای تاسف است. این محدودیت‌ها می‌تواند بسیار نگران‌کننده باشد. شاید در آینده دختران ما به صورت کامل از تحصیل باز بمانند. مانع شدن دختران از تحصیل می‌تواند جامعه افغان را به بی‌سوادی سوق دهد، چرا که زنان تربیت‌کننده‌گان نسل بعدی هستند و اگر باسواد باشند، برای نسل‌های بعدی می‌توانند معلمان زنده‌گی‌شان باشند. در صورتی که بی‌سواد بمانند، دیگر امکان تربیت سالم فرزندان کشور وجود نخواهد داشت.»

ولایت جوزجان در شمال افغانستان موقعیت دارد و با کشورهای اوزبیکستان و ترکمنستان هم‌مرز است. این ولایت در حال حاضر ۱۰ ولسوالی دارد و بیش‌تر ولسوالی‌های آن با تهدیدهای امنیتی روبه‌رو است. پیش‌تر مسوولان گفته بودند که از میان طالبان در پنج ولسوالی این ولایت به گونه مداوم دست به تحرکات می‌زنند. گفتنی است که معارف ولایت جوزجان پیش از این نیز با چالش‌های جدی‌ای روبه‌رو بوده است. رسانه‌ها گزارش داده بودند که مکاتب در این ولایت با کمبود وسایل و امکانات مواجه است و حدود ۸۰ هزار دانش‌آموز جوزجانی روی زمین درس می‌خوانند. پیش از این مسوولان ریاست معارف جوزجان از بی‌توجهی حکومت در مورد معارف این ولایت ابراز نگرانی کرده و گفته بودند که در سال اخیر برای توسعه معارف در جوزجان گامی جدی برداشته نشده است.

دکمه بازگشت به بالا